تأثیر کاربرد کودهای زیستی و کود دامی بر عملکرد اقتصادی و ویژگی‌های کیفی چای ترش (Hibiscus sabdariffa L.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گیاهان دارویی، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 استادیار، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 استادیار، گروه زراعت، پژوهشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

4 استادیار، گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه زابل، زابل، ایران

چکیده

به‌منظور بررسی تأثیر کود دامی و کودهای زیستی بر عملکرد اقتصادی و ویژگی‌های کیفی چای ‌ترش (Hibiscus sabdariffa L.) آزمایشی در مزرعه پژوهشکده کشاورزی دانشگاه زابل در سال زراعی 91 به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. کود دامی در سه مقدار 0، 10 تن و 20 تن در هکتار و کاربرد کود زیستی در هشت سطح: شاهد (بدون مصرف کود زیستی)، نیتروکسین، بیوسولفور، فسفات بارور2، نیتروکسین+بیوسولفور، نیتروکسین+فسفات بارور2، بیوسولفور+فسفات بارور2 و نیتروکسین+بیوسولفور+فسفات بارور تیمارهای آزمایشی بودند. سطوح مختلف کود دامی به‌عنوان عامل اصلی و تیمارهای کود زیستی به‌عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شد. صفات مورد مطالعه شامل عملکرد اقتصادی، سنجش سبزینگی برگ، مقدار کلروفیل a، b، کاروتنوئید، کربوهیدرات‌، آنتوسیانین، میزان پروتئین، میزان پتاسیم و فسفر بود که براساس نتایج، مصرف سطوح مختلف کود دامی و تیمارهای کود زیستی و برهم‌کنش آنها بر این صفات معنی‌دار شد. بیشترین مقدار عملکرد اقتصادی (kg.h-11290) و میزان پروتئین (mg.g-1841.42) با مصرف همزمان 10 تن در هکتار کود دامی و نیتروکسین و بالاترین مقدار آنتوسیانین کاسبرگ (μg.g-1 0.45) و کربوهیدرات (μg.g-110.35.7) در تیمار 20 تن در هکتار کود دامی و بیوسولفور+ فسفات بارور2 حاصل گردید. همچنین استفاده از 20 تن در هکتار کود دامی و تلفیق سه کود زیستی نیتروکسین، بیوسولفور و فسفات بارور2 سبب افزایش سبزینگی برگ، میزان کلروفیل a، b، کاروتنوئید، فسفر و پتاسیم نسبت به شاهد شد. نتایج نشان داد که مصرف همزمان کودهای دامی و زیستی، نسبت به مصرف جداگانه آنها می‌تواند در افزایش عملکرد اقتصادی و ویژگی‌های کیفی چای ترش نقش مؤثری را ایفا کند.

کلیدواژه‌ها


- امیدبیگی، ر.، 1379. رهیافت‌های تولید و فرآوری گیاهان دارویی (جلد اول). انتشارات فکر روز، تهران، 286 صفحه.

- پارسایی مهر، ح.، علیزاده، ا. و جعفری حقیقی، ب.، 1387. اثر کودهای بیولوژیک نیتروژنوباکتر و آزوسپریلیوم در کاهش میزان نیتروژن مصرفی و اثر متقابل آنها با استرپتوس ماسیس در زراعت پایدار گندم. 66 صفحه.

- زرگری، ع.، 1371. گیاهان دارویی (جلد اول). انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 870 صفحه.

- سالاردینی، ع.، 1371. حاصل‌خیزی خاک. انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 441 صفحه.

- سعیدنژاد، ا.ح.، رضوانی مقدم، پ. خزاعی، ح و نصیری محلاتی، م.، 1390. بررسی اثر کاربرد مواد آلی، کودهای بیولوژیک و کود شیمیایی بر قابلیت هضم و میزان پروتئین سورگوم علوفه‌ای رقم اسپیدفید. پژوهش‌های زراعی ایران، 4(9): 630-623.

- سنچولی، ن.، 1386. بررسی اثر نسبتهای مختلف کود دامی و شیمیایی و مخلوط آنها بر خصوصیات خاک، عملکرد و اجزای عملکرد ذرت دانه‌ای رقم سینکل کراس 704. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی دانشگاه زابل.

- شجاعی، ا.، علوی فاضل، م. و فتاحی‌نژاد، ا.، 1390. تأثیر نیتروژن و کودزیستی نیتروکسین بر پروتئین گندم. ششمین همایش ملی ایده‌های نو در کشاورزی. دانشگاه آزاد خوراسگان دانشکده کشاورزی. 12-11 اسفند: 142.

- طباطبایی، س.ج.، 1388. اصول تغذیه معدنی گیاهان. انتشارات مؤلف، تبریز، 389 صفحه.

- عزیزی، م.، لکزیان، ا. و باغبانی، م.، 1383. بررسی تأثیر مقادیر متفاوت ورمی‌کمپوست بر شاخص‌های رشد و میزان اسانس ریحان اصلاح شده. خلاصه مقالات دومین همایش گیاهان دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، 7-8 بهمن: 62.

- ملکوتی، م.، 1378. کشاورزی پایدار و افزایش عملکرد با بهینه‌سازی مصرف کود در ایران. مؤسسه تحقیقات خاک و آب، کرج، 460 صفحه.

- Abdelhamid, M.T., Horiuchi, T. and Oba, S., 2004. Composting of rice straw with oil seed rape cake and poultry manure and its effects on faba bean (Vicia faba) growth and soil properties. Bioresorce Technology, 93(2): 183-189.

- Abo-Baker, A.A. and Mostafa, G.G., 2011. Effect of bio-and chemical fertilizers on growth, sepals yield and chemical composition of Hibiscus sabdariffa at new reclaimed soil of south valley area. Asian Journal of Crop Science, 3: 16-25.

- Adediran, J.A., Taiwo, L.B., Akande, M.O., Sobulo, R.A. and Idowu, O.J., 2005. Application of organic and inorganic fertilizer for fertilizer for sustainable maize and cowpea yields in Nigeria. Journal of Plant Nutrition, 27(7): 1163-1181.

- Ahmadian, A., Ghanbari, A. and Galavi, M., 2004. The effect of consume manure on yield, yield index and quality of cumin. Proceeding of 2nd Medicinal Plants Symposium, Shahed University of Tehran, Iran, 27-28 January 2004.

- Akbarinia, A., Ghalavand, A., Tahmasbi Sarvestani, Z., Sharrifi Ashorabadi, A. and Banj Shafieei, S., 2004. Effect of different nutrition systems on soil properties, Elemental uptake and seed yield of Ajowan (Carum copticum). Pajouhesh and Sazendegi, 62:11- 19.

- Arnon, A.N., 1967. Method of extraction of chlorophyll in the plants. Agronomy Journal, 23: 112-121.

- Blaise, D., Singh, J.V., Bonde, A.N., Tekale, K.U. and Mayee, C.D., 2005. Effects of farmyard manure and fertilizers on yield, fiber quality and nutrient balance of rain fed cotton (Gossypium hirsutum). Bioresource Technology, 96(3): 345-349.

- Bradford, M.M., 1976. A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quantities of protein utilizing the principle of protein-dye binding. Analytical Biochemistry, 72: 248-254.

- Clairmont, K.B., Hagar, W.G. and Davis, E.A., 1986. Manganese toxicity to chlorophyll synthesis in tobacco callus. Plant Physiology, 80: 291-293.

- Darzi, M.T., Ghalavand, A., Rejali, F. and Sefidkon, F., 2006. Effects of biofertilizers application on yield and yield components in fennel (Foeniculum vulgar Mill.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 22(4): 276-292.

- Eid, R.A., Abo-Sedera, S.A. and Attia, M., 2006. Influence of nitrogen fixing bacteria incorporation with organic and/or inorganic nitrogen fertilizers on growth, flower yield and chemical composition of Celosia argentea. World Journal of Agricultural Sciences, 2(4): 450-458.

- Fallahi, J., Koocheki, A.R. and Rezvani Moghadam, P., 2009. Effects of biofertilizers on quantitative and qualitative yield of chamomile (Matricaria recutita) as a medicinal plant. Iranian Journal of Field Crops Research, 7(1): 127- 135.

- Gardezi, A.K., Ferrera, R., Acuna, J.L. and Saavedra, M.L., 2000. Sesbania emerus (Aubi) urban inoculated with Glomus sp. in the presence of vermicompost. Mycorrhiza News, 12(3): 12-15.

- Gendy, A.S.H., Said-Al Ahl, H.A.H. and Mahmoud, A.A., 2012. Growth, productivity and chemical constituents of roselle (Hibiscus sabdariffa L.) plants as influenced by cattle manure and biofertilizers treatments. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 6(5): 1-12.

- Haj Seyed Hadi, M.R., Darzi, M.T. and Sharifi Ashoorabadi, E., 2008. Study the effects of conventional and low input production system on quantitative and qualitative yield of Silybum marianum L. 2nd Conference of the International Society of Organic Agriculture Research ISOFAR, Modena, Italy, 18-20 June: 738-741.

- Hameeda, B., Rupela, O.P., Reddy, G. and Satyavani, K., 2006. Application of plant growth-promoting bacteria associated with composts and macrofauna for growth promotion of pearl millet (Pennisetum glaucum L.). Biology and Fertility of Soils, 43(2): 221-227.

- Han, H.S., Supanjani, D. and Lee K.D., 2006. Effect of co-inoculation with phosphate and potassium solubilizing bacteria on mineral uptake and growth of pepper and cucumber. Plant Soil Environment, 52(3): 130-136.

- Harbone, J.B. and Dey, P.M., 1997. Plant Biochemistry. Academic Press, New York, 554p.

- Harridy, I.M. and Amara, M., 1998. Effect of presowing inoculation of seeds by nitrogen fixed bacteria on growth, fruit production, sepals yield and the chemical composition of roselle plants. Egyptian Journal of Applied Sciences, 13(6): 217-231.

- Hassan, F.A.S., 2009. Response of Hibiscus sabdariffa plant to some biofertilization treatments. Annals Agricultur Science, 54(2): 437-445.

- Hazarika, D.K., Taluk Dar, N.C., Phookan, A.K., Saikia, U.N., Das, B.C. and Deka, P.C., 2000. Influence of Vesicular arbascular mycorrhizal fungi and phosphate solubilizing bacteria on nursery establishment and growth of tea seedlings in Assam. Symposium no. 12, Assam Agriculture University, Jorhat Assam, India, 14-21 August, Thailand.

- Hecl, J. and Sustrikova, A., 2006. Determination of heavy metals in chamomile flower drugan assurance of quality control. Program and Abstract book of the 1st International Symposium on Chamomile Research, Development and Production: 69.

- Jat, R.S. and Ahlawat, I.P.S., 2004. Effect of vermicompost, biofertilizer and phosphorus on growth, yield and nutrient uptake by gram (Cicer arietinum) and their residual effect on fodder maize (Zea mays). Indian Journal of Agricultural Sciences, 74(7): 359-361.

- Kennedy, I.R., Choudhury, A.T.M.A. and Kecskes, M.L., 2004. Non- symbiotic bacterial diazotrophs in crop-farming systems: can their potential for plant growth promotion be better exploited? Soil Biology & Biochemistry, 36(8): 1229-1244.

- Laur, D.A., 1975. Limitation of animal waste replacement of inorganic fertilizer. Energy Agriculture and Waste Management Proceeding. Agricultural Waste Management Conference, Annal Arbor, Science, October: 409-432

- Mafakheri, S., Omidbaigi, R., Sefidkon, F. and Rejali, F., 2012. Effect of vermicompost, biophosphate and azotobacter on quantity and quality of essential oil of Dracocephalum moldavica L. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 27(4): 596-605.

- Nagananda, G.S., Das, A., Bhattacharya, S. and Kalpana, T., 2010. In vitro studies on the effects of biofertilizers (Azotobacter and Rhizobium) on seed germination and development of Trigonella foenum graecum L. using a novel glass marble containing liquid medium. Internatinal Journal of Botany,
6: 394-403.

- Omidbaigi, R. and Nobakht, A., 2001. Nitrogen fertilizer affecting growth, seed yield and active substances of milk thistle. Pakistan Journal of Biological Sciences, 4(11): 1345-1349.

- Omidi, H., Naghdi Abadi, H.A., Golzad, A., Torabi, H. and Fotookian, M.H. 2009. Effect of fertilizer and biofertilizer nitroxin on quantitative and qualitative yield of saffron (Crocus sativus L.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research, 9(30): 98-109.

- Rahimzadeh, S., Sohrabi, Y., Heidari, Gh., Eivazi, A.R. and Hoseini, T., 2011. Effect of bio and chemical fertilizers on yield and quality of dragonhead (Dracocephalum moldavica L.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 27(1): 81-96.

- Ratti, N., Kumar, S., Verma, H.N. and Gautam, S.P., 2001. Improvement in bioavailability of tricalcium phosphate to Cymbopogon martinii var. motia by rhizobacteria, AMF and Azospirillum inoculation. Microbiological Research, 156(2): 145-149.

- Sanches Govin, E., Rodrigues Gonzales, H. and Carballo Guerra, C., 2005. Ifluencia de los abonos organicos y biofertilizantes en la calidad de las especies medicinales Calendula officinalis l.y Matricaria recutita L. Revista Cubana de Plantas Medicinales, 10(1): 1-5.

- Stancheva, I. and Dinev, N., 2003. Effect of inoculation of maize and and species of tribe Triticeae with Azospirillum brasilense. Journal of Plant Physiology, 4: 550-552

- Wagner, G.J., 1979. Content and vacuole/extra vacuole distribution of neutralsugars, free amino acids and anthocyanins in protoplasts. Plant Physiology, 64: 88-93.

- Wu, S.C., Caob, Z.H., Li, Z.G., Cheung, K.C. and Wong, M.H., 2005. Effects of biofertilizer containing N-fixer, P and K solubilizers and AM fungi on maize growth: a greenhouse trial. Geoderma, 125: 155-166.