بررسی تنوع در عملکرد و اجزا عملکرد و سازگاری گونه مختلف مرزه (Satureja spp) در استان یزد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

2 استاد، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 کارشناس پژوهشی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران

4 کارشناس ارشد، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

جنس Satureja متعلق به خانواده Lamiaceae بوده و گونه‏های مختلف از آن در سراسر جهان یافت می‌شود. در ایران گونه‏های یکساله و چندساله این گیاه دارویی یه صورت خودرو رویش دارند که از میان آنها 9 گونه انحصاری کشور ما هستند. در این تحقیق، مرزه‏های چندساله ایران در ایستگاه تحقیقات گیاهان دارویی استان یزد در سال‏های 1392- 1388 مورد ارزیابی قرار گرفتند. اکسشن‌های برخی گونه‌های جنس Satureja در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار کشت گردید. از صفات مختلف شامل درصد استقرار گیاه، ‌ارتفاع گیاه، قطر تاج پوشش،‌ عملکرد تر و خشک اندام‌ هوایی و میزان اسانس اندازه‏گیری بعمل آمد. تجزیه واریانس داده‏ها، اختلاف معنی‏داری (p<0.01) میان اکسشن‏ها برای صفات وزن تر و خشک اندام‌ هوایی، وزن خشک برگ، بازده اسانس، ارتقاع و قطر تاج پوشش نشان داد. براساس مقایسه میانگین صفات به روش دانکن، SKM (S. bachtiarica) از یزد، 107 (S. spicigera) از گیلان، 15 (S. rechingeri) از ایلام، 123-1 و 123-2 (S. mutica) از خراسان به لحاظ صفات زراعی ارزشمند مانند درصد استقرار، عملکرد اندام‌ هوایی و میزان اسانس، اکسشن‌‌های برتر بودند.

کلیدواژه‌ها


- Ahmadi, Sh., Sefidkon, F., Babakhanlo, P., Asgari, F., Khademi, K. and Karimifar, M.A., 2009. Comparing essential oil composition of Satureja bachtiarica before and full flowering stages in field and provenance. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 25(2): 159-169.

- Akbarinia, A., Sefidkon, F. and Razaz Hashemi, S.R., 2009. Essential oil components of cultivated and wild accessions of Satureja sahendica Bornm. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 25(3): 376-385.

- Alizadeh Sahzabi, A., Sharifi Ashorabad, E., Shiranirad, A.H. and Abaszadeh, B., 2007. The effects of different methods and levels of using nitrogen on some quality and quantity characteristics of Satureja hortensis. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 23(3): 416-431.

- Baser, K.H.C., Ozek, T., Kirimer, N. and Tumen, G., 2004. A comparative study of the essential oil of wild and cultivated Satureja hortensis. Journal of Essential Oil Resrarch, 16(5): 422-424.

- Faker Baher, Z., Rezaei, M.B. and Abbasizadeh, B., 2001. Quantitative and qualitative evaluation of the essential oil of savory (S. hortensis). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 11: 37-51.

- Farsam, H., Amanlou, M., Radpour, M.R., Salehinia, A.N. and Shafiee, A., 2004. Composition of the essential oils of wild and cultivated Satureja khuzistanica Jamzad from Iran. Journal of Flavour and Frageance, 19(4): 308-310.

- Jamzad, Z., 2009. Thymus and Satureja Species of Iran. Publication of Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran, 171p.

- Javidnia, K., Miri, R., Edraki, N. and Nasiri, A., 2005. Chemical constituents of the volatile oil of Satureja macrantha from Iran. First Conference of Medicinal & Natural Products Chemistry, Shiraz, Iran, 10-11 may.

- Mirhydar, H., 1993. Plant Sciences (Vol 1). Publications of Islamic Farhang Office, 577p.

- Mozaffarian, V., 1995. A Dictionary of Iranian Plant Names. Publication of Farhang Moaser, 671p.

- Omidbaigi, R., 2004. Processing Plants (Volume 3). Publisher of Astan Quds Razavi, Mashhad, 424p.

- Sefidkon, F. and Ahmadi, Sh., 2000b. Essential oil of Satureja bachtiarica Bunge. Journal of Essential Oil Research, 12(5): 545-546.

- Zarezadeh, A., 2005. Encyclopedia of Medicinal Plants (Volume 3). Publication of Vesale, Tehran, 392p.

- Zarezadah, A., 2008. Final report of project of collection of medical plants in Yazd province. Natural Resources and Agricaltural Research Center of Yazd Province, 253p.

- Zarezadah, A., Sefidkon, F., Tabaei aghdaei, S.R., Arabzadeh, M.R. and Mirhosseini, A., 2010. Effect of salinity on germination and seedling growth Satureja bachtiarica. Mazandaran International Conference on Medicinal Plants, Rice and Citrus Research Institute of Agricultural Sciences and Natural Resources, Sari, 11-12 March.

- Zargari, A., 1993. Medicinal Plants (Vol 2). Amir Kabir Publications, 976p.