تأثیر محلول‌پاشی و پیش‌تیمار با سالیسیلیک اسید بر عملکرد و اسانس رازیانه (Foeniculum vulgare Mill.) در شرایط تنش خشکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

3 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

چکیده

به‌منظور بررسی تأثیر محلول‌پاشی و پیش‌تیمار با سالیسیلیک اسید بر عملکرد دانه و اسانس رازیانه (Foeniculum vulgare Mill.) در شرایط تنش خشکی آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان در بهار 1391 اجرا شد. آزمایش به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. در این آزمایش تنش خشکی در مرحله زایشی با سطح شاهد (آبیاری کامل) در کرت‌های اصلی و سطوح مختلف محلول‌پاشی و پیش‌تیمار بذر با سالیسیلیک اسید شامل بذرهای خشک (بدون پیش‌تیمار)، پیش‌تیمار بذرها با غلظت‌های مختلف سالیسیلیک اسید (صفر، 800  و 1600میکرومولار) و محلول‌پاشی با غلظت‌های مختلف سالیسیلیک اسید (800 و 1600 میکرومولار) در کرت‌های فرعی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بیشتر صفات مورد بررسی ازجمله تعداد چتر در بوته، تعداد دانه در چتر، وزن هزاردانه، تعداد چترک در چتر و عملکرد دانه و اسانس تحت تأثیر تنش خشکی در مقایسه با شاهد (آبیاری) به‌طور معنی‌داری کاهش یافتند. اما محتوای اسانس دانه افزایش یافت. به‌طوری که بیشترین عملکرد دانه (6/2925 کیلوگرم در هکتار) و اسانس (88/52 کیلوگرم در هکتار) از شاهد (آبیاری کامل) و کمترین میزان صفات مذکور در شرایط تنش خشکی حاصل شد. همچنین نتایج نشان داد که صفات مورد بررسی تحت تأثیر محلول‌پاشی و پرایم با سالیسیلیک اسید در مقایسه با بذر خشک به‌طور معنی‌داری افزایش یافتند. به‌طوری که بین پیش‌تیمار بذر با سالیسیلیک اسید 1600 میکرومولار و محلول‌پاشی با سالیسیلیک اسید 1600 میکرومولار تفاوت معنی‌داری از لحاظ عملکرد دانه و اسانس وجود نداشت، اما بیشترین عملکرد دانه (6/2579 کیلوگرم در هکتار) و اسانس (15/63 کیلوگرم در هکتار) از محلول‌پاشی با سالیسیلیک اسید 1600 میکرومولار و کمترین میزان صفات مذکور از بذرهای خشک (بدون پیش‌تیمار) بدست آمد.

کلیدواژه‌ها


Alizadeh, A., Tavoosi, M., Imanlo, M. and Nassiri, M., 2004. Effect of irrigation regimes on yield and yield components of cumin. Iranian Journal of Field Crops Research, 2(1): 35-42.

- Bannayan, M., Nadjafi, F., Azizi, M., Tabrizi, L. and Rastgoo, M., 2008. Yield and seed quality of Plantago ovata and Nigella sativa under different irrigation treatments. Industrial Crops and Products, 27: 11-16.

- Buntain, M. and Chung, B., 1994. Effect of irrigation and nitrogen on the yield components of fennel (Foenicubum vulgare Mill.). Australian Journal of Experimental Agriculture, 34: 845-849.

- Charles, D.J., Joly, R.G. and Simon, J.E., 1990. Effect of osmotic stress on the essential oil content and composition of peppermint. Phytochemistry, 29(9): 2837-2840.

- El-Tayeb, M.A., 2005. Response of barley grain to the interactive effect of salinity and salicylic acid. Plant Growth Regulation, 45: 215-225.

- Haidari, N., 2010. The effect of Water Stress and Harvesting Time on Some Ecophysiological Traits and Essential Oil of Anise. MSc. thesis, University of Zanjan, Zanjan.

- Hamada, A.M., 2001. Salicylic acid versus salinity-drought induced stress on wheat seedlings. Rostlinná Výroba, 47: 444-450.

- Hekmatshoar, H., 1993. Plants Physiology under difficult condition (Translation). Niknam Press, 251p.

- Hide, O., Kumar, A. Y., Egava, k., ashivaba, k. and Shono, M., 2005. Midday drop of laef water content related to drought tolerance in snap bean. Plant Production Science, 8(4):465-467.

- Jahanbin, A., Rostami, D. and Koohkan, A., 2002. A study of adaptation and yield comparison of rapeseed cultivars. 7th Iranian Crop Sciences Congress, Seed and Plant Improvement Institute, Karaj, Iran, 24-26 August.

- Jangir, R.P. and Singh, R., 1996. Effect of irrigation and nitrogen on seed yield of comin (Cuminum cyminum). Indian Journal of Agronomy, 41: 140-143.

- Kaur, S. Gupta, A.K. and Kaur, N., 2005. Seed priming increases crop yield possibly by modulating enzymes of sucrose metabolism in chickpea. Journal of Agronomy and Crop Science, 191: 81-87.

- Khodary, S.F.A., 2004. Effect of salicylic acid on the growth, photosynthesis and carbohydrate metabolism in salt stressed maize plants. International Journal of Agriculture and Biology, 6: 5-8.

- Kirigwi, F.M., Van Ginkel, M., Trethowan, R.G., Sears, R.G., Rajaram, S. and Paulsen, G.M., 2004. Evaluation of selection strategies for wheat adaptation across water regimes. Euphytica, 135: 361-371.

- Kumar, P., Dube, D. and Chauhan, V.S., 1999. Effect of salicylic acid on growth, development and some biochemical aspects of soybean (Glycine max L. Merrill). Indian Journal of Plant Physiology, 4: 327-330.

- Lorio, P.L., 1986. Growth-differentiation balance: A basis for understanding southern pin beetle-tree interaction. Forest Ecology Management, 14: 259-273.

- Maahasi, M.J., Pathak, F R., Wachiva, S.N., Riungu, T.C., Kinyaa, M.G. and Kamundia, J.W., 2006. Correlation and Path coefficient analysis in exotic safflower genotype tested in the arid and semi arid land of Kenya. Journal of Experimental Botany, 466: 65-73.

- Mirabdollahi, S.M., 2011. The Changes of Essential Oil Yield and Composition of Fennel under Limited Irrigation Condition. MSc. thesis, University of Zanjan, Zanjan.

- Nurhan, T.D. and Vazquez, R.S., 2005. Effect of water stress on plant growth and thymol and carvacrol concentrations in Mexican oregano grown undar controlled conditions. Journal of Applied Horticulture, 7(1): 20-22.

- Omidbaigi, R., 2007. Production and processing of medicinal plants. Vol. 3, Astane Ghods Razavi press, Mashhad, 325p.

- Pouryousef, M., Tavakoli, A., Maleki, M. and Barkhordari, K., 2012. Effects of drought stress and harvesting time on grain yield and its components of fennel (Foeniculum vulgare Mill.). National Congress on Medicinal Plants, Kish Island, Iran, 16-17 May: 315.

- Rizopoulous, S. and Diamantaglon, S., 1991. Water stress induced diurnal variation in leaf water relation stomatal conductance, soluble sugar. Lipids and essential oil content of Origanum majorana. Journal of Horticulture science, 66: 119-125.

- Senaranta, T., Teuchell, D., Bumm, E. and Dixon, K., 2002. Acetyl salicylic acid (asprin) and salicylic acid induce multiple stress tolerance in bean and tomato plants. Plant Growth Regulation, 30: 157-161.

- Shahi, F., 2012. Effect of Salicylic Acid Priming and Seed Size on Vigor and Performance of Pinto Bean (Phaseolus vulgaris) under Field Condition. MSc. thesis, University of Zanjan, Zanjan.

- Shakirova, F.M. and Sahabutdinova, D.R., 2003. Changes in the hormonal status of wheat seedlings induced by salicylic acid and salinity. Plant science, 164: 317-322.

- Singh, G. and Kaur, M., 1980. Effect of growth regulators on podding and yield of mung bean (Vigna radiato L.). Indian Journal of Plant Physiology, 23: 366-370.

- Tavakoli, A., 2003. Effects of supplemental irrigation and nitrogen rates on yield and yield components of rainfed wheat cultivar Sabalan. Seed and Plant Improvement Journal, 19(3): 367-381.

- Zehtab Salmasi, S., 2001. Evaluation of Ecophysiological Effects of Irrigation and Sowing Date on Growth, Essence and Anetol of Anise. Ph.D Thesis, University of Tabriz.