مقایسه عملکرد کمّی و کیفی روغن اسانسی گونه‌های مختلف آویشن (Thymus) در رویشگاه‌های طبیعی استان کردستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی پژوهشی، بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران

2 استاد، بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

این تحقیق به‌منظور بررسی کمّیت و کیفیت روغن اسانسی گونه‌های آویشن (Thymus) در رویشگاه‌های طبیعی استان کردستان در سال 1389 انجام شد. برای انجام این تحقیق 6 گونه آویشن (T. daenensis، T. fedtschenkoi، T. pubescens، T. fallax، T. kotschyanus، T. transcaucasicus) در رویشگاه‌های مختلف شناسایی و برای اسانس‌گیری استفاده شد. استخراج روغن اسانسی به روش تقطیر با آب (سیستم کلونجر) و ترکیب‌های آن با سیستم‌های گاز کروماتوگراف (GC) و گاز کروماتوگراف متصل به طیف‌سنج جرمی (GC/MS) شناسایی شدند. نتایج نشان داد که بیش از 30 ترکیب شیمیایی متفاوت در روغن اسانسی گونه‌های آویشن وجود دارند که تیمول، کارواکرول، ژرانیول، آلفا-ترپینئول و لینالول مهمترین ترکیب‌های گونه‌های مورد بررسی بودند. بازده روغن اسانسی T. fallax 3.05%، T. daenensis 2.53%، T. pubescens 2.38%، T. transcaucasicus 1.51%، T. fedtschenkoi 1.31% و گونه T. kotschyanus نیز 1.05% بود. مقدار تیمول در گونه‌های T. Fedtschenkoi، T. daenensis، T. pubescens و T. kotschyanus به‌ترتیب 70.6، 62.2، 27. و 1.5 درصد و مقدار کارواکرول در روغن اسانسی گونه‌های T. daenensis،
T. fedtschenkoi و T. pubescens به‌ترتیب 4.8، 3.43 و 0.74 درصد بود.

کلیدواژه‌ها


- Akbarinia, A., Sharifi Ashoorabadi, E. and Mirza, M., 2010. Study on drug yield and essential oil content and composition of Thymus lancifolius Celak. under cultivated condition. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 26(2): 205-212.

- Babaee, K., Amini Dehaghi, M., Modares Sanavi, S.A.M. and Jabbari, R., 2010. Water deficit effect on morphology, prolin content and thymol percentage of thyme (Thymus vulgaris L.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 26(2): 239-251.

- Barazandeh, M.M., 2004. Essential oil composition of Thymus fallax Fisch. et. C.A. Mey. from Iran. Journal of Essential Oil Research, 16(2): 101-102.

- Baser, K.H.C., 2002. Aromatic biodiversity among the flowering plant taxa of Turkey. Pure and Applied Chemistry, 74: 527-545.

- Cristina Figueiredo, A., Barroso, J.G., Pedro, L.G. and Scheffer, J.J.C., 2008. Factors affecting secondary metabolite production in plants. Volatile components and essential oils. Flavour and Fragrance Journal, 23(4): 213-226.

- Gose, I., Alim, A., Cetinus, S.A., Durmus, N., Vural, N. and Gose, H.M., 2009. Chemical composition and antioxidant, antimicrobial, antispasmodic activities of the essential oil of Thymus fallax Fisch. Mey. Journal of Medicinal Plant Research, 3(3): 174-178.

- Habibi, H., Mazaheri, D., Majnoon Hosseini, N., Chaeechi, M.R., Fakhr-Tabatabaee, M. and Bigdeli, M., 2006. Effect of altitude on essential oil and components in wild thyme (Thymus kotschyanus Boiss.) Taleghan region. Pajouhesh & Sazandegi (Agronomy and Horticulture), 19(4): 2-10.

- Jamshidi, A., Aminzadeh, M., Azarnivand, H. and Abedi, M., 2006. Effect of evaluation for quality and quantity of essential oil Thymus kotschyanus (Damavand – Tar). Journal of Medicinal Plants, 2(18): 17-22.

- Kasymov, F.Y., 1988, Chemical composition of essential oil of Thymus species of the Armenian flora. Khimya- priodnykh- soedinenii, 1: 134-136.

- Mohammadian, A., Karamian, R., Mirza, M. and Sepahvand, A., 2014. Effect of altitude and soil characteristics on essential of thymus fallax Fisch. et C.A. Mey. in different habitats of Lorestan province. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 30(4): 519-528.

- Morteza Semnani, K., Rostami, B. and Akbarzadeh, M., 2006. Essential oil composition of Thymus kotschyanus and Thymus pubescens from Iran. Journal of Essential Oil Research, 18(3): 272-274.

- Nikkhah, F., Sefidkon, F. and Sharifi Ashourabadi, E., 2009. The effect of distillation and plant growth stages on the essential oil content and composition of the Thymus vulgaris L. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 25(3): 309-320.

- Omidbaigi, R., Fattahi, F. and Karimzadeh, G., 2010. Harvest time effect on the herb yield and essential oil content of lemon thyme (Thymus citriodorus (pers.) Schreb). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 26(3): 317-325.

- Rustaiyan, A., Masoudi, S. and Monfared, A., 2000. Volatile constituents of three Thymus species grown wild in Iran. Planta Medica, 66: 197-198.

- Teimouri, M., 2011. Antimicrobial activity and essential oil composition of Thymus daenensis from Iran. Journal of Medicinal Plant Research, 6(4): 631-635.