بررسی سیستم‌های مختلف حاصلخیزی خاک بر برخی صفات فیزیولوژیکی، عملکرد و میزان اسانس مریم‌گلی (Salvia officinalis L.) در شرایط مختلف رطوبتی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 استاد، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استادیار، گروه کشاورزی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

مریم‌گلی یک گیاه دارویی متداول است که به‌طور گسترده‌ای در صنایع غذایی و داروسازی مورد استفاده قرار می‌گیرد. به‌منظور بررسی کودهای آلی و بیولوژیک بر خصوصیات فیزیولوژیکی، عملکرد و میزان اسانس گیاه دارویی مریم‌گلی (Salvia officinalis L.) در شرایط مختلف رطوبتی، آزمایشی به‌صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 15 تیمار و سه تکرار در سال 1391 در دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل آبیاری (I) در سه سطح: آبیاری پس از مصرف 40% رطوبت قابل استفاده در عمق توسعه ریشه (I1)، آبیاری پس از مصرف 60% رطوبت قابل استفاده در عمق توسعه ریشه (I2)، آبیاری پس از مصرف 80% رطوبت قابل استفاده در عمق توسعه ریشه (I3) و سامانه‌های حاصلخیزی خاک در پنج سطح: عدم مصرف کود (F0)، کود شیمیایی اوره (Ur)، باکتری‌های آزادزی تثبیت‌کننده نیتروژن (NFB)، ورمی‌کمپوست (V) و ورمی‌کمپوست + باکتری‌های آزادزی تثبیت‌کننده نیتروژن (V+NFB) بودند که تیمار آبیاری در کرت‌های اصلی و سامانه‌های حاصلخیزی خاک در کرت‌های فرعی قرار داده شدند. نتایج آزمایش نشان داد که تمام صفات مورد بررسی به‌طور معنی‌داری (01/0P ) تحت تأثیر رژیم‌های مختلف آبیاری و سامانه‌های حاصلخیزی خاک قرار گرفت. با افزایش تنش خشکی کلروفیل a، b، کل و عملکرد خشک کاهش یافت، اما مقدار قند، پرولین و مقدار اسانس افزایش یافت. بررسی نتایج نشان داد که بالاترین مقادیر کلیه صفات اندازه‌گیری شده مربوط به تیمار ورمی‌کمپوست+باکتری‌های تثبیت‌کننده نیتروژن بود. همچنین نتایج آزمایش نشان داد که بالاترین مقدار اسانس (10/1%) و عملکرد اسانس (l ha-150/20) از تیمار ورمی‌کمپوست + باکتری‌های تثبیت‌کننده نیتروژن تحت تنش متوسط (I2) بدست آمد.

کلیدواژه‌ها


- Abdelaziz, M., Pokluda, R. and Abdelwahab, M., 2007. Influence of compost, microorganisms and NPK fertilization upon growth, chemical composition and essential oil production of Rosmarinus officinalis L. Notulae Botanica Horti Agrobotanici Cluj-Napoca Journal, 35(1): 86-90.

- Ahmadian, A., Ghanbari, A., Siahsar, B., Heidari, M., Ramroodi, M. and Moosavi-Nik, S.M., 2010. Residual Effect of Chemical and Animal Fertilizers and Compost on Yield, Yield Components, Physiological Characteristics and Essential Oil Content of Matricaria chamomilla L. under Drought Stress conditions.Iranian Journal of Field Crops Research, 8(4): 668-676.

- Anwar, M., Patra, D.D., Chand, S., Alpesh, K., Naqvi, A.A. and Khanuja, S.P.S., 2005. Effect of organic manures and inorganic fertilizer on growth, herb and oil yield, nutrient accumulation, and oil quality of French basil. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 36(13-14): 1737-1746.

- Arancon, N.Q., Edwards, C.A., Atieyh, R.M. and Metzger, J.D., 2004a. Effect of vermicomposts produced from food waste on the growth and yields of greenhouse peppers. Brioresource Technology, 93: 139-143.

- Arancon, N.Q., Edwards, C.A., Bierman, P., Welch, C. and Metzeger, J.D., 2004b. Influences of vermicomposts on field strawberries: 1.Effects on growth and yields. Bioresource Technology, 93: 145-153.

- Arancon, N.Q., Galvis, P.A. and Edwards, A., 2005. Suppression of insect pest populations and damage to plants by vermicomposts, Bioresource Technology, 96(10): 1137-1142.

- Arazmjo, A., Heidari, M. and Ghanbari, A., 2010. The effect of water stress and three sources of fertilizers on flower yield, physiological parameters and nutrient uptake in chamomile (Matricaria chamomilla L.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 25(4): 482-494.

- Babaee, K., Amini Dehaghi, M., Modares sanavi, S.A.M. and Jabbari, R., 2010. Water deficit effect on morphology, prolin content and thymol percentage of thyme (Thymus vulgaris L.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 26(2): 239-251.

- Bettaieb, I., Zakhama, N., Wanes, W. and Marzouk, B., 2009. Water deficit effects on (Salvia officinalis) fatty acids and essential oils composition. Scientia Horticulturae, 120(2): 271-275.

- Carrubba, A., Latorre, R. and Matranga, M., 2002. Cultivation trials of some aromatic and medicinal plants in a semi-arid mediterranean environment. Acta Horticulture, 576: 207-213.

- Chen, J.H., 2006. The combined use of chemical and organic fertilizer for crop growth and soil fertility. International Workshop on Sustainable Management of the Soil-Rhizosphere System for Efficient Crop Production and Fertilizer Use, Thailand, 16-20 October: 1-11.

- French, R.J. and Turner, N.C., 1991. Water deficit change dry matter partitioning and seed yield in narrow leafed lupines. Australian Journal of Agricultural Research, 42: 471-484.

- Gusegnova, I.M., Suleymanov, S.Y. and Aliyev, J.A., 2006. Protein composition and native state of pigments of thylakoid membrane of Wheat genotypes differently tolerant to water stress. Biochemistry, 71(2): 173-177.

- Hassani, A., 2006. Effect of water deficit on growth, yield and essential oil content of Dracocephalum moldavica. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 22(3): 256-261.

- Hendawy, S.F. and Khalid, Kh.A., 2005. Response of sage (Salvia officinalis L.) plants to zinc application under different salinity levels. Journal of Applied Sciences Research, 1(2): 147-155.

- Irigoyen, J.J., Emerich, D.W. and Sanchez-Diaz, M., 1992. Water stress induced changes in concentrations of proline and total soluble in nodulated alfalfa (Medicagosativa) plants. Physiologia Plantarum, 84: 55-60.

- Jafarzadeh, L., Omidi, H. and Bostani, A.A., 2013. Effect of drought stress and bio-fertilizer on flower yield, photosynthesis pigments and proline content of marigold (Calendula officinalis L.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 29(3): 666-680.

- Jiang, Y. and Huang, B., 2001. Drought and heat stress injury to two cool-season turfgrasses in relation to antioxidant metabolism and lipid peroxidation. Crop Science, 41(2): 436-442.

- Kabiri, R., Farah Bakhsh, H. and Nasibi, F., 2014. Effect of drought stress on physiological and biochemical characteristics of Nigella sativa L. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 30(4): 600-609.

- Karimzadeh, KH., Sefidkon, F., Majnoon Hosseini, N. and Peighambari, S.A., 2014. The effect of different levels of soil moisture, Zeolite and biofertilizers on physiological characteristics, Yield and essential oil of dragonhead (Dracocephalum moldavica L.) Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 30(1): 158-173.

- Khalesro, Sh., Ghalavand, A., Sefidkon, F. and Asgharzadeh, A., 2012. The effect of biological and organic inputs on quantity and quality of essential oil and some elements content of anise (Pimpinella anisum L.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 27(4): 551-560.

- Lichtenthaler, H.K., 1987. Chlorophylls and carotenoids: pigments of photosynthetic biomembranes. Method in Enzymology, 148: 350-382.

- Lotfi, M., Abbaszadeh, B. and Mirza, M., 2014. The effect of drought stress on morphology, proline content and soluble carbohydrates of tarragon (Artemisia dracunculus L.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 30(1): 19-29.

- Luic, J. and Pank, B., 2005. Effect of vermicompost and fertility levels on growth and oil yield of Roman chamomile. Scientia Pharmaceutica, 46: 63-69.

- Mahboub Khomami, A., 2008. The Effects of Kind and Rate of Vermicompost in Pot Medium on the Growth of Ficus bengamina. Seed and Plant Improvement Journal, 24(2): 333-349.

- Manivannan, P., Jaleel, C.A., Zhao, C.X., Somasundaram, R., Azooz, M.M. and Panneerselvam, R., 2008. Variations in growth and pigment compositon of sunflower varieties under early season drought stress. Global Journal of Molecular Sciences, 3(2): 50-56.

- Marschner, H., 1995. Mineral Nutrition of Higher Plant. Academic Press, London, 862p.

- Moosavi, S.M., Moosavi, S.G.R. and Seghatoleslami, M.J., 2014. Effect of drought stress and nitrogen levels on growth, fruit and essential oil yield of fennel (Foenicolum vulgar Mill.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 30(3): 453-462.

- Munns, R., 1993. Physiological process limiting plant growth in saline soil: some dogmass and hypotheses. Plant Cell and Environment, 16: 15-24.

- Omidbaygi, R., 1995. Approaches for Production and Processing of Medicinal Plants (Vol. Ι). Tarrahan Nashr Publication, Tehran, Iran, 424p.

- Ortiz, E.L., 1996. Encyclopedia of Herbs, Spices and Flavouring. Dorling Kindersley, UK, 288p.

- Perry, E.K., Pickering, A.T., Wang, W.W., Houghton, P.J. and Perry, N.S.L., 2005. Medicinal plants and Alzheimer’s disease: from ethnobotany to phytotherapy. Journal of Pharmacy and Pharmacology, 51: 527-534.

- Piccaglia, R., Marotti, M. and Dellacecca, V., 1997. Effect of planting density and harvest Ddate on yield and chemical composition of sage oil. Journal of Essential Oil Research, 9: 187-191.

- Reddy, A.R., Chaitanya, K.V. and Vivekanandan, M., 2004. Drought induced responses of photosynthesis and antioxidant metabolism in higher plants. Journal of Plant Physiology, 161: 1189-1202.

- Rezaei Nejad, A., 2011. Productivity of cumin (Cuminum cyminum L.) as affected by irrigation levels and row spacing. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 5(3): 151-157.

- Roesty, D., Gaur, R., Johri, B.N., Imfeld, G., Sharma, S., Kawaljeet, K. and Aragno, M., 2006. Plant growth stage, fertilizer management and bioinoculation of arbuscular mycorrhizal fungi
and plant growth promoting rhizobacteria affect
the rhizobacterial community structure in rain-fed wheat fields. Soil biology and biochemistry, 38(5): 1111-1120.

- Sanches Govin, E., Rodrigues Gonzales, H. and Carballo Guerra, C., 2005. Influencia de los abonos organicos y biofertilizantes en la calidad de las especies medicinales Calendula officinalis L. and Matricaria recutita L. Revista Cubana de Plantas Medicinales, 10(1): 1-6.

- Schutz, M. and Fangmeir, A., 2001. Growth and yield responses of spring wheat (Triticum aestivum L. cv. Minaret) to elevated CO2 and water limitation. Environmental Pollution, 114(2): 187-194.

- Shaharoona, B., Arshad, M., Zahir, Z.A. and Khalid, A., 2006. Performance of Pseudomonas spp. containing ACC-deaminase for improving growth and yield of maize (Zea mays L.) in the presence of nitrogenous fertilizer. Soil Biology and Biochemistry, 38(9): 2971-2975.

- Sharma, A., 2002. Biofertilizers for Sustainable Agriculture. Agrobios, India, 300p.

- Tarahomi, G., Lahoty, M. and Abbasi, F., 2010. Evaluation of the effects of water stress on changes of soluble sugars, content of chlorophyll and potassium in Salvia leriifolia Benth. The Journal of Biological Sciences, 3(2): 1-7.

- Trovato, M., Mattioli, R. and Costantino, P., 2008. Multiple roles of proline in plant stress tolerance and development. Rendiconti Lincei, 19(4): 325-346.

- Vildova, A., Stolcova, M., Kloucek, P. and Orsak, P.M., 2006. Quality characterization of chamomile (Matricaria recutita L.) in organic and traditional agricultures. International Symposium on Chamomile Research Development and Production, Presov, Slovak Republic, 7-10 June: 81-82.