بررسی تأثیر تیمار کلشی‌سین بر برخی خصوصیات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و مواد مؤثره در نوروزک (Salvia leriifolia Benth.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ایران

2 انشیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ایران

3 دانش‌آموخته دکتری، گروه اصلاح و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

4 دانشجوی دکتری، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ایران

چکیده

نوروزک (.Salvia leriifolia Bent) گیاهی علفی، چندساله، متعلق به تیره نعناع و بومی استان خراسان و سمنان می‌باشد که در سال‌های اخیر خواص مختلف دارویی این گیاه شناخته شده است. القاء پلی‌پلوئیدی به‌عنوان یک تکنیک مهم و کاربردی در اصلاح گیاهان دارویی و معطر است. به همین منظور برای بررسی تأثیر کلشی‌سین بر ویژگی‌های مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و ترکیب‌های شیمیایی گیاه نوروزک آزمایشی انجام شد. القاء پلی‌پلوئیدی به‌وسیله تیمار مریستم انتهایی در مرحله چهار برگ حقیقی و هر یک در غلظت‌های مختلف کلشی‌سین (0، 0.05، 0.1، 0.2 و 0.5 درصد) همراه با سه سطح زمانی مختلف (24، 48 و 72 ساعت) انجام گردید. شناسایی سطح پلوئیدی گیاهان تیمار شده با بررسی‌های مورفولوژیکی، میکروسکوپی (نوری و الکترونی)، فلوسایتومتری و شمارش کروموزومی تعیین شد. شناسایی ترکیب‌های اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی انجام شد. آنالیز نتایج نشان داد که غلظت 0.05% با زمان 48 ساعت در مرحله چهار برگ حقیقی، به‌عنوان بهترین تیمار برای انگیزش تتراپلوئیدی (23.3%) در گیاه نوروزک می‌باشد. القاء تتراپلوئیدی در نوروزک سبب تغییرات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی، سیتولوژیکی و ترکیب‌های شیمیایی از قبیل، افزایش معنی‌دار وزن تر و خشک، میزان کلروفیل، میزان فتوسنتز، همچنین کاهش ارتفاع گیاهان شد. همچنین، افزایش سطح پلوئیدی سبب تغییرات قابل توجهی در ترکیب‌های موجود در اسانس شد.

کلیدواژه‌ها


- Ajalin, I., Kobza, F. and Dolezel, J., 2002. Ploidy identification of doubled chromosome number plants in Viola × witrockiana Gams. M1-generation. Horticultural Science, 29(1): 35-40.

- Allum, J.F., Bringloe, D.H. and Roberts, A.V., 2007. Chromosome doubling in a Rosa rugosa Thunb. hybrid by exposure of in vitro nodes to oryzalin: the effects of node length, oryzalin concentration and exposure time. Plant Cell Reports, 26: 1977-1984.

- Blakeslee, A.F. and Avery, A.G., 1937. Methods of inducing doubling of chromosomes in plants by treatment with colchicines. Journal of Heredity, 29: 393-411.

- Byrne, M.C., Nelson, C.J. and Randall, D.D., 1981. Ploidy effects on anatomy and gas exchange of tall fescue leaves. Plant Physiology, 68: 891-893.

- Cukrova, V.N. and Avratovscukova, N., 1968. Photosynthetic activity, chlorophyll content and stomata characteristics in diploid and polyploidy types of Datura stramonium L. Photosynthetica, 2(4): 227-237.

- Dehghan, E., Hakkinen, S., Oksman-Caldentey, M. and Shahriari Ahmadi, F., 2012. Production of tropane alkaloids in diploid and tetraploid plants and in vitro hairy root cultures of Egyptian henbane (Hyoscyamus muticus L.). Plant Cell Tissue and Organ Culture, 110: 35-44.

- Dhawan, O.P. and Lavania, U.C., 1996. Enhancing the productivity of secondary metabolites via induced polyploidy: a review. Euphytica, 87: 81-89.

- Dhooghe, E., Van Laere, K., Eeckhaut, T., Leus, V. and Van Huylenbroeck, J., 2011. Mitotic chromosome doubling of plant tissues in vitro. Journal Plant Cell, Tissue and Organ Culture, 104: 359-373.

- Dijkstra, H. and Speckmann, G.I., 1980. Autotetrapliody in caraway (carum carvi L.) for the increase of the aetheric oil content of the seed. Euphytica, 29(1): 89-96.

- Gonzalez, L.D.J. and Weathers, P.J., 2003. Tetraploid Artemisia annua hairy roots produce more artemisinin than diploids. Plant Cell Reports, 21: 809-811.

- Hosseinzadeh. H., Hadadkhodaparast, M.H. and Arash, A., 2003. Antinociceptive, anti-inflammatory and acute toxicity effects of Salvia leriifolia Benth. seed extract in mice and rats. Phytotherapy Research, 17: 422-425.

- Janaki Amal, E.R. and Sobti, S.M., 1962. The origin of the Jammu Mint. Current Science, 31: 387-388

- Jellings, A.J. and Leech, R.M., 1984. Anatomical variation in first leaves of nine Triticum genotypes, and its relationship to photosynthetic capacity. New Phytologist, 96: 371-382.

- Jones, J.R., Ranney, T.G. and Eaker, T.A., 2008. A novel method for induction polyploidy in rhododendron seedlings. Journal American Rhododendron Society, 62(3): 130-135.

- Joshi, P. and verma, R.C., 2004. High freguency production of colchicine induced autotetraploids in faba bean (Vicia faba L.). Cytologia, 69(2): 144-147.

- Kermani, M.J., Sarasan, V., Roberts, A.V., Yokoya, K., Wentworth, J. and Sieber, V.K., 2003. Oryzalin-induced chromosome doubling in Rosa and its effect on plant morphology and pollen viability. Theoretical Applied Genetics, 107(7): 1195-1200.

- Kondorosi, E., Roudier, F. and Gendrau, E., 2000. Plant cell-size: growing by ploidy? Current Opinion in Plant Biology, 3(6): 488-492.

- Koutoulis, A., Roy, A.T., Price, A., Sherriff, L. and Leggett, G., 2005. DNA ploidy level of colchicines- treated hops (Humulus lupulus L.). Scientia Horticulturae, 105(2): 263-268.

- Lavania, U.C. and Strivastava, S., 1991. Enhanced productivity of tropane alkaloids and fertility in artificial autotetraploids of (Hyoscyamus niger L). Euphytica, 52(2): 73-77.

- Lavania, U.C., 1986. Enhanced productivity of the essential oil in the artificial autotetraploid of Vetiver (Vetiveria zizanioides L.). Euphytica, 38(3): 271-276.

- Levin, D.A., 2002. The Role of Chromosomal Change in Plant Evolution. Oxford University Press,450p.

- Levin, D.A., 1983. Polyploidy and novelty in flowering plants. American Naturalist, 122: 1-25.

- Mathura, S., Fossey, A. and Beck, S., 2006. Comperative study of chlorophyll content in diploid and tetraploid black Wattle (Acacia mearnsii). Forestry, 79(4): 381-388.

- Omidbeigi, R, 2008. Production and Processing Medicinal Plants (Vol. 1). Astan Ghodes Mashhad, Mashhad, 348p.

- Omidbaigi, R., Mirzaee, M., Hassani, M.E. and Sedghi Moghadam, M., 2010a. Induction and identification of polyploidy in basil (Ocimum basilicum L.) medicinal plant by colchicine treatment. International Journal of Plant Production, 4(2): 87-98.

- Omidbaigi, R., Yavari, S., Hassani, M. E. and Yavari, S., 2010b. Induction of autotetraploidy in Dragonh (Dracocephalum moldavica L.) by colchicine treatments. Journal of Fruit and Ornamental Plant Research, 18(1): 23-35.

- Petersen, K.K., Hagberg, P. and Kristiansen, K., 2003. Colchicine and oryzalin mediated chromosome doubling in different genotypes of Miscanthus sinensis. Plant Cell Tissue Organ Culture, 73: 137-146.

- Randall, D.D., Nelson, C.J. and Asay, K.H., 1977. Ribulose bisphophate carboxylase altered expression in tall fescue. Pant Pysiology. 59: 38-41.

- Sari, N., Abak, K. and Pitrat, M., 1999. Comparison ploidy level screening methods in watermelon. Scientia Horticulturae, 82: 265-277.

- Stoskopf, N.C., Tomes, D.T. and Chrisite, B.R., 1993. Plant Breeding, Theoroy and Practice. Westview Press, Boulder USA, 533p.

- Tabatabaei Yazdi, F., 1996. Study the effects of anti-oxidant Salvia leriifolia essential and leaf extracts as well as identification of phytochemical that. Master Thesis Chemistry, College of Science, Ferdosi Mashhad University.

- Tambong, J.T., Sapra, V.T. and Garton, S., 1998. In vitro induction of tetraploids in colcchicine-treated cocoyam plantlets. Euphytica, 104: 191-197.

- Wan, Y., Petolino, J.F. and Widholm J.M., 1989. Efficient production of doubled haploid plants through colchicine treatment of anther-derived maize callus. Theoretical and Applied Genetics, 77: 889-892.

- Warner, D.A and Gerald, E.E., 1989. Effects of Polyploidy on Photosynthetic Rates, Photosynthetic Enzymes, Contents of DNA, Chlorophyll, and Sizes and Numbers of Photosynthetic Cells in the C4 Dicot Atriplex confertifolia. Plant Physiology, 91: 1143-1151.

- Warner, D. and Dwards, G.E.E., 1993. Effects of polyploidy on photosynthesis. Photosynthesis Research, 34(2): 135-147.

- Xiuyan, L., Yin, Z., Jianjun, Z., Xu, L., Fangyuan, Z., Qian, Sh., Shaoyan, W., Yunfei, Ch. and Tao, W., 2011. Enhancement of artemisinin content in tetraploid Artemisia annua plants by modulating the expression of genes in artemisinin biosynthetic pathway. Biotechnology and Applied Biochemistry, 58: 50-57.

- Yavari, S., 2008. Study the effect of colchicine on morphological, physiological and essential oil active ingredients traits in Dracocephalum moldavica. Master Thesis, Tarbiat Modares University.