نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• زهرا حقانی ¹
• شهرام پورسیدی ²
• آزاده لهراسبی نژاد ³
• سپیده خراسانی ⁴
• سارا عابدینی ⁵

¹ گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

² دانشیار، گروه بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

³ دانشیار پژوهشی، گروه زیست فناوری سامانه ای، پژوهشگاه افضلی پور، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

⁴ دانشیار، بخش علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.

⁵ دانش‌آموخته دکتری، ،گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران.

چکیده

زمینه و هدف: گیاهان دارویی به دلیل اهمیت اقتصادی، کاربردهای دارویی و درمانی و داشتن ترکیبات زیستی ارزشمند، بسیار حایز اهمیت می‌باشند. داروهای با منشا گیاهی می‌توانند بی‌خطر و مؤثر علیه طیف وسیعی از بیماری‌ها مورد استفاده قرار گیرند. آنغوزه (Ferula assa-fuetida)و درمنه (Artemidia siebbr) گیاهان دارویی رایج هستند که به‌ عنوان ضد عفونی کننده و ضد میکروب به خوبی شناخته شده‌اند. اما بیشتر ترکیبات زیستی عصاره‌های گیاهی ناپایدارند و می‌توانند به راحتی توسط شرایط محیطی تجزیه شوند. محصور کردن مواد زیست فعال در پوشش‌ها یا پلیمرها با تولید ذرات نانو می‌تواند این محدودیت را جبران کند. بنابراین هدف از این مطالعه تولید نانو کپسول‌های آلبومینی حاوی عصاره اتانولی آنغوزه (تلخ) و درمنه و بررسی فعالیت ضد میکروبی آن‌ها می‌باشد.
مواد و روش: به منظور تهیه مواد گیاهی صمغ آنغوزه در فصل بهار از گیاهان شهرستان راور واقع در شمال استان کرمان جمع آوری شد. برگ گیاه درمنه نیز در فصل پاییز از روستای سیرچ واقع در شمال شرق استان کرمان جمع‌آوری شدند. عصاره اتانولی پودر صمغ آنغوزه و پودر برگ خشک درمنه استخراج شد. برای تهیه عصاره‌ اتانولی آنغوزه، صمغ آن به صورت پودر درآمده و به اتانول 50% اضافه شد. مخلوط حاصل در دمای 50 درجه سانتیگراد به مدت دو ساعت به طور مداوم هم زده شد سپس توسط کاغذ صافی واتمن فیلتر شد. برای خروج اتانول از دستگاه روتاری تحت شرایط خلا استفاده شد تا زمانیکه ماده جامد قهوه‌ای رنگ باقی بماند. برای تهیه عصاره اتانولی درمنه از برگ خشک استفاده شد و عصاره‌گیری مشابه عصاره‌گیری آنغوزه انجام شد. سپس به منظور تعیین ترکیبات سازنده عصاره گیاهی آنالیز کروماتوگرافی گازی (GC-MS) انجام شد. در مرحله بعد پودر عصاره به محلول حاوی آلبومین اضافه شد و تحت همزدن مداوم قرار گرفت. از گلوتارآلدهید نیز به عنوان اتصال دهنده استفاده شد. سپس ویژگی‌های نانوذرات توسط آنالیزهای میکروسکوپ الکترونی عبوری (TEM)، روش تفرق نور لیزر (DLS) و طیف سنجی تبدیل فوریه مادون قرمز (FTIR) تعیین شدند. در نهایت خاصیت ضدباکتریایی نانوذرات پروتئینی حاوی عصاره آنغوزه و درمنه در مقایسه با عصاره خالص بر باکتری‌های گرم مثبت، گرم منفی و مخمر مورد ارزیابی قرار گرفت.
یافته‌ها: نتایج حاصل از پژوهش حاضر نشان داد که نانوذره پروتئینی حاوی عصاره اتانولی آنغوزه و درمنه به ترتیب با میانگین اندازه 75/50 و 24/122 نانومتر و نانوذرات به شکل کروی هستند. نتایج GC-MS برای هر دو عصاره آنغوزه و درمنه ترکیبات با خاصیت ضدباکتری را نشان داد. مقایسه انجام شده در مورد نتایج FTIR مربوط به نانوذرات پروتئینی نشان داد که نانو ذرات پروتئینی حاوی عصاره درمنه دارای مقادیر قابل توجهی ترکیبات فنلی، آلکان‏ها، ترکیبات استخلاف‌دار و ترکیبات آلدئیدی می‏باشد. علاوه براین نانو ذرات پروتئینی حاوی عصاره آنغوزه دارای ترکیبات فنلی، آلکان‌ها و آلکن‌ها می‌باشد. نتایج حاصل از آزمایش میکروبی نیز نشان داد عصاره خام آنغوزه و درمنه به طور معنی‌داری فعالیت‌های ضد میکروبی کمتری داشتند. در حالی که نانوذرات پروتئینی حاوی عصاره آنغوزه و درمنه سطح بالایی از اثرات ضد میکروبی را نشان دادند.
نتیجه گیری: نانوذرات پروتئینی حاوی عصاره آنغوزه و درمنه علاوه بر داشتن شکل فیزیکی پایدار یک عامل ضدمیکروبی مناسب هستند که می‌توانند در تولید داروهای آنتی‌بیوتیک مورد توجه قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها

• آلبومین
• آنغوزه
• درمنه
• ضد میکروبی
• نانو کپسول

موضوعات

• اثرات بیولوژیک اسانس‌ها و عصاره‌ها