تأثیر محلول‌پاشی اسید سالیسیلیک و سلنیوم بر تحمل تنش شوری و عملکرد اسانس گیاه بادرشبویه (Dracocephalum moldavica L.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد علوم باغبانی، مؤسسه آموزش عالی مهرگان، محلات، ایران

2 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

3 استادیار، بخش تحقیقات علوم زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قم، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قم، ایران

چکیده

اسید سالیسیلیک و سلنیوم ترکیب‌هایی با خواص آنتی‌اکسیدانی هستند و باعث بهبود رشد گیاهان در شرایط تنش می‌شوند. به‌منظور بررسی تأثیر کاربرد اسید سالیسیلیک و سلنیوم بر برخی خصوصیات رویشی و زایشی، عملکرد اسانس و نسبت پتاسیم به سدیم در گیاه دارویی بادرشبویه (Dracocephalum moldavica L.) در شرایط تنش شوری، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در 3 تکرار در شرایط گلخانه در سال ‌1394 انجام شد. عوامل مورد بررسی شامل کاربرد سلنیوم در سه سطح (عدم مصرف، محلول‌پاشی با غلظت 20 و 40 میلی‌گرم در لیتر)، کاربرد اسید سالیسیلیک در دو سطح (عدم مصرف و محلول‌پاشی با غلظت 0.5 میلی‌مولار) و شوری ناشی از کلرید سدیم در دو سطح (عدم شوری و شوری با غلظت 100 میلی‌مولار) بودند. نتایج نشان داد که تنش شوری صفات تعداد برگ فعال در بوته و ارتفاع بوته را کاهش و تعداد گل و عملکرد اسانس را افزایش داد. نتایج نشان داد که در شرایط تنش شوری، مصرف سلنیوم و اسید سالیسیلیک به‌تنهایی و به‌صورت توأم علاوه‌بر اینکه باعث کاهش اثرهای منفی ناشی از تنش شوری بر صفات ارتفاع بوته و تعداد برگ فعال شد، افزایش عملکرد اسانس را نیز در پی داشت. افزون بر آن، مصرف توأم این دو ماده در شرایط شوری باعث افزایش نسبت پتاسیم به سدیم در برگ نسبت به ریشه شد. نتایج کلی بیانگر این است که محلول‌پاشی توأم سلنیوم و اسید سالیسیلیک می‌تواند علائم تنش شوری را در گیاه بادرشبویه تعدیل نماید.

کلیدواژه‌ها


- Abdollahi, M., Jafarpour, M. and Zeinali, H., 2011. Effect of various salicylic acid concentrations on growth of Aloe vera L. International Journal of AgriScience, 1(5): 311-313.

- Abul-Soud, M.A. and Abd-Elrahman, S.H., 2016. Foliar selenium application to improve the tolerance of egg plant grown under salt stress conditions. International Journal of Plant and Soil Science, 9(1): 1-10.

- Ahmad, P. and Prasad, M.N.V., 2012. Abiotic Stress Responses in Plants: Metabolism, Productivity and Sustainability. New York, 470p.

- Akinci, I.E., Akinci, S., Yilmaz, K. and Dikici, H., 2004. Response of eggplant varieties (Solanum melongena) to salinity in germination and seedling stages. New Zealand Journal of Cropand Horticultureal Science, 32: 193-200.

- Allen, S.E., 1974. Chemical Analysis of Ecological Materials. Blachwell Scientific, Oxford, 565p.

- Arzandi, B., 2014. The effect of salicylic acid different levels on two Coriandrum sativum varieties under deficit irrigation condition. European Journal of Zoological Research, 3(1): 118-122.

- Cramer, G.R., Lauchli, A. and Epstein, E., 1986. Effects of NaCl and CaCl2 on ion activities in complex nutrient solutions and root growth of cotton. Plant Physiology, 81(3): 792-797.

- Delavari Parizi, M., Baghizadeh, A., Enteshari, S. and Manouchehri, K., 2012. The study of the interactive effects of salicylic acid and salinity stress on induction of oxidative stress and mechanisms of tolerance in Ocimum basilicum L. Journal of Plant Biology, 4(12): 25-36.

- Diao, M., Ma, L., Wang, J., Cui, J., Fu, A. and Liu, H.Y., 2014. Selenium promotes the growth and photosynthesis of tomato seedlings under salt stress by enhancing chloroplast antioxidant defense system. Journal of Plant Growth Regulation, 33(3): 671-682.

- Duran Zuazo, V.H., Martinez-Raya, A., Aguila Ruiz, J. and Franco Tarifa, D., 2004. Impact of salinity on macro-and micronutrient uptake in mango (Mangifera indica L. cv. Osteen) with different rootstocks. Spanish Journal of Agricultural Reserch, 2(1): 121-133.

- Eraslan, F., Inal, A., Gunes, A. and Alpaslan, M., 2007. Impact of exogenous salicylic acid on the growth, antioxidant activity and physiology of carrot plants subjected to combined salinity and boron toxicity. Scientia Horticulture, 113: 120-128.

- Germ, M., Kreft, I. and Osvald, J., 2005. Influence of UV-B exclusion and selenium treatment on photochemical efficiency of photosystem II, yield and respiratory potential in pumpkin. Plant physiology and Biochemistry, 43: 445-448.

- Gucci, R.L. and Tattini, M., 1997. Salinity tolerance in olive. Horticultural Reviews, 21: 177-214.

- Han, G.Q., Li, J., Song, M.M. and Liu, H.Y., 2010. Effects of selenium on the germination of tomato seeds and protective system against active oxygen under salt stress. Journal of Shihezi University (Natural Sience), 28(4): 422-428.

- Hartikainen, H., Xue, T. and Piironen, V., 2000. Selenium as an anti-oxidant and pro-oxidant in ryegrass. Plant and Soil, 225: 193-200.

- Hasanuzzaman, M., Nahar, K. and Fujita, M., 2013. Plant response to salt stress and role of exogenous protectants to mitigate salt-Induced damages: 25-87. In: Ahmad, P., Azooz, M.M. and Prasad, M.N.V, (Eds.). Ecophysiology and Responses of Plants under Salt Stress. Springer, 512p.

- Hussein, M.S., El-sherbeny, S.E., Khalil, M.Y., Naguib, N.Y. and Aly, S.M., 2006. Growth characters and chemical constituents of Dracocephalum moldavica L. plants in relation to compost fertilizer and planting distance. Scientia Horticulturae, 108(3): 322-331.

- Iqbal, N., Masood, A. and Khan, N.A., 2012. Phytohormones in salinity tolerance: ethylene and gibberellins cross talk: 77-98. In: Khan, N.A., Nazar, R., Iqbal, N. and Anjum, N.A., (Eds.). Phytohormones and Abiotic Stress Tolerance in Plants. Berlin, Germany, 308p.

- Izan, T., Shekari, F. and Nasiri, Y., 2016. Effects of salicylic acid application on yield and essential oil content of Moldavian balm (Dracocephalum moldavica L.) under drought stress conditions. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 32(3): 543-554.

- Jahid, A.M., Kumar, S., Thakur, P., Sharma, S., Kau Raman Preet, N., Kaur, D.P., Bhandhari, K., Kaushal, N., Singh, K., Srivastav, A. and Nayyar, H., 2011. Promotion of growth in mungbean (Phaseolus aureus Roxb.) by selenium is associated with stimulation of carbohydrate metabolism. Biological Trace Element Research, 143(1): 530-539.

- Jamshidi Jam, B., Shekari, F., Azimi, M.R. and Zangani, E., 2012. Effect of priming by salicylic acid on germination and seedling growth of safflower seeds under CaCl2 stress. Intternational Journal of Agricultural Research and Review, 2: 1097-1105.

- Khan, M.I.R., Syeed, S., Nazar, R. and Anjum, N.A., 2012. An insight into the role of salicylic acid and jasmonic acid in salt stress tolerance: 277-300. In: Khan, N.A., Nazar, R., Iqbal, N. and Anjum, N.A., (Eds.). Phytohormones and Abiotic Stress Tolerance in Plants. Springer, New York, 308p.

- Khorasaninejad, S., Mousavi, A., Soltanloo, H., Hemmati, K.H. and Khalighi, A., 2010. The effect of salinity stress on growth parameters, essential oil yield and constituent of peppermint (Mentha piperita L.).World Applied Sciences Journal, 11(11): 1403-1407.

- Lyons, G.H., Genc, Y., Soole, K., Stangoulis, J.C.R., Liu, F. and Graham, R.D., 2009. Selenium increases seed production in Brassica. Plant and Soil, 318(1): 73-80.

- Mohammadzadeh Toutounchi, P. and Amirnia, R., 2013. Effects of pre-treatment of salicylic acid on germination of Moldavian Balm (Dracocephalum moldavica L.) under salinity stress. National Conference on Medicinal Plants, Tehran, Islamic Azad University, Research and Science, Ayatollah Amoli Branch, Amol, Iran, 20-21 November.

- Munns, R., Husain, S., Rivelli, A.R., James, R.A., Condon Tony, A.G., Lindsay, M.P., Lagudah, E.S., Schachtman, D.P. and Hare, R.A., 2002. Avenues for increasing salt tolerance of crops, and the role of physiologically based selection traits. Plant and Soil, 247: 93-105.

- Munns, R., James, R.A. and Lauchli, A., 2006. Approaches to increasing the salt tolerance of wheat and other cereals. Journal of Experimental Botany, 57: 1025-1043.

- Nanjo, T., Yoshiba, Y., Sanada, Y., Wada, K. and Tsukaya, H.K., 1988. Roles of proline in osmotic stresss tolerance and morphogenesis of Arabidopsis thaliana. Plant Cell Physiology, 39: 104-108.

- Omidbaigi, R., 2011. Production and Processing of Medicinal Plants (Vol. 2). Astan Quds Razavi Publication (Behnashr Company), 348p.

- Petropoulos, S.A., Dimitra, D., Polissiou, M.G. and Passam, H.C., 2008. The effect of water deficit stress on the growth, yield and composition of essential oils of parsley. Scientia Horticulturae, 115: 393-397.

- Sepaskhah, A.R. and Maftun, M., 1982. Growth and chemical composition of pistachio cultivars as influenced by irrigation regimes and salinity levels of irrigation water. II. chemical composition. Journal of Horticultural Science, 57: 469-476.

- Tattini, M., 1994. Ionic relations of aeroponically-grown olive genotypes, during salt stress. Plant and Soil, 161: 251-256.

- Vaisnad, S. and Taleb, R., 2015. Salicylic acid-enhanced morphological and physiological responses in chickpea (Cicer arietinum) under water deficit stress. Environmental and Experimental Biology, 13: 109-115.

- Xue, T.L., Hartikainen, H. and Piironen, V., 2001. Antioxidative and growth-promoting effects of selenium on senescing lettuce. Plant and soil, 273: 55-61.

- Zeng, H., 2009. Selenium as an essential micronutrient: roles in cell cycle and apoptosis. Molecules, 14(3): 1263-1278.

- Zhu, Y.G., Pilon-Smits, E.A., Zhao, F.J., Williams, P.N. and Meharg, A.A., 2009. Selenium in higher plants: understanding mechanisms for biofortification and phytoremediation. Trends in Plant Science, 14: 436-442.