بررسی مقایسه‌ای برخی مواد مؤثره پایه‌های نر و ماده گیاه افدرا (Ephedra major Host)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

2 دانشیار، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

3 استادیار، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

4 مربی، گروه زیست‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

افدرا (Ephedra major Host) درختچه‌ای دو پایه متعلق به خانواده افدراسه و از بازدانگان پیشرفته است که خواص دارویی متعددی از آن شناخته شده‌است. هدف از این تحقیق بررسی برخی مواد مؤثره در پایه‌های نر و ماده در طول ماه‌های مرداد تا مهر است. به این منظور پایه‌های نر و ماده به‌طور جداگانه از رویشگاه طبیعی آن واقع در ارتفاعات بجنورد جمع‌آوری و خشک شدند. سپس عصاره متانولی به روش خیسانیدن استخراج و میزان آلکالوئید کل، افدرین، فنل کل، فلاونوئید کل و تانن کل نمونه‌های گیاهی اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که میزان آلکالوئید کل و افدرین در طی ماه‌های مختلف و بین پایه‌های نر و ماده تفاوت معنی‌داری داشت. بیشترین میزان آلکالوئید کل در نمونه جمع‌آوری شده از پایه ماده در ماه مهر بود. همچنین نتایج بدست‌آمده از HPLC نشان داد که میزان افدرین در این گیاه از 5/1 تا 99/1 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک در ماه‌های مورد بررسی متغیر بود. بیشترین میزان افدرین در نمونه‌های برداشت شده از پایه نر در ماه مرداد دیده شد. همچنین میزان فنل کل، فلاونوئید کل و تانن کل در طی ماه‌های مختلف به‌ترتیب بین 13/41-5/31، 81/5-51/3 و 46/24-57/15 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک بود. این نتایج نشان داد که میزان فنل فقط در ماه مهر، میزان فلاونوئید کل، در ماه‌های شهریور و مهر و میزان تانن کل در ماه‌های مرداد و شهریور بین پایه‌های نر و ماده تفاوت معنی‌دار داشت.

کلیدواژه‌ها


- Abourashed, E.A., El-Alfy, A.T., Khan, I.A. and Walker, L., 2003. Ephedra in perspective-a current review. Phytotherapy Research, 17(7): 703-712.

- Asadi, M., 2000. Flora of Iran: Ephedraceae Family. Research Institute of Forest and Rangelands, Tehran, 58p.

- Baher, Z., Ahmadi, L. and Babakhanloo, P., 2000. Comparison content of ephedrine and pseudoephedrine in different Ephedra spp of Iran. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 6: 48-65.

- Caveney, S., Charlet, D.A., Freitag, H., Maier-Stolte, M. and StarCraft, A.N., 2001. New observations on the secondary chemistry of world Ephedra (Ephedraceae). American Journal of Botany, 88(7): 1199-1208.

- Chang, C., Yang, M., Wen, H. and Chern, J., 2002. Estimation of total flavonoid content in propolis by two complementary colorimetric methods. Journal of Food and Drug Analysis, 10: 178-182.

- Fukushima, K., 2004. Bioactivity of Ephedra: integrating cytotoxicity assessment with real-time biosensing. The Faculty of the Graduate School of the University of Maryland, College Park, in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Master of Science.

- Ghahreman, A., 1993. Plant Systematics: Cormophytes of Iran (Vol. 2). Tehran University Press, Tehran, 842p.

- Haller, C.A., Duan, M., Benowitz, N.L. and Jacob, P., 2004. Concentrations of ephedra alkaloids and caffeine in commercial dietary supplements. Journal of Analytical Toxicology, 28(3): 145-151.

- Hejazi, G.A.E. and El-Lamey, T.M., 2011. Callus induction and extraction of ephedrine from Ephedra alata Culture. American-Eurassian Journal Agriculture and Inviroment Science, 11: 19-25.

- Karimi, F., Amini Eshkevari, T. and Zeinali, A., 2009. Differences of total atropine and scopolamine contents in leaves of Atropa belladonna L. from Vaz area-north of Iran in relation to some environmental and phonological factors. Iranian Journal of Plant Biology, 1: 77-88.

- Kashki, M.T. 2000. Comparison content of alkaloids in endemic species of Ephedra in Khorasan province. Final Report of Research Project, Khorasan Agriculture and Natural Resources Research Center, (In Persian).

- Makkar, H.P.S., Bluemmel, M., Borowy, N.K. and Becker, K., 1993. Gravimetric determination of tannins and their correlations with chemical and protein precipitation methods. Journal of the Science and Food Agriculture, 61: 161-165.

- Meda, A., Lamien, C.E., Romito, M., Millogo, J. and Nacoulma, O.G., 2005. Determination of the total phenolic, flavonoid and proline contents in Burkina Fasan honey, as well as their radical scavenging activity. Food Chemistry, 91(3): 571-577.

- Roxanas, M.G. and Spalding J., 1977. Ephedrine abuse psychosis. Medical Journal of Australia, 2(19): 639-643.

- Schaneberg, B.T., Crockett, S., Bedir, E. and Khan, I.A., 2003. The role of chemical fingerprinting: application to Ephedra. Phytochemistry, 62(6): 911-918.

- Shamsa, F., Monsef, H., Ghamooshi, R. and Verdian-rizi, M., 2008. Spectrophotometric determination of total alkaloids in some Iranian medicinal plants. Thailand Journal of Pharmacy and Science, 32: 17-20.

- Taiz, I. and Zeiger, E., 2010. Plant Physiology. Sinauer Associates, 782p.

- Valizadeh, R., Ghadami Kohestani, M. and Melati, F., 2010. Chemical composition, in situ degradability and in vitro gas production of ephedra plant (Ephedra intermedia). Iranian Journal of Animal Science Research, 3(2): 166-170.