نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سیف الله بهرامی کیا ¹
• صبا صفری ²
• امید دزفولیان ³

¹ گروه زیست شناسی,٬ دانشکده علوم پایه, دانشکاه لرستان

² گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه رازی

³ گروه آموزشی پاتوبیولوژی،دانشکده دامپزشکی، دانشگاه لرستان

چکیده

سابقه و هدف: بیماری زخم پپتیک یک بیماری چند عاملی و پیچیده است. علیرغم پیشرفت‌های پزشکی، مدیریت زخم معده و عوارض ناشی ازآن همچنان یک چالش است. درمان زخم معده با داروهای شیمیایی عوارض فراوانی دارد به همین دلیل یافتن راه حل‌های درمانی جایگزین می‌تواند بسیار مفید واقع شود. سنتز سبز نانوذرات نقره در حال تبدیل شدن به یک امر مهم است و یک روش در درمان زخم‌های گوارشی می‌باشد. این مطالعه با هدف بررسی تاثیر نانوذرات نقره سنتز شده از عصاره آبی آرد بلوط برروی درمان زخم معده ناشی از اتانول در موش صحرایی انجام شد.
مواد و روش‌ها: در این مطالعه ابتدا نانو ذرات نقره به روش سنتز سبز توسط عصاره بلوط که به عنوان عامل احیاکننده عمل می‌کنند سنتز شد. واکنش عصاره با نیترات نقره و تغییر رنگ محلول حاصل دلالت بر تشکیل نانو ذرات نقره در غلظت، pH و دمای بهینه دارد. همچنین آنالیز محلول حاصل با دستگاه اسپکتروفتومتری در طول موج‌های بین 430-380 نشان دهنده تولید نانو ذرات نقره بود. در این بررسی پس از سنتز نانو ذرات نقره از عصاره آبی آرد بلوط، تعداد 30 سر موش صحرایی نر نژاد ویستار با وزن 20±200 گرم به صورت تصادفی انتخاب و به 5 گروه تقسیم شدند. این گروه‌ها شامل گروه نرمال، گروه اتانولی (رت‌هایی که فقط 1 میلی‌لیتر اتانول دریافت کردند)، گروه استاندارد (رت‌های‌دریافت کننده دوز mg/kg50 رانیتیدین)، گروه تجربی 2 و 1(که به ترتیب دوزهای mg/kg 20 و 5 نانو ذرات آرد بلوط دریافت کردند) بودند. دراین مطالعه یک ساعت پس ازگاواژ نانو ذرات و دارو، به همه رت‌ها بجز گروه نرمال جهت القا زخم معده یک میلی‌لیتر اتانول 96 درصد گاواژ شد. پس از گذشت یک ساعت از گاواژ اتانول، رت‌ها به وسیله کتامین بیهوش شدند. جهت تهیه سرم، خونگیری از قلب حیوان انجام شد. پس از برداشت بافت معده، ارزیابی حجم و pH شیره معده انجام شد و در نهایت بافت معده به دو قسمت تقسیم شد، وپس از بررسی شاخص زخم و درصد مهارزخم، قسمتی از بافت معده رت‌ها جهت بررسی‌های هیستوپاتولوژی و قسمت دیگرآن جهت بررسی پارامترهای بیوشیمیایی از جمله سطح گونه‌های فعال اکسیژن، پروتئین کربونیل، مالون دی آلدهید، سوپراکسیددیسموتاز، گلوتاتیون احیا، آنزیم کاتالاز و نیتریک اکساید بافت استفاده شد.
نتایج: در پژوهش حاضر سنتز نانوذرات نقره از عصاره آبی آرد بلوط با استفاده از روش‌های بهینه‌سازی پارامترهای غلظت، دما pH و زمان انجام شد. و غلظت 3 به 6 از عصاره و محلول نیترات نقره، دمای 60 درجه سانتی گراد،pH=7 و زمان 24 ساعت به عنوان پارامترهای بهینه انتخاب شدند. در این مطالعه، ساختار و مورفولوژی نانوذرات با استفاده از تکنیک‌های مختلفی مانند طیف‌سنجی UV-Vis، طیف‌سنجی تبدیل فوریه فروسرخ، میکروسکوپ الکترونی روبشی، میکروسکوپ الکترونی عبوری، پراش پرتو ایکس، تحلیل انرژی پراکنده پرتو ایکس و پراکندگی نور دینامیکی تأیید شد. در این مطالعه pH شیره معده در گروه اتانولی نسبت به گروه نرمال کاهش یافت. همچنین pH شیره معده درگروه دریافت کننده رانیتیدین و گروه‌های تجربی 1 و 2 افزایش یافت و افزایش درصد مهار زخم در این گروه‌ها مشاهده شد. بررسی پارامترهای بیوشیمیایی در موش‌های صحرایی نشان داد که در گروه اتانولی سطح مالون دی آلدهید، پروتئین کربونیل، گونه‌های فعال اکسیژن ونیتریک اکسایدسرم بیشتر از سایر گروه‌ها بود. از طرفی سطح گلوتاتیون احیا، کاتالاز، سوپراکسید دیسموتاز، نیتریک اکساید بافت و موکوس معده در پایین‌ترین حد خود بود. در گروه‌ استاندارد و گروه تجربی 2و1سطح مالون دی آلدهید، پروتئین کربونیل، گونه‌های فعال اکسیژن ونیتریک اکسایدسرم کاهش یافت و سطح گلوتاتیون احیا، کاتالاز، سوپراکسید دیسموتاز، نیتریک‌اکساید بافت و موکوس معده در بالاترین حد خود بود.
نتیجه‌گیری: روش سنتز سبز یک فرآیند سریع، کم‌هزینه و سازگار با محیط زیست است. نتایج این مطالعه نشان داد که نانو ذرات نقره سنتز شده با استفاده از آرد بلوط یک ‌رویکرد امیدوارکننده برای درمان زخم معده می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

• زخم معده
• نانوذرات نقره
• بلوط ایرانی
• آرد بلوط