بررسی منابع تولید‌کننده بیدخشت در استان تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 اعضا هیات علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع

2 1- اعضا هیات علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع

3 تکنسین موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع

چکیده

بیدخشت یکی از مان‌های مشهور ایران می‌باشد که از زمانهای گذشته تا امروز به‌عنوان یک داروی سنتی مورد مصرف قرار گرفته است. این ماده به‌رنگ سفید متمایل به شیری به‌صورت قطعاتی بدون شکل دراثر فعالیت حشره‌ای با بیولوژی نامشخص که بر روی گیاه بید ایجاد می‌گردد. جهت تعیین نام گونه‌های گیاه بید موجود در استان و حشره عامل در قالب یکی از زیر‌طرحهای طرح ملی بررسی منابع تولید کننده و عوامل تولید شیرابه‌های قندی (مان‌ها) اجرا شد و مطالعه طی دو مرحله کتابخانه‌ای و صحرایی صورت گرفت. ابتدا ضمن مراجعه به منابع مختلف اطلاعات درمورد گیاه بدست آمد با استفاده از نقشه پوشش گیاهی پراکنش گیاه در استان بررسی و با شروع فصل رویش بازدیدهای منظم از بیدستانها در نقاط مختلف استان در ارتفاعات و اقالیم مختلف انجام و با مشاهده حشره روی گیاه نمونه گیاه و حشره جمع‌آوری و بازدیدهای هفتگی آماده تا مرحله تولید شیرابه بیدخشت انجام و پس از سخت شدن بیدخشت از روی شاخه و ساقه‌های گیاه جمع‌آوری شد. گونه‌های بید موجود در استان که حشره روی آنها فعالیت می‌کنند عبارتند از:
 Salix acmophylla Boiss.  زرد بید
Salix aegyptiaca L.            بیدمشک
Salix alba L.                        فک
Salix excelsa Gme.              سیاه بید
Salix zygostemom Boiss.        جودانک 
کلیه گونه‌های بید موجود در استان هنوز به‌طور کامل شناسایی نشده‌اند.
عامل تولید بیدخشت، حشره‌ای است به نام Tuberolachnus salignus Gmelاز خانواده Lachnidae  و به فارسی بنام شته خالدار بید گفته می‌شود. 

کلیدواژه‌ها


1-     آبادیهای کشور جمهوری اسلامی ایران (تهران ) 1370 جلد 38 ناشر سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.

2-     آئینه‌چی- یعقوب، 1370، کتاب مفردات پزشکی و گیاهان دارویی ناشر دانشگاه تهران.

3-     اکبرزاده- مرتضی، 1373، نقشه پراکنش گیاهی منطقه سیراچال ناشر موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع.

4-     امین- غلامرضا، 1370، کتاب گیاهان دارویی سنتی ایران ناشر، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.

5-     بیات- حمیدرضا، 1362، مجموعه مناطق جاجرود. ناشر سازمان محیط زیست.

6-     ثابتی- حبیب‌ا...، 1355، کتاب درختان و درختچه‌های ایران ناشر سازمان تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی.

7-     ثابتی- حبیب‌ا...، 1348، کتاب بررسی اقالیم حیاتی ایران ناشر دانشگاه تهران.

8-     دهخدا- علی‌اکبر، 1373، لغت‌نامه فارسی (موسسه دهخدا) ناشر دانشگاه تهران.

9-     دفتر حفاظت خاک و آبخیزداری 1354، طرح جامع آبخیزداری سدهای امیرکبیر- لتیان ناشر سازمان جنگلها و مراتع کشور.

10- زرگری- علی، 1365، کتاب گیاهان دارویی ناشر دانشگاه تهران.

11- مرکز مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، 73-1363 سالنامه آمار بازرگانی.

12- مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی توسعه، طرح جامع حوزه مرکزی و همدان ناشر وزارت کشاروزی.

13- مرکز آمار ایران، 1367، سرشماری کشاورزی عمومی (نباتات دارویی و صنعتی) ناشر مرکز آمار ایران.

14- معطر- شریعت،  1366، کتاب درمان با گیاه و مبانی نسخه‌پیچی ناشر نشر روزبهان.

15- معین- محمد، 1371، فرهنگ لغات فارسی. ناشر موسسه انتشارات امیرکبیر.

16- ملازاده- ایرج، 1370، نقشه ارزیابی منابع و قابلیت اراضی استان تهران. ناشر موسسه تحقیقات خاک و آب.

17- A Dictionary of plants used by man. George usher printed in Great Britain by Tinling (1973) Limited.

18- Manna: An. Historical. Georgraphy R.A.Donkin Dr. W.Junk B.V.publisher. The HAGUP- Boston London. 1980.