بررسی تنوع فنوتیپی میزان فنل کل و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی توده‌های بومی ریحان (Ocimum basilicum L.) ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

2 دانشیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

3 دانشیار، گروه اصلاح و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

چکیده

گیاهانی که انسان مصرف می‌کند شامل ترکیب‌های مختلف ازجمله پلی‌فنل‌ها می‌باشد. فنل‌های موجود در رژیم غذایی به‌دلیل اثرات آنتی‌اکسیدانی و احتمالاً ضدسرطانی قابل‌توجه می‌باشند. در این پژوهش میزان فنل کل (با استفاده از معرف فولین) و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی (با روش Ferric Reducing Antioxidant Power (FRAP)) 31 توده ریحان بومی ایرانی (Ocimum basilicum L.) با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر اندازه‌گیری شد. برای بررسی وجود یا عدم وجود رابطه خطی بین متغیرها از ضریب همبستگی ساده و برای گروه‌بندی ژنوتیپ‌های مورد مطالعه از الگوریتم وارد (ward) براساس ضریب تشابه City block استفاده گردید. نتایج نشان داد که بیشترین میزان فنل کل مربوط به توده یزد II با 84/19 میلی‌گرم در گرم وزن تر و کمترین میزان آن مربوط به توده همدان با 07/1 میلی‌گرم در گرم وزن تر بود. همچنین بیشترین میزان ظرفیت آنتی‌اکسیدانی کل مربوط به توده بیرجند با 73/3 میلی‌مول در 100 گرم وزن تر و کمترین میزان آن مربوط به توده شیراز II با 45/0 میلی‌مول در 100 گرم وزن تر بود. همبستگی فنوتیپی بین ظرفیت آنتی‌اکسیدانی کل و محتوای فنل کل در توده‌های ریحان r = 0.59 بود. براساس تجزیه خوشه‌ای، توده‌های مورد بررسی در سه گروه قرار گرفتند و توده‌های سنندج III و شیراز II بیشترین فاصله ژنتیکی را از یکدیگر داشتند. همچنین مشخص گردید که روابط ژنتیکی بین توده‌های مورد مطالعه، با منشأ جغرافیایی آنها مطابقت ندارد. البته توده‌های ریحان تنوع قابل ملاحظه‌ای را برای صفات مورد مطالعه نشان دادند که این می‌تواند در مدیریت ژرم‌پلاسم و نیز برای اصلاح گیاه مفید باشد.

کلیدواژه‌ها


- امیدبیگی، ر.، 1385. رهیافتهای تولید و فرآوری گیاهان دارویی (جلد سوم). انتشارات آستان قدس رضوی، مشهد، 397 صفحه.

- مومنی، ت.خ. و شاهرخی، ن.، 1377. اسانس‌های گیاهی و اثرات درمانی آنها. انتشارات دانشگاه تهران، 158 صفحه.

 - Benzie, I.F.F. and Strain, J.J., 1996. The ferric reducing ability of plasma (FRAP) as a measure of ‘‘antioxidant power’’: the FRAP assay. Analytical Biochemistry, 239: 70-76.

- Economou, K.D., Oreopoulou, V. and Thomopoulos, C.D., 1991. Antioxidant activity of some plant extracts of the family Labiatae. Journal of the American Oil Chemists Society, 68(2): 109-113.

- Harisaranraj, R., Prasitha, R., Babu, S.S. and Suresh, K., 2008.Analysis of Inter-species relationships of Ocimum species using RAPD Markers.Ethnobotanical Leaflets, 12: 609-613.

- Hutzler, P., Fischbach, R., Heller, W., Jangblut, T.P., Reuber, S., Schmitz, R., Veit, M., Weissenbock, G. and Schnitzler, J.P., 1998. Tissue localization of phenolic compounds in plant by confocal laser scanning microscopy. Journal of Experimental Botany, 49(323): 953-965.

- Javanmardi, J., Khalighi, A., Kashi, A., Bais, H.P. and Vivanio, J.M., 2002. Chemical characterization of basil (Ocimum basiliam L.) found in local accessions and used in traditional medicines in Iran. Journal of Agriculture and Food Chemistry, 50(21): 5878-5883.

- Javanmardi, J., Stushnoff, C., Locke, E. and Vivanco, J.M., 2003. Antioxidant activity and total phenolic content of Iranian Ocimum accessions. Food Chemistry, 83(4): 547-550.

- Osawa, T., 1994. Novel natural antioxidants for utilization in food and biological systems: 241-251. In: Uritani, I., Garcia, V.V. and Mendeoza, E.M. (Eds.). Postharvest Biochemistry of Plant Food-Materials in the Tropics. Japan Scientific Societies Press, Tokyo, Japan, 257p.

- Pekkarinen, S.S., Heinonen, I.M. and Hopia, A.I., 1999. Flavonoids quercetin, myricetin, kaempferol and (+)-catechin as antioxidants in methyl linoleate. Journal of the Science of Food and Agriculture, 79(4): 499-506.

- Schuppan, D., Jia, J.D., Brinkhaus, B. and Hahn, E.G., 1999. Herbal products for liver diseases: a therapeutic challenge for the new millennium. Hepatology, 30(4): 1099-1104.

- Seevers, P.M. and Daly, J.M., 1970. Studies on wheat stem rust resistance control at sr6 locus. I-the role of phenolic compounds. Phytopathology, 6: 1322-1328.

- Sun, F., Hayami, S., Ogiri, Y., Haruna, S., Tanaka, K., Yamada, Y., Tokumaru, S. and Kojo, S., 2001. Evaluation of oxidative stress based on lipid hydroperoxide, vitamin C and vitamin E during apoptosis and necrosis caused by thioacetamide in rat liver. Biochimica et Biophysica Acta (BBA)-Molecular Basis of Disease, 1535(2): 186-191.

- Zaveri, N.T., 2006. Green tea and its polyphenolic catechins: Medicinal uses in cancer and noncancer applications. Life Sciences, 78(18): 2073-2080.

- Zheng, W. and Wang, S.Y., 2001. Antioxidant activity and phenolic compounds in selected herbs.
Journal of Agricultural and Food Chemistry, 49(11): 5165-5170.