اسانس Satureja bachtiarica Bunge به عنوان منبعی غنی از کارواکرول

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع

چکیده

جنس Satureja با نام فارسی مرزه، در ایران 15 گونه گیاه علفی یک ساله و چند ساله دارد که 9 تا از آنها انحصاری هستند. یکی از این گونه های انحصاری S. bachtiarica می باشد.
در این تحقیق سرشاخه S. bachtiarica در مرحله گلدهی کامل از دو رویشگاه طبیعی در استانهای فارس و یزد جمع آوری گردید و پس از خشک شدن در محیط آزمایشگاه، به روش تقطیر با آب، مورد اسانس گیری قرار گرفت. سپس ترکیبهای تشکیل دهنده اسانس ها  با استفاده  از کروماتوگرافی  گازی تجزیه ای (Analytical GC) و گازکروماتوگراف متصل به طیف سنج جرمی  (GC/MS) و محاسبه اندیس های بازداری، مورد شناسایی قرار گرفت. بازده اسانس نمونه یزد به میزان 2.15% و نمونه فارس 1.65% (وزنی/وزنی) بدست آمد.  
 تعداد  20 ترکیب در اسانس سرشاخه S. bachtiarica استان فارس شناسایی شد. ترکیبهای عمده اسانس در این نمونه، کارواکرول (49.3%)، پارا-سیمن (12.7%)، ترانس-آلفا-برگاموتن (5.8%) و تیمول (4.5%) بودند.
تعداد 22 ترکیب در اسانس نمونه یزد شناسایی شد که از بین آنها کارواکرول (66.5%)، پارا-سیمن (15.2%) و لینالول (4.6%) اجزای اصلی اسانس بودند.
با توجه به میزان نسبتاُ بالای اسانس S. bachtiarica و وجود کارواکرول به عنوان ترکیب عمده، به نظر می رسد که این گونه می تواند خواص مفید دارویی و غذایی S. hortensis و S. montana را داشته باشد و جایگزین مناسبی برای آنها، که هیچ کدام بومی ایران نیستند، در کشور ما باشد.

کلیدواژه‌ها


- زرگری، علی، 1361، گیاهان دارویی، جلد دوم، چاپ سوم، انتشارات دانشگاه تهران، 1001 صفحه.

- میرزا، م. سفیدکن، ف و احمدی، ل. 1375. اسانسهای طبیعی، استخراج، شناسایی کمی و کیفی، کاربرد، انتشارات موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، 205 صفحه.  

- Adams, P.R., 1995. Identification of Essential Oil Components by Gas Chromatography/ Mass Spectroscopy, Allured Publishing Corp., Carol Stream, New York.

- Baher, Z. F., Mirza, M., Ghorbanli, M., Rezaii, M. 2002. The influence of water stress on plant height, herbal and essential oil yield and composition in Satureja hortensis L., Flavour and Fragrance Journal, 17(4): 275-277.

- Chevallier, A., 1996. The Encyclopedia of Medicinal Plants, Dorling Kindersley, London.

- Kurcuoglu, M., Tumen, G., Baser, K.H.C., 2001.Essential oil constituents of Satureja Biossieri from Turkey, Khim. Prir. Soedin.37(4): 280-281.

- Rechinger, K. H., 1982. Satureja in Fl. Iranica,. Akademische Druck-u. Verlagsanstalt, Graz., vol. 150, pp. 495-504.

- Rojas, L. B., Usubillaga, A., 2000. Composition of the essential oil of Satureja brownei (SW.) Briq. From Venezuela. Flavour and Fragrance Journal, 15(1): 21-22.

- Sefidkon, F., Jamzad, Z., & Mirza, M. 2004. Chemical variation in the essential oil of Satureja sahendica from Iran, Food Chem.88: 325-328.

- Sefidkon, F., Ahmadi, Sh., 2000. Essential oil of Satureja khhuzistanica Jamzad,J. Essent. Oil Res., 12: 427-428.

- Sefidkon, F., Jamzad, Z., 2000. Essential oil of Satureja bachtiarica Bunge, J. Essent. Oil Res., 12: 545-546.

- Sefidkon, F., Jamzad, Z., 2004. Essential oil Composition of Satureja spicigera from Iran, Flavour and Fragrance J., In press.

- Sefidkon, F., Jamzad, Z., 2004. Chemical composition of the essential oil of three Iranian Satureja species (S. mutica, S. macrantha and S. intermedia), Food Chemistry, In press.

- Stahl-Biskup E., and Saez, F., 2002. Thym-the genus of Thymus, Taylor and Francis, London.

- Tumen, G., Baser, K. H. C., Demirci, B., Ermin, N., 1998.The essential oils of Satureja coerulea Janka and Thymus aznavourii Velen, Flavour and Fragrance Journal, 13(1): 65-67.

- Viturro, C. I., Molina, A., Guy, I., Charles, B., Guinaudeau, H., Fournet, A., 2000. Essential oils of Satureja boliviana and S. pavifolia growing in the region of Jujuy, Argentina, Flavour and Fragrance Journal, 15(6): 377-382.

- Viturro, C. I., Molina, A., Villa, W.C., Saavedra O.N., Zampini, M., Gonzalvez, E., Garcia, E., 2000. Perliminary assay of adaptation in Juluy (Argentina) of Satureja hortensis, Ocimun basilicum and Coriandrum sativum, Acta Horticulturae 500.