ارزیابی تنوع ژنتیکی اکوتیپ‌های‏ گیاه دارویی خارمریم (Silybum marianum L.) با استفاده از اجزاء عملکرد، صفات مورفولوژیک و فنولوژیک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی کشاورزی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان، ملاثانی، ایران

2 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان، ملاثانی، ایران

3 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان، ملاثانی، ایران

چکیده

به‌منظور بررسی تنوع ژنتیکی اکوتیپ‏های خارمریم (.Silybum marianum L) جمع‏آوری شده از نقاط مختلف کشور ایران و رقم اصلاح شده بوداکالازی و دو اکوتیپ متعلق به انگلستان، آزمایشی در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در مزرعه آزمایشی دانشکده کشاورزی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان اجرا شد. در این مطالعه صفات مورفولوژیک، فنولوژیک، عملکرد و اجزاء عملکرد ارزیابی گردید. تجزیه واریانس تفاوت معنی‏داری را بین اکوتیپ‌های مورد مطالعه برای بیشتر صفات مورد بررسی به‌جز صفات فنولوژیک نشان داد. حداکثر و حداقل میزان عملکرد برآورد شده در هکتار مربوط به اکوتیپ‌های ملاثانی 2 و شوش 2 به‌ترتیب با عملکرد تخمینی 2/4 و 7/1 تن در هکتار بود. همچنین عملکرد رقم بوداکالازی 2/2 تن در هکتار بود. البته رقم شوش 2 در بین اکوتیپ‌های مورد بررسی از لحاظ اندازه دارای کوچکترین ابعاد بود. از میان صفات فنولوژیک مورد بررسی قرار گرفته، فقط طول دوره پرشدن از لحاظ آماری در سطح 5% معنی‌دار گردید. براساس رگرسیون گام به گام و تجزیه علیت، صفات تعداد کاپیتول در بوته، تعداد دانه در کاپیتول اصلی و وزن هزاردانه از مهمترین صفات مؤثر بر عملکرد دانه بودند. همچنین زمان به ساقه رفتن نیز به‌طور غیرمستقیم از طریق تأثیر بر تعداد کاپیتول در بوته و تعداد دانه در کاپیتول اصلی بر عملکرد مؤثر بود. صفات وارد شده در مدل رگرسیونی درمجموع 97% از تغییرات عملکرد را توجیه کردند. دندروگرام حاصل از تجزیه خوشه‏ای بر ساس فاصله مربع اقلیدسی و الگوریتم وارد اکوتیپ‏ها را در سه گروه دسته‏بندی کرد. این تقسیم‌بندی به‌طور کامل مطابق با مناطق جغرافیایی جمع‌آوری شده نبود. نتایج این پژوهش نشان داد که بین اکوتیپ‏های خارمریم بررسی شده از نظر صفات ظاهری تنوع بالایی وجود دارد، به‏طوری که می‏توان از این اکوتیپ‏ها در برنامه‏های به‌نژادی بهره برد.

کلیدواژه‌ها


- Abdali, A.R. and Fathi, G., 2000. Effects of different levels of density on yield and oil grain of medical plant Silybum marianum in Ahwaz conditions. Pajiuhesh & Sazandegi, 54: 28-33.

- Adzet, T., Coll, M., Iglesias, J. and Puigmaciá, M., 1987. Selection and improvement of Silybum marianum. I: Characterization of populations from different origins. Plant Physiology and Biochemistry, 25(2):129-135.

- Alirezalu, K., Hesari, J., Alirezalu, A., Mohammadi, M. and Fathi-Achachlouei, B., 2011. Evaluation of physicochemical properties and fatty acid composition of milk thistle seed oil. Journal of Food Research (Agricultural Science), 21: 25-33.

- Bert, P.F., Jouan, I., De Labrouhe, D.T., Serre, F., Philippon, J., Nicolas, P. and Vear, F., 2003. Comparative genetic analysis of quantitative traits in sunflower (Helianthus annuus L.). 2. Characterisation of QTL involved in developmental and agronomic traits. Theoretical and Applied Genetics, 107(1): 181-189.

- Goli, S., Kadivar, M., Bahrami, B. and Sabzalian, M., 2008. Physical and chemical characteristics of Silybum marianum seed oil. Journal of Iranian Food Industry, 4(4):32-27.

- Hamid, R., 2011. Diversity evaluation of 10 ecotypes of Silybum marianum L. using morphological and molecular RAPD marker. MS.C Thesis University of Shahid Chamran, Ahwaz.

- Hamid, R., Siahpoosh, M., Mamaghani, R. and Siahpoosh, A., 2014. Evaluation the genetic diversity of 10 Milk thistle (Silybum marianum L.) ecotypes using morphological, phenological and phytochemical traits (in Persian). The Plant Production (Scientific Journal of Agriculture), 37(1): 37-48.

- Hasanloo, T., Khavarinezhad, R., Majidi, H., Ziyayi, S. and Shams Ardakani, M., 2005. Study and determination of silymarin in milk thistle plant fruit collected from different parts of Iran by the spectrophotometric methods, TLC and HPLC. Journal of Medicinal Plants, 4(1): 25-32.

- Hossini, S., 2012. Genetic diversity assessment of Silybum marianum L. populations using ISSR marker. M.Sc. Tarbiat Modares University, Tehran.

- Kohanmoo, M., Modarresi, M. and Bagheri Kahkesh, Z., 2015. Cultivation and Comparison Drug and Nutritional Value of Milk Thistle Ecotypes. Iranian South Medical Journal, 18(5):1007-1015.

- Kurkin, V., 2003. Saint-Mary thistle: a source of medicinals (a review). Pharmaceutical Chemistry Journal, 37(4): 189-202.

- Martinelli, T., Andrzejewska, J., Salis, M. and Sulas, L., 2015. Phenological growth stages of Silybum marianum (L.) Gaertn. according to the extended BBCH scale. Annual Applied Biology, 166: 53-66.

- Mohammadi, S., Shokrpour, M., Moghaddam, M. and Javanshir, A., 2011. AFLP-based molecular characterization and population structure analysis of Silybum marianum L. Plant Genetic Resources, 9(03): 445-453.

- Omidbeigi, R., Erfanzade, R. and Zaree Kia, S., 2001. Investigation of some ecological characteristic of milk thistle (Silybum marianum) in Behdasht region of Noor. Pajouhesh and Sazandegi, 16(1): 100-101.

- Ottai, M. and Abdel-Moniem, A., 2006. Genetic parameter variations among milk thistle, Silybum marianum varieties and varietal sensitivity to infestation with seed-head weevil, Larinus latus Herbst. International Journal of Agriculture and Biology, 8: 862-866.

- Qavami, N., Labbafi, M.R., Dehghani-Meshkani, M.R. and Mehrafarin, A., 2012. Determination of seed and oil yield and yield components in two variety of milk thistle (Silybum marianum Gaetrn.) based on path analysis and regression. Journal of Medicinal Plants, 11(4): 78-85.

- Ram, G., Bhan, M., Gupta, K., Thaker, B., Jamwal, U. and Pal, S., 2005. Variability pattern and correlation studies in Silybum marianum Gaertn. Fitoterapia, 76(2): 143-147.

- Saghali, A., Farkhari, M., Salavati, A., Alamisaeid, K. and Abdali, A.R.M., 2016. Genetic diversity assessment of milk thistle (Silybum marianum L.) ecotypes using ISSR markers. Journal of Agricultural Biotechnology, 8(3): 51-64.

- Shokrpour, M., Gigloo, M.T., Asghari, A. and Bahrampour, S., 2011. Study of some agronomic attributes in milk thistle (Silybum marianum Gaertn.) ecotypes from Iran. Journal of Medicinal Plants Research, 5(11): 2169-2174.

- Shokrpour, M., Mohammadi, S.A., Moghadam, M., Ziaei, S.A. and Javanshir, A., 2008. Analysis of morphologic association, phytochemical and AFLP markers in milk thistle (Silybum marianum L.). Iranian journal of medicinal and aromatic plants, 24(3): 278-292.

- Shunke, U., 1992. Holy thistle, fruit experiments cultivation and harvest. Horticulture abstract, 64: 1.

- Sindel, B.M., 1991. A review of the ecology and control of thistles in Australia. Weed Research, 31: 189-201.