تأثیر اسانس چویل (Ferulago angulata (Schlecht.) Boiss.) و گندنای کوهی (Ballota aucheri Boiss.) بر شاخص‏های تغذیه‏ شپشه قرمز آرد Tribolium castaneum (Col.; Tenebrionidae)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی


1 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 استادیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

3 استادیار، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

4 دانشیار، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران


اسانس‏های گیاهی به‌عنوان جایگزین مناسبی برای سموم شیمیایی محسوب می‏شوند. در این تحقیق اثر اسانس‏های Ferulago angulata (Schlecht.) Boiss. (Apiaceae) و Ballota aucheri Boiss. (Lamiaceae) بر شاخص‏های تغذیه‏ای حشرات کامل شپشه قرمز آرد (Tribolium castaneum (Col.: Tenebrionidae))،کهیکی از آفات مهم محصولات انباری به‌شمار می‌رود، بررسی شد. شاخص‏های نرخ رشد نسبی (RGR)، نرخ مصرف نسبی (RCR)، کارآیی تبدیل غذای خورده شده (FDI) و شاخص‏ بازدارندگی تغذیه برای ارزیابی اثر ضدتغذیه‏ای اسانس تعیین شدند. پس از استخراج اسانس از دو گیاه،‌ غلظت‏های 0، 4/0،‌ 6/0،‌ 1، 2 و 3 میکرولیتر به دیسک‏های آردی اضافه شد و بعد تعداد 10 حشره کامل شپشه‏ی آرد روی هر تیمار قرار داده شد. پس از گذشت سه روز از شروع آزمایش، میزان غذای خورده شده و تغییر وزن حشره اندازه‏گیری گردید. این تحقیق با استفاده از اسانس دو گیاه F. angulata و B. aucheri در غلظت‌های 4/0، 6/0، 1، 2 و 3 میکرولیتر بر دیسک در دو آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی در پنج تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که اسانس F. angulate دارای اثر بهتری نسبت به گیاه B. aucheri است و RGR و RCR را به‌طور معنی‏داری کاهش می‏دهد. همچنین اسانس F. angulate کارآیی تبدیل غذای خورده شده را در مقایسه با اسانس B. aucheri به‌طور معنی‏داری کاهش می‏دهد. البته اسانس F. angulata در غلظت‏های بسیار پایین در مقایسه با B. aucheri اثر بازدارندگی تغذیه‏ای خوبی را نشان داد.


Abbasipour, H., Rastegar, F. and Mahmoudvand, M., 2010. Effects of extract of the jimsonweed, Datura stramonium (L.) (Solanaceae) on feeding indices of the red flour beetle Tribolium castaneum. 19th Iranian Plant Protection Conference, Tehran-Iran, 31July-3 August 2010: 592.

- Behdad,E., 2002. Introductory Entomology and Important Plant Pests in Iran. Yadboud Press, 840p.

- Bell, C.H. and Wilson, S.M., 1995. Phosphine tolerance and resistance in Trogoderma granarium (Everts.) (Coleoptera: Dermestidae). Journal of Stored Products Research, 31(3): 199-205.

- Enan, E., 2001. Insecticidal activity of essential oil: octopaminergic sites of action. Comparative Biochemistry and Physiology, 130(3): 325- 337.

- Farrar, N., Sadeghi, S.M., Golestaneh, S.R. Haghani, M. and Jamali, H., 2010. Effects of shrubs milkweed Calotropis procera (Aiton) in controlling some important storage and forest pests in the Bushehr agricultural research, education and extension organisation. Bushehr Research Center and Natural Resources, 80p.

- Gonzalez-Coloma, A., Nartin-Benito, D., Mohamed, D., Garcia-Vallejo, M.C. and Soria, A.C., 2006. Antifeedant effects and chemical composition of essential oils from different populations of Lavandula luisieri L. Biohemical Systematic and Ecology, 34(8): 609-616.

- Huang, Y., Lam, S.L. and Ho., S.H., 2000. Bioactivities of essential oil Elletaria cardomomum to Sitophilus zeamais and Tribolium castaneum. Journal of Stored Products Research, 36(2): 107-117.

- Isman, M.B., 2000. Plant essential oils for pest and disease management. Crop Protection, 19(8-10): 603-608.

- Ketoh, C.K., Glitoh, A. and Huignard, J., 2002. Susceptibility of the bruchid Callosobruchus maculates (Col: Bruchidae) and its parasitoid Dinarmus basalis (Hym: Pteromalidae) to three essential oils. Journal of Economic Entomology, 95(1): 174-182.

- Krifa, M., Gharad, T. and Haouala, R., 2011. Biological activities of essential oil, aqueous and organic extracts of Pituranthos tortuous (Coss.) maire. Scientia Horticulturae, 128: 61-67.

- Lee, B.H., Choi, W.S., Lee, S.E. and Park, B.S., 2001. Fumigation toxicity of essential oils and their constituent compounds towards the rice weevil, Sitophilus oryzae L. Crop Protection, 20(4): 317-320.

- Lentz, D.L., Clark, A.M., Hufford, C.D., Grimes, B., Passreiter, C.M., Cordero, J., Ibrahimi, O. and Okunade, A., 1998. Antimicrobial properties of Honduran medicinal plants. Journal of Ethnopharmacology, 63(3): 253-263.

- Liu, Z.L. and Ho, S.H., 1999. Bioactivity of the essential oil extracted from Evodia rutaecarpa Hook f. and Thomas against the grain storage insects, Sitophilus zeamais Motsch. and Tribolium castaneum (Herbst). Journal of Stored Products Research, 35(4): 317-328.

- Modarres Najaf Abadi, S.S., 2010. Evaluate effects of Azadirachta indica Adr. Juss. leaf powder and Eucalyptus camaldulensis Dehnh. seed and leaf powder on stored product pests (Trogoderma granarium and Tribolium sp.) of wheat and barley. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 25(4): 513-527.

- Negahban, M. and Moharramipour, S., 2007. Efficiency of Artemisia sieberi and Artemisia scoparia essential oils on nutritional indices of Tribolium castaneum (Col: Tenebrionidae). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 23: 13-22.

- Negahban, M., Moharamipoor, S., Zandi, M. and Hashemi, A., 2013. Efficiency of nanoencapsulated essential oil of Artemisia sieberi Besser on nutritional indices of Plutella xylostella. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 29(3): 692-708.

- Paes, N.S., Gerhardt, I.R., Coutinho, M.V., Yokoyama, M., Santana, E., Harris, N., Chrispeels, M.J. and Grossi de sa, M.F., 2000. The effect of arcelin-1 on the structure of the midgut of bruchid larvae and immunolocalization of the arcelin protein. Journal of Insect Physiology, 46(4): 393-402.

- Pavela., R., 2007. The feeding effect of palyfenolic campounds on the cokrado potato beetle (Leptinotarsa decemilineata). Pest Technology, 1: 81-84.

- Rafiei-Karahroodi, Z., Moharramipour, S., Farazmand, H. and Karimzadeh-Esfahani, J., 2010. Effect of eighteen plant essential oils on nutritional indices of larvae of larvae interpunctella Hubner (Lep., Pyralidae). Journal of Entomological Research, 1(3): 209-219.

- Sahaf, B.Z. and Moharramipoor, S., 2008. Comparative investigation on oviposition deterrence of essential oils from Carum copticum C.B. Clarke and Vitex pseudo-negundo on Callosobruchus maculatus (Haussk) Hand. I. MZT. on laboratory. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 23: 385-395.

- Shakarami, J., Kamali, K., Moharramipour, S. and Meshkatalsadat, M. 2004. Effects of three plant essential oils on biological activity of Callosobruchus maculatus F. (Coleoptera: Bruchidae). Iranian Journal of Agricultural Sciences, 35(4): 965-972.

- Taghizadeh Sarokolaei, A. and Behzadi, F., 2011. Evaluation of the Feeding deterrence of Thymus persicus and Prangos acaulis feeding behavior of the red flour beetle Tribolium castaneum. The first national conference on sustainable agriculture and healthy product. Isfahan, Iran, http://www.civilica.com/Paper-SACP01-SACP01_108.html

- Tapondjou, L.A., Adler, C., Bouda, H. and Fontem, D.A., 2002. Efficacy of powder and essential oil from Chenopodium ambrosioides leaves as post-harvest grain protectants against six-stored product beetles. Journal of Stored Products Research, 38(4): 395-402.

- Vokou, D., Douvli, P., Blionis, G.J. and Halley, J.M. 2003. Effects of monoterponoids, acting alone or in pairs, on seed germination and subsequent seeding growth. Journal of Economic Entomology, 29: 2281-2301.