تأثیر پیش‌تیمار بذر با عناصر کم مصرف آهن و بُر روی برخی شاخص‌های جوانه‌زنی و عملکرد گل همیشه‌بهار (Calendula officinalis L.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز

چکیده

به‌منظور ارزیابی تأثیر پیش‌تیمار بذر گل همیشه‌بهار با آهن و بُر روی برخی شاخص‌های جوانه‌زنی و عملکرد آزمایشی در سال 1390 در دو مرحله آزمایشگاهی و مزرعه‌ای در سه تکرار در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز اجرا شد. تیمارهای مورد مطالعه شامل پیش‌تیمار بذر با آهن و بُر در غلظت‌های 5/0%، 1%، 5/1% و 2% همراه با شاهد آب مقطر و دو تیمار ترکیبی 5/1% آهن + 1% بُر و 2% آهن + 1% بُر بود. براساس نتایج پیش‌تیمار بـذر در غلظت‌های 1% و 5/1% آهن و بُر به تنهایی یا در تیمارهای ترکیبی درصد جوانه‌زنی بذر همیشه‌بهار را در مقایسه با شاهد بهبود بخشید. بذرهای پرایم شده در محلول 5/1% سولفات آهن از شاخص قدرت گیاهچه بالاتر (برابر 3/2) برخوردار بودند. در بذرهای تیمار شده با اسید بوریک شاخص قدرت گیاهچه در صورت افزایش غلظت بُر در محلول غذایی به بیش از 1% محدود شد. البته عملکرد گل در تیمارهای حاوی 5/1% سولفات آهن + 1% اسید بوریک، 5/1% و 2% سولفات آهن و 2% سولفات آهن + 1% اسید بوریک به‌ترتیب حدود 39%، 34%، 24% و 28% بیشتر از شاهد بود. اسانس روغنی در بین تیمارها از 1/0 میلی‌لیتر در مترمربع در دو تیمار 5/1% و 1% اسید بوریک تا 27/0 میلی‌لیتر در مترمربع در تیمار ترکیبی 5/1% سولفات آهن + 1% اسید بوریک از خود تغییر نشان داد. اما از نظر این صفت تیمار 2% سولفات آهن + 1% اسید بوریک با تولید 14/0 میلی‌لیتر اسانس در کلاس آماری پایین‌تری نسبت به دیگر تیمار ترکیبی قرار گرفت. بنابراین تیمار بذر با آهن و بُر می‌تواند به‌عنوان روشی برای بهبود عملکرد اسانس گل همیشه‌بهار توصیه شود.

کلیدواژه‌ها


- تاج‌بخش، م.، 1375، بذر، شناخت، گواهی و کنترل آن. انتشارات احرار تبریز، 151 صفحه.

- صمصام شریعت، ه.، 1383. گزیده گیاهان دارویی. انتشارات مانی، اصفهان، 610 صفحه.

- ملکوتی، م.ج. و ریاضی همدانی، س.ع.، 1370. کودها و حاصلخیزی خاک (ترجمه). مرکز نشر دانشگاهی، تهران، 808 صفحه.

- Abd El-Wahab, A.M. and Mohamed, A., 2008. Effect of some trace elements on growth, yield and chemical constituents of Trachyspermum ammi L. (Ajowan) plants under Sinai conditions. Research Journal of Agricultural and Biological Sciences, 4(6): 717-724.

- Abdul-Baki, A.A. and Anderson, J.D., 1973. Vigor determination in soybean by multiple criteria. Crop Science, 13(6): 630-633.

- Ajouri, A., Asgedom, H. and Becker, M., 2004. Seed priming enhances germination and seedling growth of barley under conditions of P and Zn deficiency. Journal of Plant Nutrition and Soil Science, 167(5): 630-636.

- Alevarado, A.D. and Bradford, K.J., 1988. Priming and storage of tomato (Lycopersicon esculentum) seeds: I. Effect of storage temperature on germination rate and viability. Seed Science and Technology, 16: 601-612.

- Alevardao, A.D., Bradford, K.J. and Hewit, J.D., 1987. Osmotic priming of tomato seeds effect on germination, field emergence, seedlng growth and fruit yield. Journal of American Society of Horticultural Science, 112(3): 427-432.

- Bradford, K.J., 1995. Water relations in seed germination: 351-396. In: Kigel, J., (Ed.).    Seed Development and Germination. CRC Pres, 872p.

- Deering, R.H. and Young, T.P., 2006. Germination speeds of exotic annual and native perennial grasses in California and the potential benefits of seed priming for grassland restoration. California Native Grasslands Association, 16(1): 14-17.

- Diniz, K.A., Silva, P.A., Oliveira, J.A. and Evangelista, J.R.E., 2009. Sweet pepper seed responses to inoculation with microorganisms and coating with micronutrients, amino acids and plant growth regulators. Scientia Agricola, 66(3): 293-297.

- Drew, R.L.K. and Daerman, J., 1993. Effect of osmotic seed priming on germination characteristics of celery (Apium graveolens L. ssp. rapaceum). Seed Science and Technology, 21: 411-415.

- Harris, D., Rashid, A., Miraj, G., Arif, M. and Shah, H., 2007. On-farm’ seed priming with zinc sulphate solution-A cost-effective way to increase the maize yields of resource-poor farmers. Field Crops Research, 102(2): 119-127.

- Harris, D. and Jones, M., 1997. On-farm seed priming to accelerate germination in rainfed, dry-seeded rice. International Rice Research Notes, 22(2): 30.

- Harris, D., 2004. On-farm seed priming reduces risk and increases yield in tropical crops. Seed Science Research, 23: 17-26.

- Harris, D., Joshi, A., Khan, P.A., Gothkar, P. and Sodhi, P.S., 1999. On-farm seed priming in semi-arid agriculture: Development and evaluation in maize, rice and chickpea in India using participatory methods. Experimental Agriculture, 35: 15-29.

- Harris, D., Tripathi, R.S. and Joshi, A., 2000. On-farm seed priming to improve crop establishment and yield in direct-seeded rice in IRRI. International Workshop on Dry seeded Rice Technology, 25-28 January: 164.

- Hornok, L., 1992. Cultivation and Processing of Medicinal Plants. Wiley, 337p.

- Hossain, I., Khan, M.A.I. and Podder, A.K., 1999. Seed treatment with Rhizobium and microelements in laboratory and field experiments for biomass and seed production of lentil (Lens culinaris L.). Bangladesh Journal of Environmental Science,
5: 61-64.

- Issac, R.A. and Kerber, J.D., 1971. Atomic absorption and flame photometry: techniques and uses in soil, plant and water analysis: 17-37. In: Walsh, L.M., (Ed.). Instrumental Methods for Analysis of Soils and Plant tissue. Soil Science Society of America, Madison, USA, 222p.

- Johnson, S.E., Lauren, J.G., Welch, R.M. and Duxbury, J.M., 2005. A comparison of the effects of micronutrient seed priming and soil fertilization on the mineral nutrition of chickpea (Cicer arietinum), lentil (Lens culinaris), rice (Oryza sativa) and wheat (Triticum aestivum) in Nepal. Explimental Agriculture, 41(4): 427-448.

- Karthikeyan, B., Jaleel, C.A., Gopi, R. and Deiveekasundaran, M., 2007. Alterations in seedling vigour and antioxidant enzyme activities in Catharanthus roseus under seed priming with native diazotrophs. Journal of Zhejiang University Science B, 8(7): 453-457.

- Kramer, P.J., 1980. Drought stress and the origin of adaptation: 17-30. In: Turner, N.C. and Kramer, P.J. (Eds.), Adaptation of Plants to Water and Hight Temperature stresses, J. Wiley, New York, 482p.

- Kraurp, A., 1988. Asparagus seed priming with magnesium sulfate and polyethylene glycol. Asparagus Research Newsletter, 61: 1-17.

- Louzada, G.A.S. and Vieira, E.H.N., 2005. Efeito da aplicação de micronutrientes em sementes de feijão. In: Congresso Nacional de Pesquisa de Feijão, 8, Goiânia. Anais. Santo Antônio de Goiás: Embrapa Arroz e Feijão, 2: 732-734.

- Mirshekari, B., 2012. Seed priming with iron and boron enhances germination and yield of dill (Anethum graveolens). Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 36: 27-33.

- Mirshekari, B., Asadi Rahmani, H. and Mirmozafari Rodsari, A., 2010. The effect of seed inoculation with Azospirillum strains and coating with microelements on seed yield and essence of cumin (Cuminum cyminum L.). Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 25(4): 470-481.

- Roberts, W.O., 1948. Prevention of mineral deficiency by soaking seed in nutrient solution. The Journal of Agricultural Science, 38(4): 458-468.

- Rowse, H.R., 1996. Drum priming: A non-osmotic method of priming seeds. Seed Science and Technology, 24(2): 281-294.

- Savithri, P., Perumal, R. and Nagarajan, R., 1998. Soil and crop management technologies for enhancing rice production under micronutrient constraints. Nutrient Cycling in Agroecosystems, 53: 83-92.

- Singh, M.V., 2007. Efficiency of seed treatment for ameliorating zinc deficiency in crops. Proceeding of Zinc and Crop Conference, Istanbul, Turkey, 24-26 May.

- Tabrizian, F. and Osareh, A.M., 2007. Improved seed emergence and yield related traits of marigold (Calendula officinalis L.) by on-farm seed micronutrient treatment trials. Iranian Journal of Crop Science, 9(2): 124-141.

- Wade, L.J. and Meinke, H.B., 1994. The contributions of plant number, spatial distribution and individual plant vigour to grain yield in uneven plant stands of sunflower. Proceedings of the 13th International Sunflower Conference, Pisa, Italy, 7-11September, 1992: 465-470.

- Wilhelm, N.S., Graham, R.D. and Rovira, A.D., 1988. Application of different sources of manganese sulphate decreases take-all (Gaeumannomyces graminis var. tritici) of wheat grown in a manganese deficient soil. Australian Journal of Agricultural Research, 39: 1-10.