ارزیابی برخی صفات فیتوشیمیایی، مورفولوژیکی و میزان عناصر معدنی جمعیت‌های مختلف گیاه دارویی عناب (Ziziphus jujuba Mill.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، ایران

2 فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشجوی دکترای منابع طبیعی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

4 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، ایران

چکیده

عناب (Ziziphus jujuba Mill.) از درختان دارویی ارزشمندی است که در ایران پراکنش دارد. میوه این گیاه به‌دلیل داشتن مواد مؤثره در صنایع غذایی و دارویی استفاده می‌شود. در این مطالعه برخی صفات فیتوشیمیایی، مورفولوژیکی و عناصر معدنی میوه 23 اکوتیپ عناب واقع در ایستگاه تحقیقات بدیعی در بخش گازرون استان قم (J1-J23) اندازه‌گیری شد. کربوهیدرات محلول کل (TSC) نمونه‌ها از 54/5% تا 36/23% متغیر بود. بیشترین و کمترین میزان TSS میوه‌ها به‌ترتیب از اکوتیپ J1 (13/36%) و J22 (1/16%) بدست آمد. اکوتیپ J7 دارای بیشترین اسیدیته کل (TA) به میزان 31/3% بود. میزان پروتئین نمونه‌ها بین 6/5% (J19) تا 5/13% (J7) بود. بیشترین میزان نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهن، روی، مس، منگنز و کادمیوم نمونه‌ها به‌ترتیب از اکوتیپ‌های J8 (6/2%)، J8 (153/0%)، J17 (25/1%)، J3 (ppm 91/28)، J4 (ppm 12/41)، J3 (ppm 27/50)، J1 (ppm 23/80) و J8 (ppm 35/0) حاصل شد. براساس تجزیه خوشه‌ای نمونه‌ها به هشت گروه تقسیم شدند. عدم وجود تطابق در تجزیه خوشه‌ای و قرار نگرفتن اکوتیپ‌ها در کنار هم می‌تواند ناشی از تفاوت ژنتیکی باشد. ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که میزان کربوهیدرات محلول کل با مواد جامد محلول همبستگی مثبت و معنی‌داری نشان داد. همچنین همبستگی وزن با صفت طول و نسبت طول به قطر میوه مثبت و معنی‌دار بود. البته سایر صفات فیتوشیمیایی و مورفولوژیکی میوه با هم همبستگی نشان ندادند.

کلیدواژه‌ها


- سعیدی، ک.، 1392. مطالعه تنوع فیتوشیمیایی، ژنتیکی و مورفولوژیکی گیاه دارویی نسترن کوهی (Rosa canina) در ایران. رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.

- شاه‌حسینی، ر.، بابایی، ع.، کاظمی، م. و امیدبیگی، ر.، 1391. بررسی تنوع ژنتیکی گیاه دارویی عناب (Ziziphus jujube Mill.) با استفاده از نشانگر مولکولی AFLP. تحقیقات ژنتیک و اصلاح گیاهان مرتعی و جنگلی ایران، 20(1): 68-55.

- Bouis, H.E., 1996. A food demand system based on demand for characteristics: If there is 'curvature' in the Slutsky Matrix, what do the curves look like and why?. Journal of Development Economics, 51: 239-266.

- Carroll, N.V., Longley, R.W. and Roe, J.H., 1956. The determination of glycogen in liver and muscle by use of anthrone reagent. Journal of Biological Chemistry, 220(2): 583-593.

- Chausmer, A.B., 1998. Zinc, insulin and diabetes. Journal of the American College of Nutrition, 17(2): 109-115.

- Crisosto, C.H., Crisosto, G.M. and Metheney, P., 2003. Consumer acceptance of 'Brooks'and 'Bing' cherries is mainly dependent on fruit SSC and visual skin color. Postharvest Biology and Technology,
28: 159-167.

- Delvin, S., 2003. Vitamins, Minerals and Hormones. IVY Publishing House, New Delhi, 143p.

- Gao, Q.H., Wu, C.S., Yu, J.G., Wang, M., Ma, Y.J. and Li, C.L., 2012. Textural characteristic, antioxidant activity, sugar, organic acid, and phenolic profiles of 10 promising jujube (Ziziphus jujuba Mill.) selections. Journal of Food Science, 77(11): 1218-1225.

- Gao, Q.H., Wu, P.T., Liu, J.R., Wu, C.S., Parry, J.W. and Wang, M., 2011. Physico-chemical properties and antioxidant capacity of different jujube (Ziziphus jujuba Mill.) cultivars grown in loess plateau of China. Scientia Horticulturae, 130(1): 67-72.

- Garg, H.G., Cowman, M.K. and Hales, C.A., 2008. Carbohydrate, Chemistry, Biology and Medical Applications. Elsevier Ltd, 414p.

- Hwang, C.S., Rhie, G.E., Oh, J.H., Huh, W.K., Yim, H.S. and Kang, S.O., 2002. Copper- and zinc-containing superoxide dismutase (Cu/ZnSOD) is required for the protection of Candida albicans against oxidative stresses and the expression of its full virulence. Microbiology, 148(11): 3705-3713.

- Li, P., Wang, Y., Sun, X. and Han, J., 2009. Using microsatellite and morphological markers to assess the genetic diversity 12 falcata (Medicago sativa spp. falcate) population from Eurasiia. African Journal of Biotechnology, 8(10): 2102-2108.

- Martinic, E., Popoveski, B., Milosevic, T. and Popoveska, M., 2011. Evaluation of apricot fruit quality and correlations between physical and chemical attributes. Czech Journal of Food Science, 29(2): 161-170.

- Mishra, K.K., Kashyap, P., Sawarkar, H.A., Mule, B.P., Verma, S.K. and Kumar, S., 2012. Evaluation of antifungal activity of stones of Ziziphus jujuba for ringworm infection. International Journal of Herbal Drug Research, 1(3): 8-11.

- Pradeepkumar, T., Philip, J. and Johnkutty, I., 2006. Variability in physico-chemical characteristics of mango genotypes in northern Kerala. Journal of Tropical Agriculture, 44(1-2): 57-60.

- Sarla, S. and Subhash, C., 2011. Nutritional Evaluation, Antimicrobial activity and Phytochemical Screening of Wild edible fruit of Ziziphus jujuba. Journal of Pharmacy Research, 4(12): 4631-4633.

- Sehgal, A.B. and Sood, S.K., 2013. Nutritional analysis of edible wild fruit (Zizyphus Jujuba Mill.) used by rural populace of district Hamirpur, (H.P.), India. Journal of Pharmacy and Biological Sciences, 6(2): 46-49.

- Takahashi, Y., Kako, K., Kashwabara, S., Takehara, A., Inada, Y., Arai, H., Nakada, K., Kodama, H., Hayashi, J., Baba, T. and Munekata, E., 2002. Mammalian copper chaperone cox17p has an essential role in activation of cytochrome C oxidase and embryonic development. Molecular and Cell Biology, 22(21): 7614-7621.

- Xue, Z., Feng, W., Cao, J., Cao, D. and Jiang, W., 2009. Antioxidant activity and total phenolic contents in peel and pulp of Chinese jujube (Ziziphus jujuba Mill.) fruits. Journal of Food Biochemistry, 33(5): 613-629.

- Yu, L., Jiang, B.P., Luo, D., Shen, X.C., Guo, S., Duan, J.A. and Tang, Y.P., 2012. Bioactive components in the fruits of Ziziphus jujuba Mill. against the inflammatory irritant action of Euphorbia plants. Phytomedicine, 19(3-4): 239-244.

- Zhao, Z., Liu, M. and Tu, P., 2008. Characterization of water soluble polysaccharides from organs of Chinese Jujube (Ziziphus jujuba Mill. cv. Dongzao). European Food Research and Technology, 226(5): 985-989.