بررسی عرضه و مصرف گیاهان دارویی موجود در عطاری‌های شرق استان گلستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

2 دانشیار، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گنبدکاووس، گنبد کاووس، ایران

3 استادیار، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

4 دانش‌آموخته دکتری، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه قم، قم، ایران

چکیده

گیاهان جزو ذخائر و منابع طبیعی هر کشور محسوب می‌شوند. این بخش یکی از مهمترین منابع تأمین غذایی و دارویی بشر در طول نسل‌ها بوده است. استان گلستان به‌دلیل موقعیت جغرافیایی مناسب، از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی می‌باشد. مردم این منطقه با قومیت‌های مختلف، از گذشته‌های دور ارتباط نزدیکی با محیط اطراف خود، به‌ویژه گیاهان داشته‌اند. از آنجایی که در ایران عطاری‌ها مهمترین مراکز در عرضه‌ گیاهان دارویی هستند، در این تحقیق با مراجعه به عطاری‌های چهار شهرستان شرق استان گلستان، شامل گنبدکاووس، گالیکش، مینودشت و کلاله، اطلاعات مربوط به افراد مشغول در عطاری، مراجعان و علل مراجعه به عطاری‌ها ثبت شد. مشخص شد که ۵۶% از عطاری‌ها در شهرستان‌های مذکور، دارای قدمتی بین ۱۰ تا ۳۰ سال هستند. میانگین سن افراد مشغول در عطاری‌ها، ۲۰ تا ۵۰ سال تخمین زده شد که ۸۶% آنها مرد و ۴۱% این افراد بدون داشتن تحصیلات مرتبط و تنها از طریق تجارب خانوادگی یا گذراندن دوره‌های مرتبط با گیاهان دارویی به این شغل مشغول شده بودند. بیشترین علت مراجعه‌ مردم منطقه به عطاری‌ها نیز مربوط به بیماری‌های کبد و دستگاه گوارشی گزارش شد؛ که این ممکن است به دلیل الگوی زندگی و یا رژیم غذایی نادرست و نامناسب مردم منطقه باشد. با وجود فلور غنی و جغرافیای مناسب استان گلستان، همچنین تمایل مردم منطقه به استفاده از داروهای گیاهی، نتایج تحقیق نشان داد که تنها 21% از گیاهان مورد نظر از داخل استان تهیه شده بودند و بقیه از استان‌های مجاور وارد می‌شوند؛ بنابراین به‌نظر می‌رسد با اطلاع‌رسانی و آموزش مناسب افراد بومی بتوان از این ظرفیت استان برای تأمین گیاهان مورد استفاده و همچنین ایجاد اشتغال استفاده بهینه کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


- Abedi, M., Panahi, J., Sattarian, A. and Habibi, M., 2016. Ethenobotanical study of medicinal plants of Gheregh Ghoinik in Jargalan of North Khorasan province. The First National Conference of Aromatic and Medicinal Herbs, Gonbad Kavous University, 20 April: 5p.
- Ameri, F., Vahabi, M.R., Khatoon Abadi, A. and Andalibi, L., 2013. On the relevance of medicinal of plants consumers in Iran: investigating statistics for consumers, states of consumption, informative and source area. Teb va Tazkiye, 22(3): 37-42.
- Ashayeri, N., Abbasian, A., Jahanbakhsh, S., Sheibani, S., Sodagari, F. and Minaie, M., 2013. The more prevalent medicinal herbs which have been purchased from herbal medicine stores in Tehran, 2008. Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine, 3(4): 477-482.
- Bagheri, Z. and Frozeh, M.R., 2019. Investigation of the status of medicinal plants sellers and introduction of widely used medicinal plants in herbal medicine stores in Gorgan. Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine, 10(3): 291-304.
- Cockerham, W., 1992. Medical Sociology. Prentice-Hall, 336p.
- Ebrahimpour, F. and Eidizadeh, Kh., 2009. Medicinal Plants. Payame Noor University Press, 171p.
- Heidarifar, R., Mehran, N., Momenian, S., Mousavi, S.M., Kouhbor, M. and Hajiali Gol, A., 2020. A Study of the Status of Use of Drug Plants and Its Related Factors in Qom City, Iran. Qom University of Medical Sciences Journal, 7(4): 95-100.
- Hossaini, S.A., Abrasji, Gh. and Hossaini, S.A., 2008. Medicinal plants of Golestan province. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 24: 472-498.
- Hosseini, Z., Feizi, H. and Moradi, R., 2017. Assessing supply and demand of medicinal plants in Shiraz apothecaries. Journal of Islamic and Iranian Traditional Medicine, 8: 123-132.
- Mirdeilami, S.Z., Heshmati, G.H. and Barani, H., 2012. Flora, Biological formation and geographical distribution of medicinal plants in dry and semiarid areas of the northeast of Golestan province. Journal of Plant Environmental Physiology, 7(2):27-36.
- Mojab, F., Mossadegh, M. and Moghimi, A., 2003. Investigating the reason for patients to refer to perfumers and herbal products delivered to them in perfumeries in Semnan province for one year. Pajouhandeh, 8(4): 9-15.
- Moradi, M. and Islahi, H., 2014. Supply and consumption of medicinal plants in perfumeries of Khorasan Razavi province: a case study of Torbat-e Heydarieh, Kashmar and Bardaskan counties. The Second National Conference on the Use of Medicinal Plants in Lifestyle and Traditional Medicine, Torbat Heydariyeh University, 26 November.
- Morgan, M., Calnan, M., Manning, N. and Manning, N.P., 1982. Sociological Approaches to Health & Medicine, London, 297p.
- Naderi, F., Nazhad Sabzi, P. and Rasulian, B., 2010. Survey on supply and demand of medicinal plants in Lorestan province groceries. Yafte, 11(5): 57-63.
- Nasiri, E., Hosseinimehr, S.J., Azadbakht, M. and Madani, S.A., 2013. Survey of the burn wound healing by iranian traditional medicine from the herbalists or herbal medicine vendors in the Mazandaran province. Journal of Medicinal Plants, 12(48): 136-149.
- Polat, R., 2019. Ethnobotanical study on medicinal plants in Bingöl (City center) (Turkey). Journal of Herbal Medicine,16: 100211.
- Rahimi, M. and Pourmirzaei, A., 2010. Investigation of the status of medicinal plants in perfumeries in Kerman. National Conference on Medicinal Plants, Sari, 2-4 March.
- Rashidi, Sh., Farajee, H., Jahanbin, D. and Mirfardi, A., 2012. Evaluation of knowledge, belief and operation of Yasouj people towards pharmaceutical plants. Journal of Medicinal Plants, 11(41): 177-184.
- Saadati, R., Sattarian, A., Daneshvar, A., Amini, E. and Nasrallahi, F., 2021. DNA barcoding of some medicinal plants in the east of Golestan province. Iranian Medicinal and Aromatic Plants Research, 37: 849-838.
- Zargari, A., 1991-1993. Medicinal Plants (Volume 1-5). University of Tehran Press, 4720p.
- Zolfaghari, B. and Confectionery, H., 2001. Strategies and programs of medicinal plants. Journal of Plant Sciences. 4 :1-5.