فیتوشیمی (استخراج، شناسایی و اندازه گیری مواد موثره)
عبدالباسط محمودی؛ محمّدتقی عبادی؛ مهدی عیاری
چکیده
سابقه و هدف: بوقناق یا زول (E. billardieri) و چوچاق (E. caucasicum) دو گونه بسیار مهم از 11 گونه شناخته شده از جنس Eryngium در ایران هستند. از گیاهان این جنس در تولید عرق بوقناق استفاده میشود. ادعا میشود که این عرق باعث کاهش سطح گلوکز خون میگردد. گونههای این جنس محتوای اسانس بالایی ندارند اما گستره وسیعی از ترکیبات در اسانس آنها گزارش شده است. هدف ...
بیشتر
سابقه و هدف: بوقناق یا زول (E. billardieri) و چوچاق (E. caucasicum) دو گونه بسیار مهم از 11 گونه شناخته شده از جنس Eryngium در ایران هستند. از گیاهان این جنس در تولید عرق بوقناق استفاده میشود. ادعا میشود که این عرق باعث کاهش سطح گلوکز خون میگردد. گونههای این جنس محتوای اسانس بالایی ندارند اما گستره وسیعی از ترکیبات در اسانس آنها گزارش شده است. هدف از انجام این مطالعه که در راستای مطالعات قبلی میباشد، بررسی ترکیبهای فرار محلول و نامحلول این دو گونه در آب میباشد. در فرایند عرقگیری از این گیاهان که به عرق بوقناق شهرت دارد ترکیبهای فرار نیز وارد آب میگردد، بنابراین شناسایی ترکیبهای فرار محلول و نامحلول در آب برای گونههای این جنس اهمیت دارد.
مواد و روشها: در این مطالعه گیاه بوقناق یا زول از سه رویشگاه گنجنامه (GN) (استان همدان)، سد لار (DL) (دماوند، استان تهران) و رازقان (RZ) (استان مرکزی) و چوچاق از پارک ملی بوجاق (BO) (استان گیلان) و روستای ابر (RA) (استان سمنان) بهترتیب با ارتفاع 2800، 2450، 1750، 11- و 2056 متر از سطح دریا جمعآوری گردید. نمونههای گیاهی سایه خشک شده، توسط دستگاه کلونجر به روش تقطیر با آب اسانسگیری شد. درصد اسانس به صورت وزنی/وزنی محاسبه گردید. بعد از اتمام اسانسگیری و جمعآوری نمونههای اسانس، 100 میلیلیتر عرق برای جزءگیری بدست آمد. عملیات جزءگیری توسط 100 میلیلیتر حلال اتیل استات در سه تکرار انجام شد. درصد جزء آلی عرق به صورت وزنی/حجمی (گرم بر 100 میلیلیتر عرق) محاسبه شد. آنالیز کمی و کیفی اسانس و جزء آلی عرق توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی (GC-FID) و دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیفسنج جرمی (GC-MS) انجام شد.
نتایج: براساس نتایج، میزان اسانس بهترتیب 0.15، 0.11، 0.37، 0.1 و 0.12 درصد وزنی/وزنی برای GN، DL، RZ، BO و RA بهدست آمد. ترکیبهای اصلی اسانس 6،3،2-تری متیل بنزالدئید (18.8، 16.8 و 12.3 درصد)، سسکوئی سینئول (31.3، 28.8 و 40.5 درصد) و بتا-بیسابولنال (9.2، 13.8 و 7.3 درصد)، بهترتیب برای GN، DL و RZ شناسایی شد. همچنین ترکیبهای اصلی اسانس ترانس-کاریوفیلن (3/20 و 5/26 درصد)، بتا-بیسابولن (7.4 و 9.8 درصد)، بتا-سسکوئی فلاندرن (30.1 و 20.2 درصد) و سیس-فالکارینول (16.6 و 23.2 درصد) بهترتیب در RA و BO بود. بازده اسانس در فرکشنهای Of-GN، Of-DL، Of-RZ، Of-BO و Of-RA بهترتیب 0.031، 0.012، 0.023، 0.024 و 0.008 گرم در 100 میلیلیتر آب حاصل از اسانسگیری تعیین شد. ترکیبهای عمده شناسایی شده از این جزءها شامل 6،3،2-تری متیل بنزالدئید (45.5، 30.2 و 22.9 درصد)، سسکوئی سینئول (12، 8.1 و 14.6 درصد)، 3-متیل-2(h5)-فورانون (9.1، 12.4 و 17.8 درصد) و پارا-وینیل گوایاکول (11.4، 14.6 و 12.3 درصد) بهترتیب برای Of-GN، Of-DL و Of-RZ بود. اما 3-متیل-2(h5)-فورانون (6.7 و 21.8 درصد)، ترانس-بتا-اوسیمن (7.8 و 16.8 درصد)، پارا-وینیل گوایاکول (15.2 و 11.6 درصد) و کاریوفیلن اکسید (23.7 و 14.8 درصد) بهترتیب برای Of-RA و Of-BO بودند.
نتیجهگیری: بعد از شناسایی ترکیبهای فرار محلول و نامحلول در آب، به ارتباط این ترکیبها تا حد بالایی پی برده شد. در جزء آلی از عرق هر دو گونه ترکیب پارا-وینیل گوایاکول و 3-متیل-2(h5)-فورانون به عنوان ترکیبهای اصلی شناسایی شدند که در اسانس این دو گونه مشاهده نشدند. همچنین ترکیب 6،3،2-تری متیل بنزالدئید در اسانس و جزء آلی مربوط به هر دو گونه مشاهده شد، اما مقدار آن در گونه E. billardieri به مراتب بیشتر از E. caucasicum بود. همچنین ترکیب 4،3،2-تری متیل بنزالدئید در اسانس و جزء آلی عرق گونه E. caucasicum مشاهده شد، اما فقط در اسانس گونه E. billardieri مشاهده گردید.
فیتوشیمی (استخراج، شناسایی و اندازه گیری مواد موثره)
عبدالباسط محمودی؛ محمد کرمی؛ محمدتقی عبادی؛ مهدی عیاری
چکیده
شناسه دیجیتال (DOR):98.1000/1735-0905.1399.36.709.103.5.1576.41بهمنظور بررسی اثر خشک کردن با تابش مادون قرمز بر شاخصهای رنگ، درصد و اجزای اسانس گلهای بابونه (Matricaria chamomilla L.)، سه شدت مختلف مادون قرمز شامل: 125، 132 و 220 وات همراه با سه سرعت جریان هوا 0.5، 1 و 1.5 متر بر ثانیه که در مجموع 9 تیمار بودند، در قالب طرح کاملاً تصادفی بررسی شد و گیاهان خشک شده در سایه بهعنوان ...
بیشتر
شناسه دیجیتال (DOR):98.1000/1735-0905.1399.36.709.103.5.1576.41بهمنظور بررسی اثر خشک کردن با تابش مادون قرمز بر شاخصهای رنگ، درصد و اجزای اسانس گلهای بابونه (Matricaria chamomilla L.)، سه شدت مختلف مادون قرمز شامل: 125، 132 و 220 وات همراه با سه سرعت جریان هوا 0.5، 1 و 1.5 متر بر ثانیه که در مجموع 9 تیمار بودند، در قالب طرح کاملاً تصادفی بررسی شد و گیاهان خشک شده در سایه بهعنوان تیمار شاهد در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که تیمارهای خشک کردن اثر معنیداری بر زمان خشک کردن، شاخصهای رنگ و درصد اسانس نمونهها داشت. تیمارهای شاهد (سایه خشک) و شدت تابش 220 وات بههمراه سرعت جریان هوا 0.5 متر بر ثانیه بهترتیب بیشترین (2367 دقیقه) و کمترین (83 دقیقه) زمان خشک کردن را داشتند. با افزایش شدت تابش مادون قرمز شاخصهای اصلی رنگ مانند L، a، b، ΔE (تغییرات کلی رنگ) و BI (شاخص قهوهای شدن) بهصورت معنیداری نسبت به شاهد تغییر کردند اما در بعضی تیمارها با افزایش سرعت جریان هوا میزان تغییرات شاخصهای ذکرشده حتی در شدت تابشهای بالای مادون قرمز تغییر کمتری نسبت به همان شدت با سرعت جریان هوای کمتر نسبت به شاهد نشان دادند. بیشترین میزان اسانس (0.23% وزنی/وزنی) در شدت تابش 125 وات همراه با سرعت جریان هوا 0.5 متر بر ثانیه بدست آمد و کمترین مقدار (0.12%) در تیمارهای شدت تابش 220 وات بههمراه سرعت جریان هوا 0.5 متر بر ثانیه و شدت تابش 220 وات بههمراه سرعت جریان هوا 1 متر بر ثانیه مشاهده شد. بررسی تغییرات ترکیبهای اصلی اسانس نشان داد که بیشترین مقدار آلفا-بیسابلول-اکسید A (60.6%)، Z-اسپیرو اتر (16.5%) و کامازولن (4.6%) بهترتیب مربوط به تیمارهای شدت تابش 132 وات بههمراه سرعت جریان هوا 0.5 متر بر ثانیه، شدت تابش 220 وات بههمراه سرعت جریان هوا 0.5 متر بر ثانیه و شاهد بود. بهطور کلی نتایج این آزمایش نشان داد که تیمار استفاده از شدت تابش 125 وات مادون قرمز همراه با سرعت جریان هوای 0.5 متر بر ثانیه بهدلیل زمان خشک کردن کوتاه، حفظ مشخصههای رنگ و مقدار مطلوب درصد و اجزای اصلی اسانس میتواند روش مناسبی برای خشک کردن گلهای بابونه باشد.
عبدالباسط محمودی؛ محمدتقی عبادی؛ مهدی عیاری
چکیده
در این مطالعه، گیاه Eryngium thyrsoideum Boiss. از سه منطقه رزجرد (Rz) (استان قزوین)، صلواتآباد (Sv) (سنندج، استان کردستان) و پایگلان (Py) (مریوان، استان کردستان) بهترتیب با ارتفاع 1700، 1780 و 1840 متر از سطح دریا جمعآوری و محتوای ترکیبهای فرّار آن ارزیابی شد. نمونههای گیاهی خشک شده در سایه، توسط دستگاه کلونجر بهمدت 3 ساعت اسانسگیری شد. شناسایی ترکیبهای ...
بیشتر
در این مطالعه، گیاه Eryngium thyrsoideum Boiss. از سه منطقه رزجرد (Rz) (استان قزوین)، صلواتآباد (Sv) (سنندج، استان کردستان) و پایگلان (Py) (مریوان، استان کردستان) بهترتیب با ارتفاع 1700، 1780 و 1840 متر از سطح دریا جمعآوری و محتوای ترکیبهای فرّار آن ارزیابی شد. نمونههای گیاهی خشک شده در سایه، توسط دستگاه کلونجر بهمدت 3 ساعت اسانسگیری شد. شناسایی ترکیبهای اسانس بهوسیله دستگاه گاز کروماتوگرافی متصل به طیفسنج جرمی (GC-MS) و کمّیت ترکیبها، توسط دستگاه گاز کروماتوگرافی (GC-FID) تعیین گردید. محتوای اسانس بدستآمده بهترتیب 0.06، 0.05 و 0.07 درصد وزنی/وزنی برای Rz، Py و Sv بود. ترکیبهای اصلی اسانس 6،3،2-تریمتیل-بنزالدهید (6/18، 5/11 و 0/34 درصد)، 6،4،2-تریمتیل-بنزالدهید (0.3، 1.0 و 4.1 درصد)، جرماکرن D (5/2، 6/12 و 0/6 درصد)، اتیل لینولئات (7.6، 8.7 و 5.1 درصد)، سسکوئی سینئول (0.3، 5.8 و 3.0 درصد) و ترانس- کاریوفیلن (5.6، 2.5 و 1.9 درصد) بهترتیب برای Rz، Py و Sv بدست آمد. در همین راستا، ترکیبهای فرّار محلول در آب این گیاهان نیز استخراج و در نهایت با استفاده از حلال اتیلاستات جداسازی شد و مشابه ترکیبهای اسانس مورد آنالیز قرار گرفت. جزء آلی عرق از سه نمونه Rz، Py و Sv بهترتیب در بازده 0.017، 0.02 و 0.04 گرم در 100 میلیلیتر آب حاصل شد. ترکیبهای عمده شناسایی شده از این اجزا شامل 6،3،2-تریمتیل-بنزالدهید (69.8، 54.5 و 58.6 درصد)، پارا-وینیل-گوایاکول (12.0، 26.7 و 24.7 درصد)، 6،4،2-تریمتیل-بنزالدهید (9.7، 5.8 و 4.4 درصد) و ترانس-آنتول (4.0، 4.1 و 5.0 درصد) بهترتیب برای Rz، Py و Sv بودند. با وجود اینکه E. thyrsoideum درصد اسانس بالایی ندارد، اما گستره وسیعی از ترکیبها در آن مشاهده میشود. این گونه دارای مقادیر بالایی از ترکیبهای خانواده تریمتیل-بنزالدهید میباشد. براساس اطلاعات موجود، ترکیبهای اسانس گونه E. thyrsoideum Boiss. برای اولین بار منتشر میشود.
