اثر سطوح مختلف کود گاوی و اوره بر خصوصیات کمّی و کیفی گیاه دارویی اسفرزه (Plantago ovata Forssk.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد

2 دانشیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد

3 استادیار، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد

چکیده

به‌منظور بررسی پاسخ ویژگی‌های کمّی و کیفی گیاه دارویی اسفرزه (Plantago ovata Forssk.) به سطوح مختلف کودهای گاوی و نیتروژن، آزمایشی به‌صورت بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد در سال 1390 اجرا شد. تیمارهای کودی شامل: شاهد (عدم مصرف کود) و سه سطح کود نیتروژن (30، 60 و 90 کیلوگرم نیتروژن در هکتار از منبع اوره) و سه سطح کود گاوی (29/14، 58/28 و 87/42 تن در هکتار) بودند. نتایج نشان داد که در شرایط کاربرد کود گاوی ویژگی‌های کمّی و کیفی اسفرزه اختلاف معنی‌داری با کاربرد کود اوره نداشتند. سطح ۹۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار از منبع کود اوره دارای بیشترین عملکرد دانه و زیست‌توده اندام هوایی (به‌ترتیب ۱۶۱۸ و ۹۴۶۴ کیلوگرم در هکتار) بود ولی با تیمار ۸۷/۴۲ تن کود گاوی در هکتار اختلاف معنی‌داری نداشت. بیشترین میزان موسیلاژ بذر (۷۵/۲۶%)، فاکتور تورم (۳۸/۱۰ میلی‌لیتر) و عملکرد موسیلاژ‍‍‍‍ (۴۱۵ کیلوگرم در هکتار) با تیمار ۸۷/۴۲ تن در هکتار کود گاوی بدست آمد، ولی اختلاف فاکتور تورم و عملکرد موسیلاژ این تیمار با سطح ۹۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار از منبع کود اوره معنی‌دار نبود. به‌طور کلی می‌توان گفت که استفاده از کود گاوی در زراعت اسفرزه نه تنها کاهش عملکرد دانه و موسیلاژ اسفرزه را به همراه ندارد بلکه با تولید بذرهای با درصد موسیلاژ بالاتر می‌تواند با کاهش آلودگی ناشی از مصرف کودهای شیمیایی در ایجاد پایداری در کشاورزی نیز مؤثر باشد.

کلیدواژه‌ها


- Adeli, A., Sistani, K.R., Rowe, D.E. and Tewolde, H., 2005. Effects of broiler litter on soybean production and soil nitrogen and phosphorus concentration. Agronomy Journal, 97: 314-321.

- Alizadeh, P., Fallah, S. and Raiesi, F., 2012. Potential N mineralization and availability to irrigated maize in a calcareous soil amended with organic manures and urea under field conditions. International Journal of Plant Production, 6(4): 493-512.

- Blaise, D., Singh, J.V., Bonde, A.N., Tekale, K.U. and Mayee, C.D., 2005. Effects of farmyard manure and fertilizers on yield, fiber quality and nutrient balance of rain fed cotton (Gossypium hirsutum). Bioresource Technolgy, 96(3): 345-349.

- Ewulo, B.S., 2005. Effect of poultry dung and cattle manure on chemical properties of clay and sandy clay loam soil. Journal of Animal and Veterinary Advances, 4(10): 839-841.

- Fallah, S., Ghalavand, A. and Khajehpour, M.R., 2007. Effects of animal manure incorporation methods and its integration with chemical fertilizer on yield and yield components of maize (Zea mays L.) in Khorramabad, Lorestan. Journal of Science and Technology of Agriculture and Natural Resources, Water and Soil Science, 11(40): 233-243.

- Fenner, M. and Thompson K., 2005. The Ecology of Seeds. Cambridge University Press, 250p.

- Ghasemi Siani, E., Fallah, S. and Tadayyon, A., 2011. Study on yield and seed quality of Plantago ovata Forssk., under different nitrogen treatments and deficit irrigation. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 27(3): 517-528.

- Hendawy, S.F., 2008. Comparative study of organic and mineral fertilization on plantago arenaria plant. Journal of Applied Science Research, 4(5): 500-506.

- Khandan, A., Astaraeii, A., Nassiiri Mahalati, M. and Fotovvat, A., 2005. Effects of organic and inorganic fertilizers on yield and yield components of Plantago ovata Forsk. Journal of Iranian Field Crop Research, 3(2): 243-253.

- Koocheki, A., Tabrizi, L. and Nassiri Mahallati, M., 2004. Organic cultivation of Plantago ovate and Plantago psyllium in response to water stress. Journal of Iranian Field Crop Research, 2(1): 67-78.

- Mandal, K., Saravanan, R. and Maiti, S., 2008. Effect of different levels of N, P and K on downy mildew (Peronospora plantaginis) and seed yield of isabgol (Plantago ovata). Crop Protection, 27(6): 988-995.

- Mathur, N., Sing, J., Bohra, S., Bohra, A. and Vysa, A., 2006. Increased nutrient uptake and productivity of plantago forssk by AM fungi under field conditions. American-Eurasian Journal of Scientific Research, 1: 38-41.

- Mosavi, S.G.R., Segatoleslami, M.J. and Pooyan, M., 2012. Effect of planting date and plant density on yield and seed yield components of Plantago ovata L. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 27(4): 681-699.

- Neisani, S., Fallah, S. and Raiesi, F., 2012. The effect of poultry manure and urea on agronomic characters of forage maize under drought stress conditions. Journal of Sustainable Agriculture and Production Science, 21(4): 63-76.

- Odlare, M., Pell, M. and Svensson, K., 2008. Changes in soil chemical and microbiological properties during 4 years of application of various organic residues. Waste Management, 28(7): 1246-1253.

- Omidbaigi, R. and Mohebby, M., 2002. The influence of sowing dated and nitrogen fertilizer on the productivity of Plantago ovata. Pakistan Journal of Biological Sciences, 5(5): 656-658.

- Pimentel, D., Dazhong, W. and Giampietro, M., 1990. Technological changes in energy use in agriculture production: 166-174. In: Carroll, C.R., Vandermeer, J.H. and Rosset, P.M., (Eds.). Agroecology. McGraww-Hill Press, New York, 640p.

- Pouryousef, M., Mazaheri, D., Chaiechi, M.R., Rahimi, A. and Tavakoli, A., 2011. Effect of different soil fertilizing treatments on some of agro morphological traits and mucilage of Isabgol (Plantago ovata Forsk.). Electronic Journal of Crop Production, 3(2): 193-213.

- Ramash, M.N., Farooqi, A.A. and Subbaiah, T., 1984. Influence of sowing date and nutrient on growth and yield of Isabgul (Plantago ovata). Crop Research, 2(2): 169-174.

- Scheffer, M.C., Ronzelli Junior, P. and Koehler, H.S., 1993. Influence of organic fertilization on the biomass and yield composition of the essential oil of Achillea millefolium. Acta Horticulture, 331:
109-114.

- Sharma, P.K. and Koul, A.K., 1986. Mucilage in seeds of Plantago ovata and its wild allies. Journal of Ethnopharmacology, 17(3): 289-295.

- Singer, J.W., Kohler, K.A., Liebman, M., Richard, T.L., Cambardella, C.A. and Buhler, D.D., 2004. Tillage and compost affect on yield of corn, soybean, and wheat and fertility. Agronomy Journal, 96: 531-537.

- Speir, T.W., Horswell, J., van Schaik, A.P., McLaren, R.G. and Fietje, G., 2004. Composted biosolids enhance fertility of a sandy loam soil under dairy pasture. Biology and Fertility of Soils, 40(5):
349-358.