بررسی تغییرات کمی و کیفی اسانس مرزه (Satureja hortensis L.) در طی تنش خشکی در مزرعه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع

2 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع

3 کارشناس موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع

چکیده

به منظور بررسی تأثیر تنش خشکی بر تولید کمی و کیفی اسانس و ترکیبهای عمدة موجود در گیاه Satureja hortensis L. ,گیاه فوق تحت تیمارهای مختلف تنش خشکی قرار گرفت. تیمارها برحسب مقادیر ظرفیت زراعی بدست آمده و برحسب اعمال تیمارهای تنش که عبارت بودند از آبیاری در حد ظرفیت زراعی در طی دوره رویشی (C F), تنش ملایم (LS = 2.3 ظرفیت زراعی) در دو مرحله دوره رویشی و در زمان گلدهی و تنش شدید (HS = 1.3 ظرفیت زراعی) در زمان گلدهی انجام گردید.طرح آزمایشی بلوکهای کامل تصادفی برای بررسی انتخاب گردید.نتایج اعمال تیمارها بر اساس نسبتهای مختلف ظرفیت زراعی شامل :در حد ظرفیت زراعی (FC),تنش ملایم درحد2.3 ظرفیت زراعی (LS),تنش شدید در حد 1.3 ظرفیت زراعی (HS) نشان داد که تنش خشکی اثر مثبتی بر تولید کمی اسانس داشت. مقادیر اسانس با افزایش تنش افزایش یافته ودر تیمار HS از بیشترین مقدار خود برخوردار بوده است. درصد اسانس از 1.7% در تیمار آبیاری کامل در حد ظرفیت مزرعه, به 2.35% در تیمار تحت تنش شدید افزایش یافت. اسانس در پایه‌های مزرعه ای حاوی 17-15 ترکیب مختلف برحسب نوع تیمارهای اعمال شده بوده است.
همچنین نتایج نشان دادند که دوترکیب اصلی اسانس موجود g - terpinene و carvacrol بوده است که افزایش تنش موجب کاهش مقدار g - terpinene در اسانس گردید. بیشترین مقدار این ترکیب در تیمار FC برابر 40.9% و کمترین آن در تیمار HS برابر 37.8% مشاهده گردید.روند تغییرات carvacrol در طی تنش متغییر بوده و حداکثر میزان این ترکیب در تیمارهای تنش ملایم مشاهده گردید. مقدار آن در تیمار تنش ملایم در مرحله گلدهی LS2)) برابر 44.5% و در تیمارتنش ملایم از مراحل اولیه رویشی (LS1)42.60 % بوده است. کمترین درصد این ترکیب در تیمار HS برابر 40.3% می باشد.بنابراین به طور کلی تنش اثر مثبتی بر کمیت و کیفیت اسانس داشته است.

کلیدواژه‌ها


1- بابائی، آزیتا، 1374، بررسی اثر تنش آبی در مراحل رشد و نمو، کمیت و کیفیت اسانس و مقدار روغن سیاه‌دانه، پروژه دانشجویی، دانشگاه آزاد.

2- زرگری، ع، 1369، گیاهان دارویی، انتشارات دانشگاه تهران، جلد چهارم، 923 صفحه.

3- طباطبائی، م. 1365، گیاه‌شناسی کاربردی برای کشاورزی و منابع طبیعی، کتاب اول، گیاهان زراعت های بزرگ. انتشارات فوق برنامه بخش فرهنگی جهاد دانشگاهی. 1184 صفحه.

4-      Alkire. BH., JE. Simon (1993). Water management for Midwestern peppermint (Mentha piperita L.) growing in highly organic soil. Acta Horticalturae. No 344, 544-556.

5-      Chatterjee, SK., Svoboda, kP, et al. (1995). Water strss effect on growth and yeild of Cymbopogon sp. and its alleviation by n-triacontanol. Acta Horticulture. No. 390-19-24.

6-      Rhizophoulou, S., Diamantoglon, S. (1991). Water stress induced diurnal variation in leaf water relation stomatal conductance, soluble sugar, lipids and essential oil content of origanum majorana L. J. of Horticultural Science, 66: 119-125.

7-      Simon, JE., Reiss-Bubenheim, D., Joly Ry., Charles, Dy (1992). Water stress-induced alterations in essential oil content and composition of sweet basil. Journal of Essential oil Research. 4: 1, 71-75.

8-      Solinas, V; Deiana, S; et al (1996). Effect of water and nutritional conditions on the Rosmarinus officinalis L. phenolic fraction and essential oil yields. Rivista-Italiana-Eppos, No. 19, 189-198.

9-      Svoboda, K. P., Hay, R. K. Waterman, P. G., (1990). The growth and volatile oil yield of summer savory in a cool wet envitonment. J. of Horticultural science. 65 (6) 659-665.