اثر محلول‌پاشی محرک‌های زیستی بر عملکرد و اجزای عملکرد دانه گیاه اسفرزه (Plantago psyllium L.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج

2 استادیار، گروه پژوهشی کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج

3 دانشیار، گروه پژوهشی کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج

4 دانشیار، گروه پژوهشی فارماکوگنوزی و داروسازی مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج

چکیده

استفاده از محرک‌های زیستی با هدف دستیابی به افزایش کیفیت و پایداری عملکرد از اهمیت زیادی برخودار است. به‌همین منظور آزمایشی در سال زراعی 1390 در مزرعه تحقیقاتی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی کرج در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در 10 تیمار و 3 تکرار بر روی گیاه دارویی اسفرزه (Plantago psyllium L.) اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل محرک‌های زیستی (کادوستیم، فسنوترن، هیومی‌فورته، آمینول‌فورته) در دو سطح 75/0 و 5/1 لیتر در هکتار، کود شیمیایی NPK (70 کیلوگرم در هکتار) و تیمار شاهد (بدون کاربرد محرک‌های زیستی و کود شیمیایی) بود. نتایج نشان داد که تیمارهای اعمال شده بر تعداد ساقه‌های جانبی، تعداد سنبله در بوته، تعداد بذر در بوته، وزن هزاردانه، عملکرد بذر و میزان موسیلاژ (p < 0.01)، ارتفاع بوته، عرض سنبله، تعداد بذر در سنبله و عملکرد خشک اندام هوایی (p < 0.05) اثر معنی‌داری داشت و بر طول سنبله اثر معنی‎داری را نشان ندادند. بیشترین ارتفاع بوته، تعداد ساقه‌های جانبی و عملکرد ماده خشک اندام هوایی در تیمار کادوستیم 5/1 لیتر در هکتار، بیشترین عرض سنبله و تعداد بذر در سنبله توسط تیمار فسنوترن 5/1 لیتر در هکتار حاصل شد. بالاترین وزن هزاردانه در تیمارهای کادوستیم و فسنوترن 5/1 لیتر در هکتار و بیشترین تعداد سنبله در بوته و بذر در بوته در تیمار کود کامل شیمیایی مشاهده شد. بیشترین و کمترین عملکرد دانه (445 و 149 کیلوگرم در هکتار) به‌ترتیب در تیمارهای فسنوترن و هیومی‌فورته 75/0 لیتر در هکتار و بیشترین و کمترین میزان موسیلاژ (86/27% و 26/21%) به‌ترتیب در تیمارهای آمینول‌فورته و کادوستیم 5/1 لیتر در هکتار مشاهده شد. نتایج این تحقیق نشان داد که با مصرف محرک‌های زیستی می‌توان مصرف کودهای شیمیایی را کاهش داد که حرکتی در راستای کشاورزی پایدار و کاهش آلودگی‌های زیستی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


- ابراهیم‌زاده معبود، ح.، میرمعصومی، م. و فخر طباطبایی، س.م.، 1377. اثر عوامل اقلیمی- خاکی بر میزان محصول بذر اسفرزه، بارهنگ و پسیلیوم. اقتصاد کشاورزی و توسعه، 6(22):
141-125.

- امیدبیگی، ر.، 1384. رهیافت‌های تولید و فرآوری گیاهان دارویی (جلد 3). انتشارات آستان قدس رضوی، مشهد، 438 صفحه.

- جوانمرد، ح.ر.، شاهرجبیان، م.ح.، مرادی، ک.، فتحی، ق.ا.، و سلیمانی، ع.، 1389. واکنش عملکرد موسیلاژ گیاه اسفرزه به فواصل آبیاری و مقادیر مختلف نیتروژن در شرایط آب و هوایی فسا. پنجمین همایش ملی ایده‎های نو در کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان. 28-27 بهمن‎ماه: 4.

- زرگری، ع.، 1376.گیاهان دارویی (جلد چهارم). انتشارات دانشگاه تهران، 969 صفحه.

- Abd El-Aal, F.S., Shaheen, A.M., Ahmed, A.A. and Mahmoud, A.R., 2010. Effect of foliar application of urea and amino acids mixtures as antioxidants on the growth and yield and characteristics of squash. Research Journal of Agriculture and Biological Sciences, 6(5): 583-588.

- Al-Said, M.A. and Kamal, A., 2008. Effect of foliar spray with folic acid and some amino acids on flowering, yield and quality of sweet pepper. Journal of Agriculture Sciences, 33(10): 7403-7412.

- Anonymous, 2011. Research and development unit of Inagropars. Inagropars production (Agro-Biological industries Co.). Retrieved 04 21, 2011, from http://www.inagropars.com/Catalogue.pdf. 16p.

- Atal, C.K. And Kapur, B.M., 1982. Cultivation and utilization of medicinal plants. Regional Research Laboratory, Council of Scientific & Industrial Research, 877p.

- Attoa, G.E., Wahba, H.E. and Frahat, A.A., 2002. Effect of some amino acids and sulpherfertilizers on growth and chemical composition of Iberis armara L. plant Egypt. Journal of Horticulture, 29(1): 17-37.

- Awad, E.M.M., Abd El-Hameed, A.M. and Shall, Z.S., 2007. Effect of glycine, lysine and nitrogen fertilizer rates on growth, yield and chemical composition of potato. Journal of Agriculture Sciences, 32(10): 8541-8551.

- British Pharmacopiae, 2009. Herbal drugs and herbal drug preparations. Her Majesty’s Stationery Office (HMSO), London, 3: 7083-4.

- Carrubba, A., La Torre, R. and Matranga, A., 2002. Cultivation trials of some aromatic and medicinal plants in a semi-arid Mediterranean environment. Proceeding of an International Conference on MAP. Acta Horticulture(ISHS), 576: 207-213.

- El-Ghamry, A.M., Abd, K.M. and Ghoneem, K.M., 2009. Amino and humic acids promote growth, yield and disease resistance of faba bean cultivated in clayey soil. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 3(2): 731-739.

- Fallahi, J., Koocheki, A. and Rezvani Moghaddam, P., 2008. Effects of biofertilizers on quantitative and qualitative yield of chamomile (Matricaria recutita L.) as a medicinal plant. Iranian Journal of Field Crops, 7(1): 127-135.

- Fawzy, Z.F., El-Shal, Z.S., Yunsheng, L., Zhu, O. and Sawan, O.M., 2012. Response of garlic (Allium sativum L.) plants to foliar spraying of some bio-stimulants under sandy soil condition. Journal of Applied Sciences Research, 8(2):
770-776.

- Fawzy1, Z.F., Abou El-magd, M.M., Yunsheng, L., Ouyang, Z., and Hoda, A.M., 2012. Influence of foliar application by EM “Effective Microorganisms”, amino acids and yeast on growth, yield and quality of two cultivars of onion plants under newly reclaimed soil. Journal of Agricultural Science. 11(4): 26-39.

- Frommer, W.B., Hummel, S. and Riesmeier, J.W., 1993. Expression cloning in yeast of a cDNA encoding a broad specificity amino acid permease from Arabidopsis thaliana. Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA, 90(13): 5944-5948.

- Gawronska, H., 2008. Biostimulators in Modern Agriculture (general aspects). Plant Press Warsaw University of life sciences (WULS), 89p.

- Godawat, S.L., 1999. Prospects of isabgol Plantago ovata Forsk. cultivation in Rajasthan. Recent Advances in Management of Arid Ecosystems, Proceeding of a Symposium Held in India, March 1997: 229-234.

- Halver, M.E., Dettmar, P.W., Phillips, G.O. and Assaf, S., 1999. The husk of Plantago ovata further characterisation. Gastroenterology, 116: 553.

- Jelacic, S., Beatovic, D., Lakic, N. and Vujosevic, A., 2007. The effect of natural Biostimulators and slow-disintegrating fertilizers on the quality of Rosemary seedlings (Rosmarinus officinalis L.). Journal of Agricultural Sciences, 52(2): 85-94.

- Lisiecka, J., Knaflewski, M., Spiżewski, T., Frąszczak, B., Kałużewicz, A., and Krzesiński, W., 2011. The effect of animal protein hydrolysate on quantity and quality of strawberry daughter plants cv. ‘ELSANTA’.  Acta Scientiarum Polonorum Hortorum Cultus, 10(1): 31-40.

- Montamat, F., Maurosset, L., Tegeder, M., Frommer, W. and Delrot, S., 1999. Cloning and expression of amino acid transporters from broad bean. Plant Molecular Biology, 41(2):
259-268.

- Neelam, A., Marvier, A.C., Hall, J.L. and Williams, L.E., 1999. Functional characterization and expression analysis of the amino acid permease RcAAP3 from castor bean. Plant Physiology, 120(4): 1049-1056.

- Rafiee, H., Mehrafarin, A., Qaderi, A., Kalate Jari, S., Naghdi Badi, H., 2013. Phytochemical, agronomical and morphological responses of pot marigold (Calendula officinalis L.) to foliar application of bio-stimulators (bioactive amino acid compounds). Journal of Medicinal Plants, 47(12): 48-61.

- Sanaa, A.M.Z., Ibrahim, S.I. and Eldeen, H.A.M.S., 2001. The effect of naphthalene acetic acid (NAA), salicylic acid on growth, fruit setting, yield and some correlated components in dry bean. Annals of Agriculture Sciences, Cairo, 46(2): 451-463.

- Sani, B., 2010. Effects of amino acids and irrigation interrupted on some characteristics in flixweed (Descurainia sophia L.). 2010International Conference on Biology, Environment and Chemistry, 28-30 December: 375-378.

- Shaheen, A.M., Rizk, F.A., Habib, H.A.M. and Abd El-Baky, M.M.H., 2010. Nitrogen soil dressing and foliar spraying by sugar and amino acids as affected the growth, yield and its quality of onion plant. Journal of American Science, 6(8): 420-427.

- Sharifi Ashourabadi, E., Nourmohammadi, Gh., Matin, A., Ghalavand, A. and Lebaschi, M.H., 2003. Efficiency of input energy in different methods of soil fertilization. Pajouhesh-va-Sazandegi (In Agronomy and Horticulture), 15(3-4): 91-97.

- Slawik, M., 2005. Production of Norway spruce (Picea abies [L] Karst.) seedlings on substrate mixes using growth stimulants. Journal of Forest Sciences, 51(1): 15-23.

- Slviero, P., Zoniand, C. and Frullanti, B., 2001. Efficiency of on notifying growth regulator on industrial tomatoes. Informatory Agro, 57(14): 73-75.

- Smolen, S., Sady, W. and Wierzbinska, J., 2010. The effect of plant Biostimulation with ‘Pentakeep V’ and nitrogen fertilization on yield, nitrogen metabolism and quality of spinach.Acta Scientiarum Polonorum Hortorum Cultus, 9(1): 25-36.

- Tomas, J., Mandal, A.K.A., Raj Kumar, R. and Chordia, A., 2009. Role of biologically active amino acid formulations on quality and crop productivity of Tea (Camellia sp.). International Journal of Agricultural Research, 4(7): 228-236.

- Vujosevic, A., Lakic, N., Beatovic, D., and Jelacic, S., 2007. Effect of appling different rates of slow-disintegrating fertilizer on the quality of marigold (Tagetes patula L.) and scarlet sage seedlings (Salvia splendens L.). Journal of Agricultural Sciences, 52(2): 105-113.

- Westwood, M.N., 1993. Temperate-Zone Pomology: Physiology and Culture. Himber press, 536p.

- Yildirim, E., Dursum, A., Guvenc, I. and Kumlay, A.M., 2002. The effects of different salt, biostimulant and temperature levels on seed germination of some vegetable species. Acta Agrobotanica, 55(2): 75-80.