تأثیر سطوح مختلف تنش رطوبتی بر عملکرد ماده خشک، روابط آبی، فلوئورسانس کلروفیل و تبادلات گازی Salvia sahendica L.

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه کشاورزی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهر ری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

شناسه دیجیتال (DOR):
98.1000/1735-0905.1398.35.396.95.3.1578.46

کاهش فتوسنتز مهمترین دلیل اُفت تولید در شرایط تنش خشکی به حساب می‌آید. به همین منظور، این تحقیق با هدف بررسی تأثیر تنش رطوبتی بر عملکرد خشک اندام هوایی، روابط آبی، فلوئورسانس کلروفیل، فتوسنتز و تبادلات گازی در گونه مریم‌گلی سهندی (Salvia sahendica L.) در سال 1395 در شهرستان مبارکه انجام شد. سطوح تنش رطوبتی شامل دور آبیاری 4 (شاهد)، 8، 12 و 16 روزه بود که در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در شرایط مزرعه اجرا گردید. براساس نتایج تجزیه واریانس، کاربرد سطوح مختلف دور آبیاری بر عملکرد خشک اندام هوایی، روابط آبی، سرعت فتوسنتز و تبادلات گازی برگ‌ها اثر معنی‌دار داشت. مقایسه میانگین‌ها نشان داد، با افزایش دور آبیاری از 4 به 16 روز، سرعت فتوسنتز، سرعت تعرق، هدایت روزنه‌ای، عملکرد فتوسیستم ΙΙ، عملکرد خشک اندام هوایی و شاخص برداشت برگ به‌ترتیب به میزان 55، 62، 73، 57، 58 و 45 درصد کاهش معنی‌دار و کارآیی مصرف آب و تبادلات گازی به‌ترتیب به میزان 35 و 92 درصد افزایش معنی‌دار نشان داد. دورهای آبیاری 8 و 12 روزه با تیمار شاهد برای صفات ذکر شده تفاوت معنی‌داری نشان ندادند. با افزایش شدت تنش میزان دی‌اکسیدکربن زیر روزنه‌ای تغییر معنی‌داری پیدا نکرد اما درجه حرارت برگ‌ها افزایش یافت. ضرایب همبستگی نشان داد، عملکرد اندام هوایی گیاه با میزان فتوسنتز، تعرق، هدایت روزنه‌ای و عملکرد فتوسیستم ΙΙ همبستگی مثبت و معنی‌دار و با درجه حرارت برگ، کارآیی تبادلات گازی و کارآیی مصرف آب همبستگی منفی و معنی‌دار دارد. با توجه به عدم تفاوت معنی‌دار شاخص‌های مورد مطالعه در دورهای آبیاری 8 و 12 روزه نسبت به تیمار شاهد می‌توان نتیجه گرفت که دور آبیاری 12 روزه، رژیم آبیاری بهینه برای استفاده از این گیاه در مناطق خشک و نیمه‌خشک است.

کلیدواژه‌ها


- Anjum, S.H., Xie X., Wang, L.C., Farrukh Saleem, M., Man, C. and Lei, W., 2011. Morphological, physiological and biochemical responses of plants to drought stress. African Journal of Agricultural Research, 6(9): 2026-2032.

- Afkari, A., 2018. Effects of drought stress and nitrogen fertilizer rate on some physiological characteristics, essential oil percentage, and yield of basil (Ocimum basilicum L.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 33(6): 1047-1059.

- Askary, M., Behdani, M.A., Parsa, S., Jamialahmadi, M. and Mahmoodi, S., 2017. Effects of water stress and manure on stomatal conductance, relative water content, photosynthetic pigments and quantitative and qualitative yield of Thymus vulgaris L. and Thymus daenensis Celak. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 33(5): 793-811.

- Babaee, K., Amini Dehghi, M., Modares Sanavi, S.A.M. and Jabbar, R., 2010. Water deficit effect on morphology, prolin content and thymol percentage of Thyme (Thymus vulgaris L.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 26(2): 239-251.

- Bastam, N., Baninasab, B. and Ghobadi, C., 2013. Improving salt tolerance by exogenous application of salicylic acid in seedlings of pistachio. Plant Growth Regulation, 69: 275-284.

- Baghalian, K., Abdoshah, S., Khalighi-Sigaroodi, F. and Paknejad, F., 2011. Physiological and phytochemical response to drought stress of German chamomile (Matricaria recutita L.). Plant Physiology and Biochemistry, 49: 201-207.

- Dashti, M., Kafi, M., Tavakoli, H. and Mirza, M., 2015. The effect of water deficit stress on water relationships, photosynthesis and osmolithic accumulation in the Salvia leriifolia Benth Medicinal Plant. Iranian Journal of Field Crops Research, 12(4): 813-821.

- Ebrahimi, M., Zamani, Gh.R. and Alizadeh, Z., 2017. A study on the effects of water deficit on physiological and yield-related traits of pot Marigold (Calendula officinalis L.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 33(3): 492-508.

- Farhoudi, R., 2017. Effect of drought stress on photosynthesis, percentage and yield of essential oil of german chamomile (Matricaria recutita L) and chicory (Cichorium intybus L) Khuzestan local mass in northern Khuzestan climatic conditions, Journal of Horticultural Science, 31(1): 122-130.

- Heidari, N., Pouryousef, M. and Tavakoli, A., 2012. Effects of drought stress on photo synthesis, its parameters and relative water content of anise (Pimpinella anisum L.). Journal of plant Researches (Iranian Journal of Biology), 27(5): 829-839.

- Heidari, N., Pouryousef, M. and Tavakoli, A., 2015. Effects of drought stress on photosynthesis, its parameters and relative water content of Anise (Pimpinella anisum L.). Iranian Journal of Plant Research, 27(5): 829-839.

- Joao-Correia, M., Leonor-Osorio, M., Osorio, J., Barrote, I., Martins, M. and David, M.M., 2010. Influence of transient shade periods on the effect of drought on photosynthesis, carbohydrate accumulation and lipid peroxidation in sunflower leaves. Environmental and Experimental Botany, 58: 75-84.

- Kiani, S.P., Maury, P., Sarrafi, A. and Grieu, P., 2008. QTL analysis of chlorophyll fluorescence parameters in sunflower (Helianthus annuus L.) under well-watered and water-stressed conditions. Plant Science, 175: 565-573.

- Maxwell, K., and Giles, N.J., 2000 Chlorophyll fluorescence- a practical guide. Journal of Experimental Botany, 51: 659-668.

- Mohammadi Alborzi, M., Safikhani, F., Sinaki, M. and Abbaszadeh, B., 2013. The effect of drought strees on dry matter yield and essential oils of Anisum (Pimpinella anisum L.). Crop Production in Environmental Strees, 5(1): 11-22.

- Page, A.L., 1992. Methods of soil Analysis. ASA and SSSA Publishers Madison, Wisconsin USA, 1173p.

- Perez, J.G., Robles, J.M., Tovar, J.C. and Botía, P., 2009. Response to drought and salt stress of lemonFino 49’ under field conditions: Water relations, osmotic adjustment and gas exchange. Scientia Horticulturae, 122: 83-90.

- Rassam, Gh., Dadkhah, A. and Khoshnood Yazdi, A., 2015. Evaluation of water deficit on morphological and physiological traits of Hyssop (Hyssopus officinalis L.). Journal of Agronomy Sciences, 10(5): 1-12.

- Radacsi, P., Inotai, K., Sarosi, S., Czovek, P., Bernath, J. and Nemeth, E., 2010. Effect of water supply on the physiological characteristic and production of Basil (Ocimum basilicum L.). European Journal of Horticultural Scienc, 75: 193-197.

- Rahbarian, R., Khavari Nejad, R., Ganjeali, A., Bagheri, A. and Najaf, F., 2013. Drought stress effects on photosynthesis, chlorophyll fluorescence and photosynthetic pigments in chickpea (Cicer arietinum L.) genotypes. Iranian Journal of Pulses Research, 4(2): 87-98.

- Rasouli, D. and Fakheri, B., 2016. Effects of drought stress on quantitative and qualitative yield, physiological characteristics and essential oil of Ocimum basilicum L. and Ocimum americanum L. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 32(5): 900-914.

- Sisakht Neghad, M. and Zolfaghari, R., 2015. The effect of water stress on gas exchange in t two Iranian oak species (Quercus brantii) and V yvl (Quercus libani). Journal of Zagros Forests Researche, 1(2): 15-30.

- Zelatev, Z.S. and Yordanov, I.T., 2009. Effects of soil drought on photosynthesis and chlorophyll fluorescence in Bean plants. Journal of Plant Physiology, 30(3-4): 3-18.

- Zhang, B., Liu, W., Chang, S.X. and Anyia, A.O., 2010. Water-deficit and high temperature affected water use efficiency and arabinoxylan concentration in spring wheat. Journal of Cereal Science, 52: 263-269.

- Zhiming, F.W., Hang, H., Iaofei, X., Zhaolin, S. and Chunchao, H., 2013. The pharmacological properties of Salvia essential oil. Journal of Applied Pharmaceutical Science, 3(7): 122-127.