تأثیر استفاده از رقم اصلاح‌شده دانه و کنجاله گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) بر برخی شاخص‌های رشد، خصوصیات لاشه و کیفیت گوشت جوجه‌های گوشتی

خواجه بمی, محمد; ابراهیمی, فاطمه; محمدی‌نژاد, قاسم

doi:10.22092/ijmapr.2026.369952.3577

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی، پژوهشگاه افضلی‌پور و گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

² پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی، پژوهشگاه افضلی‌پور، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

10.22092/ijmapr.2026.369952.3577

چکیده

سابقه و هدف: گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) گیاهی راهبردی است که در سال‌های اخیر به‌دلیل دارا بودن ارزش‌های بالای دارویی و غذایی به‌طور قابل ملاحظه‌ای مورد توجه قرار گرفته‌ است. به‌علت محدودیت منابع پروتئینی و آبی، ارقام گلرنگ اصلاح شده با هدف افزایش مقاومت به خشکی، عملکرد دانه و روغن تولید شده است که به‌نظر می‌رسد استفاده از آنها در جیره طیور بتواند سبب بهبود عملکرد، کاهش خروج ارز از کشور و تقویت امنیت غذایی شود. این مطالعه به‌منظور بررسی تأثیر جایگزینی سطوح مختلف دانه و کنجاله گلرنگ اصلاح‌شده جدید (رقم فاخره) در مقایسه با رقم گلدشت با بخشی از کنجاله سویا بر برخی فراسنجه‌های عملکرد رشد، خصوصیات لاشه و کیفیت گوشت جوجه‌های گوشتی انجام شد.
مواد و روش‌ها: این پژوهش با استفاده از 420 قطعه جوجه گوشتی (مخلوط دو جنس)، سویه رأس 308 در قالب طرح کاملاً تصادفی با هفت تیمار، پنج تکرار و 12 جوجه گوشتی در هر تکرار از سن 15 تا 42 روزگی اجرا شد. تیمار‌های آزمایشی شامل: 1- جیره بر پایه ذرت و کنجاله سویا (شاهد)، 2- جیره حاوی 10 درصد دانه گلرنگ رقم جدید فاخره، 3- جیره حاوی 20 درصد دانه گلرنگ رقم فاخره، 4- جیره حاوی 10 درصد کنجاله گلرنگ رقم فاخره، 5- جیره حاوی 20 درصد کنجاله گلرنگ رقم فاخره، 6- جیره حاوی 10 درصد دانه گلرنگ رقم گلدشت و 7- جیره حاوی 20 درصد دانه گلرنگ رقم گلدشت بودند. شرایط محیطی مانند نور و دما مطابق با استانداردهای پرورش جوجه‌های گوشتی سویه رأس کنترل شد. فراسنجه‌های عملکرد رشد شامل میزان مصرف خوراک، افزایش وزن بدن و ضریب تبدیل خوراک به‌صورت هفتگی محاسبه گردید. در سن 42 روزگی، یک پرنده در هر تکرار (در مجموع پنج پرنده به ازای هر تیمار؛ 5 n=) به‌منظور بررسی برخی خصوصیات لاشه و فراسنجه‌های کیفی گوشت کشتار شد. خصوصیات لاشه شامل وزن نسبی لاشه خالی، سینه، ران و بال و فراسنجه‌های کیفی گوشت شامل ظرفیت نگه‌داری آب، pH و افت در نتیجه پخت و افت خونابه اندازه‌گیری شدند. داده‌ها با استفاده از رویه GLM در نرم‌افزار Minitab (2016) تجزیه‌وتحلیل شدند و میانگین داده‌ها با آزمون توکی در سطح معنی‌داری 5 درصد مقایسه گردیدند.
نتایج: شاخص‌های عملکرد رشد جوجه‌های گوشتی شامل میانگین افزایش وزن بدن، مصرف خوراک روزانه، ضریب تبدیل خوراک و شاخص کارایی تولید اروپایی در هیچیک از هفته‌های آزمایشی و کل دوره، تحت تأثیر معنی‌دار تیمارهای آزمایشی قرار نگرفتند(0.05>P). با این حال، در بازه زمانی 22 تا 28 روزگی، افزایش وزن و ضریب تبدیل خوراک در گروه‌های تغذیه‌شده با 10 درصد کنجاله گلرنگ اصلاح‌شده (رقم فاخره) و 20 درصد دانه گلرنگ تجاری (رقم گلدشت) در مقایسه با گروه شاهد تمایل به بهبود داشت. نتایج بررسی کیفیت گوشت نشان داد که میزان pH عضله ران در جوجه‌های گوشتی تغذیه شده با جیره حاوی 10 درصد دانه گلرنگ اصلاح‌شده رقم فاخره به‌طور معنی‌داری بیشتر از گروه شاهد بود (0.05>P). سایر فراسنجه‌های کیفی گوشت پرندگان شامل ظرفیت نگه‌داری آب، افت خونابه و افت در نتیجه پخت عضله ران تحت تأثیر معنی‌دار تیمارهای آزمایشی قرار نگرفتند (0.05>P). همچنین خصوصیات لاشه شامل وزن نسبی لاشه خالی، سینه، ران و بال تحت تأثیر معنی‌دار تیمارهای آزمایشی قرار نگرفتند (0.05>P)).
نتیجه‌گیری کلی: به‌طورکلی نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از دانه یا کنجاله ارقام مختلف گلرنگ در سطوح مختلف، تأثیر معنی‌داری بر فراسنجه‌های عملکرد رشد، خصوصیات لاشه و کیفیت گوشت جوجه‌های گوشتی نداشت. بنابراین، به‌نظر می‌رسد استفاده از کنجاله یا دانه گلرنگ رقم فاخره تا سطح 20 درصد جیره جوجه‌های گوشتی اثر نامطلوبی بر عملکرد رشد، خصوصیات لاشه و کیفیت گوشت ندارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

اثرات بیولوژیک اسانس‌ها و عصاره‌ها

مراجع

- Abdel Moneim, E., Sherif, M., Ahmed, A., Mohanad, A. and Vajid, N., 2018. Evaluation of antimicrobial activity of safflower (Carthamus tinctorius) and its synergistic effect with antibiotic.
EC Microbiology, 14(3): 160-166. https://ecronicon.net/ecmi_volume14_issue3

- Abou Chehade, L., Angelini, L.G. and Tavarini, S., 2022. Genotype and seasonal variation affect yield and oil quality of safflower (Carthamus tinctorius L.) under Mediterranean conditions. Agronomy, 12(1): 122-140. https://doi.org/10.3390/agronomy12010122

- Bertram, H.C., Andersen, H.J., Karlsson, A.H., Horn, P., Hedegaard, J., Norgaard, L. and Engelsen, S.B., 2003. Prediction of technological quality (cooking loss and Napole Yield) of pork based on fresh meat characteristics. Meat Science, 65: 707-712. https://doi.org/10.1016/S0309-1740 (02)00272-3

- Castellini, C., Mugnai, C. and Dal Bosco, A., 2002. Effect of organic production system on broiler carcass and meat quality. Meat Science, 60: 219-225. https://doi.org/10.1016/S0309-1740(01)00124-3

- Christensen, L.B., 2003. Drip loss sampling in porcine m. longissimus dorsi. Meat Science, 63(4): 469-477. https://doi.org/10.1016/S0309-1740(02)00106-7

- Dalvand, H., Azarfar, A. and Masoudi, A., 2018. Effects of dietary inclusion of rice bran on
production performance and ileal digestibility of nutrients in broiler chickens. Journal
of Animal Production, 19(4): 863-877. https://doi.org/10.22059/jap.2018.232335.623183

- Danaei, S., Pasari, B. and Rokhzadi, A., 2023. The effects of interrupted irrigation on the response of two safflower cultivars under spring and summer sowing conditions. Sustainable Agricultural Science Research, 2(4): 74-90. https://doi.org/10.30495/sarj.2023.1977494.1114

- Dustiy, Z., Abbasipour Shoushtari, H. and Askarianzadeh, A., 2018. Interaction effect between time and cultivar on the parasitism percentage of the safflower fly, Acanthiophilus helianthi (Rossi) (Diptera: Trypetidae). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research, 34(5): 724-733. https://doi.org/10.22092/ijmapr.2018.108420.1893

- Ghavidel Heydari, S., Bagherzadeh Kasmani, F. and Mehri, M., 2019. Effect of safflower meal
containing microbial and enzyme supplementation on performance, meat quality and humoral immunity of Japanese quail. Animal Production,
20(4): 601-611.

https://doi.org/10.22059/jap.2018.258757.623287

- Ghaznavi, T., Afzali, N., Hosseini-Vashan, S.J., Sedghi, M. and Naeemipour Younesi, H., 2025. The effect of adding safflower meal, multi-enzyme, and acidifier on the growth performance and intestinal morphology of broiler chickens. Research on Animal Production, 16(3): 70-82. http://dx.doi.org/10.61882/rap.2025.1473

- Hazrati, S., Rezaeipour, V. and Asadzadeh, S., 2020. Effects of phytogenic feed additives, probiotic and mannan-oligosaccharides on performance, blood metabolites, meat quality, intestinal morphology, and microbial population of Japanese quail. British Poultry Science, 61(2): 132-139. https://doi.org/10.1080/00071668.2019.1686122

- Jang, A., Liu, X.D., Shin, M.H., Lee, B.D., Lee, S.K., Lee, J.H. and Jo, C., 2008. Antioxidative potential of raw breast meat from broiler chicks fed a dietary medicinal herb extract mix. Poultry Science, 87: 2382-2389. https://doi.org/10.3382/ps.2007-00506

- Khajeh Bami, M., Afsharmanesh, M. and Espahbodi, M., 2021. Dietary supplementation with biosynthesised nano-selenium affects growth, carcass characteristics, meat quality and blood parameters of broiler chickens. Animal Production Science, 62(3): 254-262. https://doi.org/10.1071/AN21192

- Khatri, D., Poudel, S., Pun Magar, L., Pandit, M. and Chiluwal, A., 2026. Can biochar and late-season nitrogen fertilization overcome the sulfur-containing amino acid deficiency and improve oil stability in soybean seeds? Frontiers in Plant Science, 17: 1849670. https://doi.org/10.3389/fpls.2026.1849670

- Malekian, M. and Abadi, A.H., 2011. Effects of different levels of full fat safflower seed on performance of 21-42 days old broiler chickens. Iranian Journal of Animal Science Research, 2(2): 1-8.

https://doi.org/10.22067/ijasr.v3i1.10536

- Oguz, F.K. and Oguz, M.N., 2007. The effect of safflower seed on performance and some
blood parameters of broiler chicks. Indian Veterinary Journal, 84: 610-612. https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/20073187177

- Rathaur, A., Rai, D.C., Yadav, A.K., Upadhyay, P.K., Patel, V. and Singh, U.P., 2024. Growth performance, meat quality and hematological parameters of broiler chickens fed safflower seed. Tropical Animal Health and Production, 56(2): 89. https://doi.org/10.1007/s11250-024-03927-x

- Saleh, H., Kazemi, M. and Mirakzehi, M.T., 2025a. Investigating the impact of bacteriophage and acidifiers on the growth performance, immune response, microbial population, and meat quality of broiler chickens. Research on Animal Production, 16(1): 25-37. http://dx.doi.org/10.61882/rap.16.1.25

- Saleh, H., Mirakzehi, M.T., Bidokhti, H.M. and Kazemi, M., 2025b. Evaluation of the effect of bacteriophages and organic acids as a feed additive to reduce Salmonella enteritidis in challenged chickens. Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition, 109(3): 881-890. https://doi.org/10.1111/jpn.14103

- Wells, S.C., Nelson, K.B., Costa, M.F., Angel, B.L., Slick, V.G., Parsons, B.W., Acuna-Galindo, A. and Kidd, M.T., 2026. Soybean genotype amino acid selection and processing method effects on broiler performance. Poultry Science, 105: 106514. https://doi.org/10.1016/j.psj.2026.106514

تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران

تأثیر استفاده از رقم اصلاح‌شده دانه و کنجاله گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) بر برخی شاخص‌های رشد، خصوصیات لاشه و کیفیت گوشت جوجه‌های گوشتی

مراجع

مراجع

دوره 42، شماره 3 - شماره پیاپی 129
آبان 1405
صفحه 515-530

تأثیر استفاده از رقم اصلاح‌شده دانه و کنجاله گلرنگ (Carthamus tinctorius L.) بر برخی شاخص‌های رشد، خصوصیات لاشه و کیفیت گوشت جوجه‌های گوشتی

مراجع

مراجع

دوره 42، شماره 3 - شماره پیاپی 129آبان 1405صفحه 515-530

دوره 42، شماره 3 - شماره پیاپی 129
آبان 1405
صفحه 515-530