اثر سیستم‌های مختلف تغذیه‌ای بر خصوصیات کمّی و کیفی گیاه ریحان بنفش (Ocimum basilicum L.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر ری

2 دانشیار، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

3 استادیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر ری

4 کارشناس، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

چکیده

به‌منظور مطالعه تأثیر کودهای شیمیایی، دامی و تلفیق آنها بر خصوصیات کمّی و کیفی گیاه ریحان بنفش (Ocimum basilicum L.) آزمایشی در سال زراعی 1390 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر ری، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در زمان با 16 تیمار شامل مقادیر مختلف کودهای شیمیایی نیتروژن، فسفر و پتاسیم در چهار سطح (سیستم تغذیه شیمیایی)، کود دامی در چهار سطح (سیستم تغذیه آلی) و تلفیقی از کودهای شیمیایی و دامی در هفت سطح (سیستم تغذیه تلفیقی) در مقایسه با شاهد (بدون کود) در سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که افزایش عملکرد علوفه خشک، بیش از همه تحت تأثیر میزان متوسط کود شیمیایی و دامی در روش تلفیقی بوده‌است و بالاترین عملکرد خشک اندام هوایی (2442 کیلوگرم در هکتار) در چین دوم و روش تغذیه تلفیقی (25 تن کود دامی همراه با 60 کیلوگرم در هکتار پتاسیم، 48 کیلوگرم در هکتار فسفر و 60 کیلوگرم در هکتار نیتروژن) حاصل شد. براساس نتایج میزان اسانس نیز به‌طور معنی‌داری تحت تأثیر تیمارهای کودی قرار گرفت و بیشترین درصد اسانس (69/0%) در چین دوم از تیمار تلفیقی (10 تن کود دامی همراه با 120 کیلوگرم در هکتار پتاسیم، 96 کیلوگرم در هکتار فسفر و 120 کیلوگرم در هکتار نیتروژن) بدست آمد. نتایج این تحقیق حکایت از آن داشت که کاربرد کودهای آلی به تنهایی و یا در ترکیب با کود شیمیایی در بهبود عملکرد کمّی و کیفی گیاه دارویی ریحان بنفش تأثیر مثبتی داشته است.

کلیدواژه‌ها


- اکبری‌نیا، ا.، قلاوند، ا.، طهماسبی سروستانی، ز.، سفیدکن ف.، رضایی، م.ب. و شریفی عاشورآبادی، ا.، 1381. بررسی تأثیر سیستم‌های مختلف تغذیه بر عملکرد و میزان اسانس دانه گیاه دارویی زنیان. تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، 18: 109-89.

- پوریوسف، م.، 1386.  بررسی تأثیر تیمارهای مختلف حاصلخیزی خاک (ارگانیک و شیمیایی) و رژیم آبیاری بر روی صفات کمی و کیفی اسفرزه. رساله دکتری زراعت، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، 265 صفحه.

- حلاج‌نیا، ا.، حق‌نیا، غ.، فتوت، ا. و خراسانی، ر.، 1375. تأثیر ماده آلی بر فراهمی فسفر در خاک‌های آهکی. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی (علوم آب و خاک)، 10(4): 132-121.

- شریفی عاشورآبادی، ا.، 1378. بررسی تأثیر حاصلخیزی خاک دراکوسیتم‌های زراعی. پایان‌نامه دکتری، رشته زراعت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.

- صبور بیلندی، م.، 1383. بررسی اثر سطوح مختلف کود دامی در عملکرد زیره سبز دیم در شهرستان گناباد. مجموعه مقالات اولین همایش ملی زیره سبز، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سبزوار،
12 آذر: 89-88.

- عزیزی، س.، 1379. اثر زمان کاشت و کود ازت بر رشد، نمو، عملکرد دانه و میزان اسانس گیاه دارویی انیسون. علوم کشاورزی، 6(3): 88-79.

- فاتح، ا.، 1387. بررسی تأثیر نظام‌های حاصلخیزی خاک
(آلی- شیمیایی) بر عملکرد علوفه و خصوصیات دارویی گیاه کنگرفرنگی. رساله دکتری زراعت، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، 897 صفحه.

- مکی‌زاده تفتی، م.، چایی‌چی، م.ر.، نصراله‌زاده، ص. و خاوازی، ک.، 1390. ارزیابی اثر کودهای زیستی و شیمیایی نیتروژن بر رشد، عملکرد و ترکیب اسانس گیاه شوید (Anethum graveolens L.). دانش کشاورزی و تولید پایدار (دانش کشاورزی)، 21(4):
62-51.

- نیاکان، م.، خاوری‌نژاد، ر. و رضایی، م.ب.، 1382. تأثیر کودهای شیمیایی بر کمیت و کیفیت اسانس گیاه نعناع فلفلی (Mentha piperita L.) در مرحله رویشی (برگ) و زایشی (سرشاخه‌های گلدار). تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران، 19(1): 14-1.

- هاشمی دزفولی، ا.، 1373. مفهوم کارایی مصرف آب. پژوهش و سازندگی، 25: 37-34.

- یزدانی، د.، شهنازی، س. و سیفی، ح.، 1383. کاشت، داشت و برداشت گیاهان دارویی: راهنمای کاربردی پرورش 40 گیاه دارویی مهم در ایران. انتشارات جهاد دانشگاهی، واحد شهید بهشتی، 178 صفحه.

- Ajimoddin, I., Vasundhara, M., Radhakrishna, D., Biradar, S.L. and Rao, G.G.E., 2005. Integrated nutrient management studies in sweet basil (Ocimum basilicum L.). Indian Perfume, 49: 95-101.

- Anwar, M., Patra, D.D., Chand, S., Alpesh, K., Naqvi, A.A. and Khanuja, S.P.S., 2005. Effect of organic manures and inorganic fertilizer on growth, herb and oil yield, nutrient accumulation, and oil quality of French basil. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 36(13-14): 1737-1746.

- Arabaci, D. and Bayram, E., 2004. The effect of nitrogen fertilization and different plant densities of some agronomic and technologic characteristic of Ocimum basilicum L. (Basil). Jornal of Agronomy, 3(4):255-262.

- Arancon, N.Q., Edwards, C.A., Bierman, P. Welch, C. and Metzger, J.D., 2004. Influence of vermicomposts on field strawberries: Part 1. effects on growth and yields. Bioresource Technology, 93(2): 145-153.

- Bauer, A. and Black, A.L., 1994. Quantification of the effect of soil organic matter content on soil productivity. Soil Science Society of America Journal, 58: 185-193.

- Belde, M., Mattheis, A., Sprengle, B. and Albrecht, B., 2000. Long-term development of yield affecting weeds after the change from conventional to integrated and organic farming. Journal of Plant Diseases and Protection, 17: 291-301.

- Brussard, L. and Ferrera-Cenato, R., 1997. Soil Ecology in Sustainable Agriculture Systems. CRC Press, 176p.

- Croteau, R., Burbott, A.J. and Lommis, W.D., 1972. Biosynthesis of mono and sesquiterpenes in peppermint from glucose-14C and 14CO2. Phytochemistry, 11(8): 2459-2467.

- El-Gendy, S.A., Hosni, A.M., Ahmed, S.S., Ömer, E.A. and Reham, M.S., 2001. Variation in herbage yield and oil composition of sweet Basil (Ocimum basilicum L.) var. ‘Grande Verde’ grown organically in a newly reclaimed land in Egypt. Arab University, Journal of Agriculture Science, 9: 915-933.

- Ewulo, B.S., 2005. Effect of poultry dung and cattle manure on chemical properties of clay loam soil. Journal of Animal and Veterinary Advances, 4(10): 839-841.

- Gelder, H.V. and VanGelder, H.H.M., 1988. Influence of nitrogen fertilizer application level on oil production and quality in Mentha piperita L. Applied Plant Science, 2(2): 68-71.

- Gewaily, E.M., El-Zamik, F.I., El-Hadidy, T.T., Abd El-Fattah, H.I. and Salem, S.H., 2006. Efficiency of biofertilizers, organic and inorganic amendment application of growth and essential oil of Marjoram (Majorana hortensis L.) plants grown in sandy and calcareous soils. Zagazig Journal of Agricultural Research, 33: 205-230.

- Ghosh, M.L. and Chatterjee, S.K., 1993. Physiological and biochemical indexing of synthesis of essential oil in Mentha spp growth in India. Acta Horticulture, 331: 351-356.

- Given, D.R., Dixon, K.W., Barrett, R.L. and Sivasithamparam, K., 2002. Plant conservation and biodiversity: the place of microorganisms:
1-18. In: Sivasithamparam, K., Dixon, K.W. and Barrett, R.L., (Eds.). Microorganisms in Plant Conservation and Biodiversity. Kluwer Academic Press, 367p.

- Golcz, A., Politycka, B. and Seidler-Łożykowska, K., 2006. The effect of nitrogen fertilization and stage of plant development on the mass and quality of sweet basil leaves (Ocimum basilicum L.). Herba Polonica, 52: 22-30.

- Gupta, M.L., Prasad, A., Ram, M. and Kumar, S., 2002. Effect of the vesicular-arbuscular mycorrhizal (VAM) fungus Glomus fasiculatum on the essential oil yield related characters and nutrient acquisition in the crops of different cultivars of menthol mint (Mentha arvensis) under field condition. Journal of Bioresource Technology, 81(1): 77-79.

- Kandeel, A.M., Naglaa, S.A.T. and Sadek, A.A., 2002. Effect of biofertilizers on the growth, volatile oil yield and chemical composition of Ocimum basilicum L. plant. Annals of Agricultural Science, 47: 351-371.

- Kennedy, I.R., Choudhury, A.T.M.A., Kecskes, M.L., Roughley, R.J. and Hien, N.T., 2004. Non-symbiotic bacterial diazotrophs in crop-farming systems:
can their potential for plant growth promotion be better exploited? Soil Biology and Biochemistry,
36 (8):1229-1244.

- Khalid, K.A. and Shafei, A.M., 2005. Productivity of dill (Anethum graveolens L.) as influenced by morphology, yield and quality of turmeric. Indian Journal of Horticulture, 66(3): 333-339.

- Klimankova, E., Holadova, K., Hajslova, J., Cajka, T.C., Poustka, J. and Koudela, M., 2008. Aroma profiles of five basil (Ocimum basilicum L.) cultivars grown under conventional and organic conditions. Food Chemistry, 107: 464-472.

- Kokkini, S., Karousou, R. and Vokou, D., 1994. Pattern of geographic variation of Origanum vulgare trichomes and essential oil content in Greece. Biochemical Systematics and Ecology, 22(5): 517-528.

- Kumar, T.S., Swaminathan, V. and Kumar, S., 2009. Influence of nitrogen, phosphorus and biofertilizers on growth, yield and essential oil constituents in ratoon crop of davana (Artemisia pallens Wall.). Electronic Journal of Environmental, Agricultural and Food Chemistry, 8(2): 86-95.

- Larios, F.L., Espinoza, F.H.R., Hernandez, J.L.G., Amador, B.M., Ocampo, H.A.G., Morales, F.A.B. and Poalomino, H.F., 2008. Analysis of agronomic variables of Ocimum basilicum under alternative tillage system and standard organic practices. Tropical and Subtropical Agroecosystems, 157-163.

- Laure, D.A., 1975. Limitation of animal waste replacement of inorganic fertilizer: 409-432. In: Jewell, W.J., (Ed). Energy, Agriculture and Waste Management. Ann Arbor Science Publishers, 540p.

- Letchamo, W. 1995. A comparative study of camomile yield, Essential oil and flavonoids content under two sowing seasons and nitrogen levels. Acta Horticulture, 306: 375-384.

- Makkizadeh, M., Chaichi, M.R., Nasrollahzadeh, S. and Khavazi, K., 2012. Effect of different types of nitrogen fertilizers on quantitative and qualitative characteristics of Satureja hortensis L. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 28(2): 330-341.

- Marschner, P., 1995. Mineral Nutrition of Higher Plants. Academic Press, Ltd., London, 862p.

- Mentler, A., Partaj, T., Strauss, P., Soumah, H. and Blum, W.E., 2002. Effect of locally available organic manure on maize yield in Guinea.
West African Research Paper, 17th WCSS, Thailand: 85-91.

- Ofosu-Anim, J. and Leitch, M.H., 2009. Relative efficacy of organic manures in spring barley (Hordeum vulgare L.) production. Australian Journal of Crop Science, 3(1): 13-19.

- Omidbaigi, R., Hassani, A. and Sefidkon, F., 2003. Essential oil content and composition of sweet
basil (Ocimum basilicum) at different irrigation regimes. Journal of Essential Oil Bearing Plants, 6(2): 104-108.

- Ozer, H., 2003. Sowing date and nitrogen rate effects on growth, yield and yield components of two summer rapeseed cultivars. European Journal of Agronomy, 19(3): 453-463.

- Sahhar, E.L., Fahamy, G.E. and Zanati, E.L., 1977. Effect of different rate of nitrogen, phosphorus and potassium fertilizer on Mentha piperita L. Agricultural Research Review, 55(5): 119-130.

- Saini, H.S. and Westgate, M.E., 2000. Reproductive development in grain crops during drought. Advances in Agronomy, 68: 59-96.

- Sangwan, N.S., Farooqi, A.H.A., Shabih, F. and Sangwan, R.S., 2001. Regulation of essential oil production in plants. Plant Growth Regulation, 34: 3-21.

- Scheffer, M.C., Junior, P.R. and Koehler, H.S., 1993. Influence of organic fertilization on the biomass, yield and yield composition of the essential oil of Achillea millefolium. Acta Horticulture, 331:
109-114.

- Sharma, A.K., 2002. A Handbook of Organic Farming. Publication Agrobios, India, 627p.

- Shirani, H., Hajabasi, M.A., Afyuni, M. and Hemmat, A., 2002. Effect of farmyard manure and tillage systems on soil physical properties and corn yield in central Iran. Soil and Tillage Research, 68(2): 101-108.

- Sifola, M.I. and Barbieri, G., 2006. Growth, yield and essential oil content of three cultivars of basil grown under different levels of nitrogen in the field. Scientia Horticulturae, 108: 408-413.

- Singh, K., Singh, P.P., Beg, S.U., Kumar, D. and Patra, D.D., 2004. Effect of NPK fertilizers on growth, oil yield and quality of French basil (Ocimum basilicum L.). Journal of Spices and Aromatic Crops, 13(1): 52-54.

- Wallace, J., 2001. Organic Field Crops Handbook. Canadian Organic Growers, Ottana, Ontario, 292p.

- Willey, R.W. and Roberts, E.H., 1976. Mixed cropping. Solar Energy in Agriculture. Proceeding of Joint International Solar Energy Society Conference. University of Reading, England, 13-15 September: 44-47.

- Yadav, R.L., Keshwa, G.L. and Yadav, S.S., 2003. Effect of integrated use of FYM, urea and sulphure on growth and yield of isabgol. Journal of Medicinal and Aromatic Plant Sciences, 25(3): 668-671.