اثر غلظت و مراحل محلول‌پاشی تیامین بر صفات مورفولوژیکی، عملکرد و عملکرد اسانس گیاه دارویی رازیانه (Foeniculum vulgare Mill.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد آگرواکولوژی، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

2 استادیار، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

3 استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

چکیده

ویتامین‌ها بسیاری از فرایندهای متابولیکی و بیولوژیکی گیاه را تحت تأثیر قرار می‌دهند و در سنتز آنزیم‌ها، اسیدهای نوکلئیک و پروتئین‌ها به‌عنوان کوآنزیم در مسیرهای متابولیک آنها شرکت می‌کنند. به‌منظور بررسی اثر محلول‌پاشی تیامین بر رشد، عملکرد، اجزای عملکرد و اسانس گیاه دارویی رازیانه (Foeniculum vulgare Mill.)، آزمایشی در سال 1394 به‌‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی کشاورزی دانشکده کشاورزی دانشگاه مراغه اجرا شد. تیمارها شامل محلول‌پاشی با تیامین در سه سطح صفر (آب مقطر)، 50 و 100 میکرومول بر لیتر و مراحل محلول‌پاشی در چهار سطح ساقه‌دهی، گلدهی، دانه‌بندی و هر سه مرحله بودند. نتایج نشان داد که اثر تیامین بر تمام صفات مورد ارزیابی معنی‌دار شد. به‌طوری که غلظت 50 میکرومول بر لیتر تیامین بیشترین اثر افزایشی را بر تعداد ساقه‌های فرعی، تعداد چتر در بوته، تعداد چترک در چتر، تعداد دانه در چترک، عملکرد دانه و عملکرد اسانس داشت و غلظت 100 میکرومول بر لیتر بیشترین اثر افزایشی را بر ارتفاع بوته، وزن هزاردانه، عملکرد بیولوژیک و درصد اسانس نسبت به شاهد داشت. اثر مراحل محلول‌پاشی بر تعداد چترک در چتر، تعداد دانه در چترک و وزن هزاردانه معنی‌دار شد و بیشترین مقادیر آنها با محلول‌پاشی تیامین در هر سه مرحله (ساقه‌دهی، گلدهی، دانه‌بندی) بدست آمد. اثرهای متقابل تیمارهای مورد ارزیابی بر هیچ یک از صفات معنی‌دار نشد. به‌طور کلی، نتایج این آزمایش نشان داد که محلول‌پاشی گیاه رازیانه با غلظت‌های 50 و 100 میکرومول در لیتر تیامین در مراحل ساقه‌دهی، گلدهی و دانه‌بندی می‌تواند باعث بهبود عملکرد دانه و عملکرد اسانس گیاه رازیانه شود.

کلیدواژه‌ها


- Abdel-Aziz Nahed, G., Taha Lobna, S. and Ibrahim Soad, M.M., 2009. Some studies on the effect of putrescine, ascorbic acid and thiamine on growth, flowering and some chemical constituents of Gladiolus plants at Nubaria. Ozean Journal of Applied Science, 2(2): 169-179.

- Abdel-Aziz Nahed, G., Fatma, E.M. and Farahat, M.M., 2007. Response of vegetative growth and some chemical constituents of Syngonium podophyllum to foliar application of thiamine, ascorbic acid and kinetin to Nurbaria. World Journal of Agricultural Science, 3: 301-305.

- AL-Baldawi, M.H.K. and Hamza, J.H., 2017. Seed priming effect on field emergence and grain yield in sorghum. Journal of Central European Agriculture, 18(2): 404-423.

- Baniasadi, F. and Saffari, V.R., 2016. Effects of GA3, BA, thiamine and ascorbic acid on some morphological and biochemical characteristics of periwinkle (Catharanthus roseus L.). Journal of Horticultural Science, 29(4): 556-563.

- Bidwell, R.G.S., 1979. Plant Physiology. Macmillan Publishing Co., Inc. New York, 672p.

- Diao, W.R., Hu, Q.P., Zhang, H. and Xu, J.G., 2014. Chemical composition, antibacterial activity and mechanism of action of essential oil from seeds of fennel (Foeniculum vulgare Mill.). Food Control, 35: 109-116.

- Dubey, V.S., Bhalla, R. and Luthra, R., 2003. An overview of the non-mevalonate pathway for terpenoid biosynthesis in plants. Journal of Biosciences, 28: 637-646.

- Emam, M.M., El-Sweify, A.H. and Helal, N.M., 2011. Efficiencies of some vitamins in improving yield and quality of flax plant. African Journal of Agricultural Research, 6(18): 4362-4369.

- Esfandiari, E. and Mahboob, S., 2014. Plant Bichemestry (Vol. 1). Amidi: Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, 252p.

- Goyer, A., 2010. Thiamine in plants: aspects of its metabolism and functions. Phytochemistry, 71(14-15): 1615-1624.

- Hendawy, S.F. and Ezz EL-Din, A.A., 2010. Growth and yield of Foeniculum vulgare var. azoricum as influensed by some vitamins and amino acids. Ozean Journal of Applied Science, 3(1): 113-123.

- Hosseini, H., Farahmand, H. and Saffari, V., 2015. The effect of foliar application of ascorbic acid, thiamine and benzyl adenine on growth, flowering and some biochemical characteristics of marigold (Tagetes erecta L.). Journal of the Plant Production, 38(2): 25-36.

- Kawasaki, T. and Egi, Y., 1992. Tiamine: 375-399. In: De Leenheer, A.P., Lambert, W.E. and Van Bocxlaer, J.F., (Eds.). Modern Chromatographic Analysis of Vitamins. New York, NY: Marcel Dekker, Inc, 606p.

- Mahgoub, H.M., Abd El-Aziz, G.N. and Mazhar, M.A., 2011. Response of Dahlia pinnata L. plant to foliar spray with putrescine and thiamine on growth, flowering and photosynthetic pigments. American Eurasian Journal of Agricultural and Environmental Sciences, 10: 769-775.

- Mansouri, M., Shoor, M., Tehranifar, A. and Selahvarzi, Y., 2015. Effect of foliar application of salicylic acid and thiamine on quantitative and qualitative characteristics of gerbera (Gerbera jamesonii L. cv. Pink Elegance). Journal of Science and Technology of Greenhouse Culture, 6(3): 15-23.

- Naguib, N.Y. and Khalil, M.Y., 2002. Studies on the effect of dry yeast thiamine and biotin on the growth and chemical constituents of black cumin (Nigella sativa L.). Arab Universities Journal of Agricultural Sciences, 10(3): 919-937.

- Omidbaigi, R., 2011. Production and Processing of Medicinal Plants (Vol. 2). Mashhad, Astane Ghodse Razavi, 414p.

- Pouryousef Miandoab, M. and Shahravan, N., 2014. Effect of foliar application of amino acids at different times on yield and yield components of maize. Crop physiology Journal, 6(23): 21-32.

- Ramesh, P. and Okigbo, R.N., 2008. Effects of plants and medicinal plant combinations as anti-infectives. African Journal of Pharmacy and Pharmacology, 2(7): 130-135.

- Ranjbar, B., Sharafzadeh, S. and Alizadeh, O., 2014. Growth and essential oil responses of German chamomile to thiamine and ascorbic acid. Bulletin of Environment, Pharmacology and Life Sciences, 3(7): 51-53.

- Rawia, A., Lobna, S., Taha, S. and Soad, M.M.I., 2010. Physiological properties studies on essential oil of Jassminium grandiflorum L. as affected by some vitamins. Ozean Journal of Applied Science, 3: 87-96.

- Reda, F., Abdel Rahim, E.A., Elbaroty, G.S.A. and Ayad, H.S., 2005. Response of essential oils, phenolic components and polyphenol oxidase activity of thyme (Thymus vulgaris L.) to some bioregulators and vitamins. International Journal of Agriculture and Biology, 7(5): 735-739.

- Soltani, Y., Saffari, V.R. and Maghsoudi Moud, A.A., 2014. Response of growth, flowering and some biochemical constituents of Calendula officinalis L. to foliar application of salicylic acid, ascorbic acid and thiamine. Ethno-Pharmaceutical products. Ethno-Pharmaceutical Products, 1(1):37-44.

- Vaezi, A. and Armin, M., 2015. Solo-potash fertilizer application and planting density effects on yield components of chickpea in rain-fed condition. Journal of Applied Research of Plant Ecophysiology, 2(1): 91-104.

- Youssef, A.A. and Talaat, I.M., 2003. Physiological response of rosemary plants to some vitamins. Egyptian Pharmaceutical Journal, 14: 81-93.