تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران

همکاری با انجمن علمی گیاهان دارویی ایران

شماره جاری

بر اساس شماره‌های نشریه

بر اساس نویسندگان

بر اساس موضوعات

نمایه نویسندگان

نمایه کلیدواژه ها

درباره نشریه

اهداف و چشم انداز

اصول اخلاقی انتشار مقاله

بانک ها و نمایه نامه ها

پیوندهای مفید

پرسش‌های متداول

فرایند پذیرش مقالات

اطلاعات آماری نشریه

اخبار و اعلانات

ترکیب‌های فرار در اسانس و عرق استخراج شده از گیاهان Eryngium billardieri F. Delarche. وEryngium caucasicum Trautv. بومی ایران (مطالعه مقایسه‌ای)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

10.22092/ijmapr.2025.368555.3519

چکیده

سابقه و هدف: بوقناق یا زول (E. billardieri) و چوچاق (E. caucasicum) دو گونه بسیار مهم از 11 گونه شناخته شده از جنس Eryngium در ایران هستند. از گیاهان این جنس در تولید عرق بوقناق استفاده می‌شود. ادعا می‌شود که این عرق باعث کاهش سطح گلوکز خون می‌گردد. گونه‌های این جنس محتوای اسانس بالایی ندارند اما گستره وسیعی از ترکیبات در اسانس آنها گزارش شده است. هدف از انجام این مطالعه که در راستای مطالعات قبلی می‌باشد، بررسی ترکیب‌های فرار محلول و نامحلول این دو گونه در آب می‌باشد. در فرایند عرق‌گیری از این گیاهان که به عرق بوقناق شهرت دارد ترکیب‌های فرار نیز وارد آب می‌گردد، بنابراین شناسایی ترکیب‌های فرار محلول و نامحلول در آب برای گونه‌های این جنس اهمیت دارد.
مواد و روش‌ها: در این مطالعه گیاه بوقناق یا زول از سه رویشگاه گنجنامه (GN) (استان همدان)، سد لار (DL) (دماوند، استان تهران) و رازقان (RZ) (استان مرکزی) و چوچاق از پارک ملی بوجاق (BO) (استان گیلان) و روستای ابر (RA) (استان سمنان) به‌ترتیب با ارتفاع 2800، 2450، 1750، 11- و 2056 متر از سطح دریا جمع‌آوری گردید. نمونه‌های گیاهی سایه خشک شده، توسط دستگاه کلونجر به روش تقطیر با آب اسانس‌گیری شد. درصد اسانس به صورت وزنی/وزنی محاسبه گردید. بعد از اتمام اسانس‌گیری و جمع‌آوری نمونه‌های اسانس، 100 میلی‌لیتر عرق برای جزء‌گیری بدست آمد. عملیات جزء‌گیری توسط 100 میلی‌لیتر حلال اتیل استات در سه تکرار انجام شد. درصد جزء آلی عرق به صورت وزنی/حجمی (گرم بر 100 میلی‌لیتر عرق) محاسبه شد. آنالیز کمی و کیفی اسانس و جزء آلی عرق توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی (GC-FID) و دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی (GC-MS) انجام شد.
نتایج: براساس نتایج، میزان اسانس به‌ترتیب 0.15، 0.11، 0.37، 0.1 و 0.12 درصد وزنی/وزنی برای GN، DL، RZ، BO و RA به‌دست آمد. ترکیب‌های اصلی اسانس 6،3،2-تری متیل بنزالدئید (18.8، 16.8 و 12.3 درصد)، سسکوئی سینئول (31.3، 28.8 و 40.5 درصد) و بتا-بیسابولنال (9.2، 13.8 و 7.3 درصد)، به‌ترتیب برای GN، DL و RZ شناسایی شد. همچنین ترکیب‌های اصلی اسانس ترانس-کاریوفیلن (3/20 و 5/26 درصد)، بتا-بیسابولن (7.4 و 9.8 درصد)، بتا-سسکوئی فلاندرن (30.1 و 20.2 درصد) و سیس-فالکارینول (16.6 و 23.2 درصد) به‌ترتیب در RA و BO بود. بازده اسانس در فرکشن‌های Of-GN، Of-DL، Of-RZ، Of-BO و Of-RA به‌ترتیب 0.031، 0.012، 0.023، 0.024 و 0.008 گرم در 100 میلی‌لیتر آب حاصل از اسانس‌گیری تعیین شد. ترکیب‌های عمده شناسایی شده از این جزء‌ها شامل 6،3،2-تری متیل بنزالدئید (45.5، 30.2 و 22.9 درصد)، سسکوئی سینئول (12، 8.1 و 14.6 درصد)، 3-متیل-2(h5)-فورانون (9.1، 12.4 و 17.8 درصد) و پارا-وینیل گوایاکول (11.4، 14.6 و 12.3 درصد) به‌ترتیب برای Of-GN، Of-DL و Of-RZ بود. اما 3-متیل-2(h5)-فورانون (6.7 و 21.8 درصد)، ترانس-بتا-اوسیمن (7.8 و 16.8 درصد)، پارا-وینیل گوایاکول (15.2 و 11.6 درصد) و کاریوفیلن اکسید (23.7 و 14.8 درصد) به‌ترتیب برای Of-RA و Of-BO بودند.
نتیجه‌گیری: بعد از شناسایی ترکیب‌های فرار محلول و نامحلول در آب، به ارتباط این ترکیب‌ها تا حد بالایی پی برده شد. در جزء آلی از عرق هر دو گونه ترکیب پارا-وینیل گوایاکول و 3-متیل-2(h5)-فورانون به عنوان ترکیب‌های اصلی شناسایی شدند که در اسانس این دو گونه مشاهده نشدند. همچنین ترکیب 6،3،2-تری متیل بنزالدئید در اسانس و جزء آلی مربوط به هر دو گونه مشاهده شد، اما مقدار آن در گونه E. billardieri به مراتب بیشتر از E. caucasicum بود. همچنین ترکیب 4،3،2-تری متیل بنزالدئید در اسانس و جزء آلی عرق گونه E. caucasicum مشاهده شد، اما فقط در اسانس گونه E. billardieri مشاهده گردید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مراجع
- British Pharmacopoeia, 1988. British Pharmacopoeia. H.M. Stationery Office, London. https://books.google.com/books/about/British_Pharmacopoeia_1988.html?id=tMpKAQAAIAAJ
- Brophy, J.J., Goldsack, R.J., Copeland, L.M. and Palá-Paúl, J., 2003. Essential oil of Eryngium L. species from New South Wales (Australia). Journal of Essential Oil Research, 15(6): 392-397. https://doi.org/10.1080/10412905.2003.9698619
- Darriet, F., Andreani, S., Cian, M.C., Costa, J. and Muselli, A., 2014. Chemical variability and antioxidant activity of Eryngium maritimum L. essential oils from Corsica and Sardinia. Flavour and Fragrance Journal, 29(1): 3-13. https://doi.org/10.1002/ffj.3160
- Hashemabadi, D. and Kaviani, B., 2011. Chemical constituents of essential oils extracted from the leaves and stems of Eryngium caucasicum Trautv. from Iran. Journal of Essential Oil Bearing Plants, 14(6): 693-698. https://doi.org/10.1080/0972060X.2011.10643991
- Hashemabadi, D., Kaviani, B., Erfatpour, M. and Larijani, K., 2010. Comparison of essential oils compositions of eryngo (Eryngium caucasicum Trautv.) at different growth phases by hydrodistillation method. Plant Omics Journal, 3(4): 135-139. https://www.pomics.com/hashemabadi_3_4_2010_135_139.pdf
- Judd, W.S., Campbell, C.S., Kellogg, E.A., Stevens, P.F. and Donoghue, M.J., 2007. Plant Systematics: A Phylogenetic Approach. Sinauer Associate Inc, 3rd edition Publishers, Sunderland Massachusetts U.S.A., 611p. https://doi.org/10.1111/j.1096-0031.2008.00212.x
- Küpeli, E., Kartal, M., Aslan, S. and Yesilada, E., 2006. Comparative evaluation of the anti-inflammatory and antinociceptive activity of Turkish Eryngium species. Journal of Ethnopharmacology, 107(1): 32-37. https://doi.org/10.1016/j.jep.2006.02.005
- Landoulsi, A., Roumy, V., Duhal, N., Skhiri, F.H., Rivière, C., Sahpaz, S. and Hennebelle, T., 2016. Chemical composition and antimicrobial activity of the essential oil from aerial parts and roots of Eryngium barrelieri Boiss. and Eryngium glomeratum Lam. from Tunisia. Chemistry & Biodiversity, 13(12): 1720-1729. https://doi.org/10.1002/cbdv.201600136
- Mahmoudi, A., Ebadi, M.T. and Ayyari, M., 2020. Aerial parts volatile components of three different accessions of Eryngium thyrsoideum Boiss. from Iran. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 36(2): 245-258. https://doi:10.30495/ejmp.2023.702346
- Mahmoudi, A., Ebadi, M.T. and Ayyari, M., 2024. Qualitative changes of Blue eryngo (Eryngium planum L.) phytochemicals as affected by different drying methods. Journal of Applied Research on Medicinal and Aromatic Plants, 40: 100543. https://doi.org/10.1016/j.jarmap.2024.100543
- Mahmoudi, A., Ebadi, M.T. and Ayyari, M., 2022. Comparison of the essential oils of medicinal plant populations of Eryngium noeanum Boiss. and Eryngium iranicum Mozaff. in Iran. Eco-phytochemical Journal of Medicinal Plants, 11(1): 49-64. https://doi: 10.30495/ejmp.2023.702346
- Marcetic, M., Petrovic, S., Milenkovic, M., Vujisic, L., Tesevic, V. and Niketic, M., 2014. Composition and antimicrobial activity of root essential oil of Balkan endemic species Eryngium palmatum. Chemistry of Natural Compounds, 49(6): 1140-1142. https://doi.org/10.1007/s10600-014-0843-x
- Merghache, D., Boucherit-Otmani, Z., Merghache, S., Chikhi, I., Selles, C. and Boucherit, K., 2014. Chemical composition, antibacterial, antifungal and antioxidant activities of Algerian Eryngium tricuspidatum L. essential oil. Natural Product Research, 28(11): 795-807. https://doi.org/10.1080/14786419.2014.883392
- Mozaffarian, V., 2012. Identification of Medicinal and Aromatic plants of Iran. Farhang Moaser Press, Iran, 1350p. (In persian) https://www.gisoom.com/book/11131259/
- Mozaffarian, V., 2008. Iranian Flora, Umbelliferae. Research Institute of Forests and Ranglands, Iran, 596p. (In persian). https://www.gisoom.com/book/1444803/
- Mozaffarian, V., 2013. Two new species and two new records of Apiaceae from Iran. Rostaniha, 14(1): 36-42. https://doi.org/10.22092/botany.2013.101307
- Nejadhabibvash, F., Rezaee, M.B., Mahmudi, A. and Jaimand, K., 2018. Effect of harvesting time on content and chemical composition of essential oil from Stachys lavandulifolia Vahl. (Lamiaceae). Journal of Medicinal Plants and By-products, 7(2): 181-187. https://doi.org/10.22092/jmpb.2018.118146
- Motalledi Riekandeh, S.M., Mazandarani, M., Ebrahimzadeh, M.A. and Zargari, M., 2016. Antioxidant activities of Eryngium caucasicum inflorescence. European Review for Medical and Pharmacological Sciences, 20(5): 946-949. https://www.europeanreview.org/wp/wp-content/uploads/946-949.pdf
- Roshanravan, N., Asgharian, P., Dariushnejad, H., Alamdari, N.M., Mansoori, B., Mohammadi, A., Alipour, S., Barati, M., Ghavami, A., Ghorbanzadeh, V., Aamazadeh, F. and Ostadrahimi, A., 2018. Eryngium billardieri induces apoptosis via bax gene expression in pancreatic cancer cells. Advanced Pharmaceutical Bulletin, 8(4): 667. https://doi.org/10.15171/apb.2018.075
- Santos-Gomes, P.C. and Fernandes-Ferreira, M., 2001. Organ-and season-dependent variation in the essential oil composition of Salvia officinalis L. cultivated at two different sites. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 49(6): 2908-2916. https://doi.org/10.1021/jf001102b
- Sefidkon, F., Dabiri, M. and Alamshahi, A., 2004. Chemical composition of the essential oil of Eryngium billardieri F. Delaroche from Iran. Journal of Essential Oil Research, 16(1): 42-43. https://doi.org/10.1080/10412905.2004.9698648
- Sepanlou, M.G., Ardakani, M.M., Hajimahmoodi, M., Sadrai, S., Amin, G.R., Sadeghi, N. and Lamardi, S.N.S., 2019. Ethnobotanical and traditional uses, phytochemical constituents and biological activities of Eryngium species growing in Iran. Traditional Medicine Research, 4(3): 148-159. https://doi.org/10.12032/TMR20190412114
- Singh, V. and Jain, D.K., 2007. Taxonomy of Angiosperms. Rastogi publications, India, 298p. https://uou.ac.in/sites/default/files/slm/BOT(N)-201.pdf
- Thiem, B., Kikowska, M., Kurowska, A. and Kalemba, D., 2011. Essential oil composition of the different parts and in vitro shoot culture of Eryngium planum L. Molecules, 16(8): 7115-7124. https://doi:10.3390/molecules16087115
- Thomas, P., Essien, E., Ntuk, S. and Choudhary, M., 2017. Eryngium foetidum L. essential oils: chemical composition and antioxidant capacity. Medicines, 4(2): 24. https://doi:10.3390/medicines4020024
- Wang, P., Su, Z., Yuan, W., Deng, G. and Li, S., 2012. Phytochemical constituents and pharmacological activities of Eryngium L. (Apiaceae). Pharmaceutical Crops, 3: 99-120. http://dx.doi.org/10.2174/2210290601203010099
- Wörz, A. and Diekmann, H., 2010. Classification and evolution of the genus Eryngium L. (Apiaceae-Saniculoideae): results of fruit anatomical and petal morphological studies. Plant Diversity and Evolution, 128(3-4): 387-408. https://doi.org/10.1127/1869-6155/2010/0128-0018
- Wörz, A., 2005. A new subgeneric classification of the genus Eryngium L. (Apiaceae, Saniculoideae). Botanische Jahrbücher für Systematik, Pflanzengeschichte und Pflanzengeographie, 126(2): 253-259. https://doi.org/10.1127/0006-8152/2005/0126-0253
- Yesilada. E., Tanaka. S., Tabata, M. and Sezik, E., 1989. The anti-inflammatory activity of the fractions from Eryngium billardieri in mice. Phytotherapy Research, 3(1): 38-40. https://doi.org/10.1002/ptr.2650030111
- Zargari, A., 1996. Medicinal Plants. University of Tehran Press, Iran, 976p. https://heremap.dm3.ir/content/3388
تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران
دوره 41، شماره 4 - شماره پیاپی 126
دی 1404
صفحه 708-725
فایل ها
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
آمار