تعیین میزان کاروتنوئیدها و لیکوپن میوه گیاه دارویی نسترن کوهی (Rosa canina L.) در رویشگاه‌های مختلف ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه علوم باغبانی، دانشگاه تربیت مدرس

2 استاد، بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

3 استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

میوه گیاه دارویی نسترن کوهی (Rosa canina L.) حاوی مواد مؤثره ارزشمندی مانند کاروتنوئیدها است. در این تحقیق به‌منظور تعیین میزان کاروتنوئیدها و لیکوپن میوه نسترن کوهی در رویشگاه‌های مختلف کشور و اطلاع از میزان تنوع این ترکیب‌ها، از 60 منطقه ایران طی سال‌های 1391-1389 میوه گیاه جمع‌آوری شد. برای تعیین کاروتنوئید کل و لیکوپن، جذب در طول موج‌های 450 و 503 نانومتر به‌وسیله دستگاه اسپکتروفوتومتر قرائت شد. میزان کاروتنوئید کل میوه بین (mg/g FW) 097/1-195/0 متغیر بود. بیشترین و کمترین میزان کاروتنوئید به‌ترتیب از مناطق IR34 و IR9 بدست آمد. میزان لیکوپن میوه بین (mg/g FW) 32/0-029/0 بود و IR45 و IR9 به‌ترتیب بیشترین و کمترین میزان لیکوپن را داشتند. البته تفاوت در میزان کاروتنوئید کل و لیکوپن میوه در مناطق مورد مطالعه معنی‌دار بود (05/0 > p). ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که بین میزان کاروتنوئید کل و لیکوپن میوه در مناطق مختلف همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود داشت (726/0=r). توده‌های نسترن کوهی مناطق مختلف در سه گروه خوشه‌بندی شدند. نتایج این پژوهش می‌تواند در پژوهش‌های اصلاحی نسترن کوهی در آینده مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


- امیدبیگی، ر.، 1384الف. تولید و فرآوری گیاهان دارویی (جلد اول). انتشارات آستان قدس رضوی، مشهد، 347 صفحه.

- امیدبیگی، ر.، 1384ب. تولید و فرآوری گیاهان دارویی (جلد سوم). انتشارات آستان قدس رضوی، مشهد، 397 صفحه.

- خاتم‌ساز، م.، 1371. فلور ایران: تیره گل سرخ (شماره 6). مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، تهران، 352 صفحه.

- Böhm, V., Fröhlich, K. and Bitsch, R., 2003. Rosehip-a ‘‘new’’ source of lycopene? Molecular Aspects of Medicine, 24(6): 385-389.

- Demir, F. and Ozcan, M., 2001. Chemical and technological properties of rose (Rosacanina L.) fruits grown wild in Turkey. Journal of Food Engineering, 47(4): 333-336.

- Egea, I., Sánchez-Bel, P., Romojaro, F. and Teresa Pretel, M.T., 2010. Six edible wild fruits as potential antioxidant additives or nutritional supplements. Plant Foods for Human Nutrition, 65(2): 121-129.

- Ercisli, S., 2007. Chemical composition of fruits in some rose (Rosaspp) species. Food Chemistry, 104(4): 1379-1384.

- Hodisan, T., Socaciu, C., Ropan, I. and Neamtu, G., 1997. Carotenoid composition of Rosacanina fruits determined by thin layer chromatography and high performance liquid chromatography. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, 16(3): 521-528.

- Klein, B.P. and Perry, A.K., 1982. Ascorbic acid and vitamin A activity in selected vegetables from different geographical areas of the United. States Journal of Food Science, 47(3): 941-945.

- Krinsky, N.I., Mayne, S.T. and Sies, H., 2004. Carotenoids in Health and Disease. Marcel Dekker, Inc., New York, 560p.

- Larsen, E., Kharazmi A., Christensen L.P. and Christensen, SB., 2003. An anti-inflammatory galactolipid from rose hip (Rosa canina)that inhibits chemotaxis of human peripheral blood neutrophils in vitro. Journal of Natural Products, 66(7): 994-995.

- Novruzov, A.R. and Shamsizade, L.A., 2012. Carotenoids from fruit of several Rosa species. Chemistry of Natural Compounds, 48(5):
906-907.

- Nybom H., Carlson-Nilsson, U., Werlemark, G. and Uggla, M., 1997. Different levels of morphometric variation in three heterogamous dogrose species (Rosa sect. Caninae, Rosaceae). Plant Systematics and Evolution, 204:207–224.

- Olsson, M.E., Andersson, S., Werlemark, G., Uggla, M. and Gustavsson, K.E., 2005. Carotenoids and phenolics in rose hips. Acta Horticulture, 690: 249-252.

- Olsson, M.E., Gustavsson, K.E., Andersson, S., Nilsson, A. and Duan, R.D., 2004. Inhibition of cancer cell proliferation in vitro by fruit and berry extracts and correlation with antioxidant levels. Journal Agriculture Food Chemistry, 52(24): 7264-7271.

- Rangana, S., 2000. Handbook of Analysis and Quality Control for Fruit and Vegetable Products. Tata McGraw-Hill, New Delhi, India, 1112p.

- Razungles, A., Osamianski, J. and Sapis, J.C., 1989. Determination of carotenoids in fruits of Rosa sp (R. canina and R. rugosa) and of chokeberry (Aronia melanocarpa). Journal of Food Science, 54(3): 774-775.

- Rodriguez-Amaya, D.B. and Kimura, M., 2004. HarvestPlus Handbook for Carotenoid Analysis.HarvestPlus, 63P.

- Saeedi, K. and Omidbaigi, R., 2009. Determination of phenolics, soluble carbohydrates, carotenoid contents and minerals of dog rose (Rosa canina L.) fruits grown in South-West of Iran. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 25(2): 203-215.

- Tabaei-Aghdaei, S.R., Babaei, A., Khosh-Khui, M., Jaimand, K., Rezaee, M.B., Assareh, M.H. and Naghavi, M.R., 2007. Morphological and oil content variations amongst damask rose (Rosa damascena Mill.) landraces from different regions of Iran. Scientia Horticulturae, 113: 44-48.

- Turkben, C., Uylaşer, V., Inceday, B. and Çelikkol, I., 2010. Effects of different maturity periods and processes on nutritional components of rose hip (Rosa canina L.). Journal of Food, Agriculture and Environment, 8(1): 26-30.

- Van Rensburg, C.J., Erasmus, E., Loots, D.T., Oosthuizen, W., Jerling, J.C., Kruger, H.S., Louw, R., Brits, M. and van der Westhuizen, F.H., 2005. Rosa roxburghii supplementation in a controlled feeding study increases plasma antioxidant capacity and glutathione redox state. European Journal of Nutrition, 44(7): 452-457.

- Winther, K., Rein, E. and Kharazmi, A., 1999. The anti-inflammatory properties of rose-hip. Inflammopharmacology, 7: 63-68.