موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران 1735-0905 41 4 2025 12 22 Effect of light intensity and nitrogen fertilizer on some quantitative and qualitative characteristics of green tea leaves اثر شدت روشنایی و کود نیتروژنی بر برخی خصوصیات کمی و کیفی برگ سبز چای (Camellia sinensis (L.) Kuntze) 641 658 134879 10.22092/ijmapr.2025.365433.3442 FA احسان کهنه استادیار، گروه فناوری و مدیریت تولید، پژوهشکده چای، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، لاهیجان، ایران 0000-0002-8029-4699 سمر رمزی استادیار پژوهشی، گروه فناوری و مدیریت تولید، پژوهشکده چای، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، لاهیجان، ایران کوروش فلک رو محقق، گروه ژنتیک و به‌نژادی، پژوهشکده چای، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، لاهیجان، ایران Journal Article 2024 05 21 Background and objectives: Color is one of the most important factors in determining the quality of tea, and it is directly influenced by the vegetative and environmental conditions of the plant, including rainfall, fertilizers, and light. Light, as one of the key environmental variables, serves as the primary factor influencing plant color by providing the energy necessary to regulate plant growth. Tea is a shade-loving plant, and reduced light can enhance the quality of the tea beverage by decreasing or slowing the formation of photosynthetic inhibitors. Consequently, the use of various tea plant shading methods to produce high-quality and high-value green tea is increasing in tea-growing regions worldwide. Methodology: This research aims to investigate the effects of nitrogen fertilizer and light intensity on the quality of green tea leaves. The experiment was conducted as a split-plot in time within a CRBD design, with treatments including: (1) unshaded plants + 250 kg/ha of urea; (2) unshaded plants + 500 kg/ha of urea; (3) 50% shading + 250 kg/ha of urea; (4) 50% shading + 500 kg/ha of urea; (5) 90% shading + 250 kg/ha of urea; and (6) 90% shading + 500 kg/ha of urea, implemented in three replications. Each replication measured 6 × 0.7 meters, and shading was applied during the spring and summer harvests. Greenhouse shade nets of 50% and 90% density were used as covers. The nets were placed over the bushes for three weeks, ensuring that the sides were also fully covered and secured with rope. After the designated period, the shades were removed, and leaf picking was performed. In each harvest, yield (one bud and two leaves) and yield components, including shoot density and weight, chlorophyll content, concentrations of N, P, and K nutrients, and several biochemical characteristics, were measured in the harvested green leaves. Results: Using 50% shade with 500 kg of urea increased the yield of green leaves by 14.8% compared to unshaded conditions, while the lowest yield was recorded in Treatment 1. Application of 50% shade had a significant positive effect on green leaf yield relative to unshaded conditions, whereas 90% shade did not produce a positive yield response. The use of 50% shading increased the number of harvestable shoots by 35.3% compared to unshaded plants, with the lowest shoot number observed in unshaded bushes receiving 250 kg of urea. The treatments also had a significant effect on nitrogen concentration in green tea leaves. The highest nitrogen concentration was in Treatment 4, which differed significantly from unshaded treatments and from 90% shade with 500 kg of urea. The lowest nitrogen concentration was found under 90% shade with 500 kg of urea, which did not differ significantly from the unshaded treatments. The highest chlorophyll content and water extract values (37%, 0.68) were observed in Treatment 6, representing increases of 37.2% and 29.27%, respectively, compared to the unshaded treatment with the same fertilizer level. Overall, the results indicate that 50% shading combined with urea has a more positive effect on green leaf yield, whereas 90% shading with urea application exerts a greater influence on quality characteristics, particularly leaf chlorophyll content. Conclusion: The results demonstrated that the quantitative and qualitative characteristics of green tea leaves are strongly influenced by changes in light availability. Given the simplicity and practicality of installing greenhouse shade nets compared to establishing different canopy trees in existing tea gardens, and based on the findings of this study, it can be concluded that 50% shade combined with nitrogen fertilizer exerts a more favorable impact on green leaf yield. However, 90% shade and nitrogen fertilizer have a superior effect on the quality attributes of green leaves, especially chlorophyll content. Therefore, considering the intended purpose of tea production, it can be suggested that 50% and 90% shade nets are more suitable for producing black tea and green tea, respectively. سابقه و هدف: رنگ یکی از مهمترین فاکتورهای تعیین کیفیت چای است که مستقیماً تحت‌تأثیر شرایط رویشی و محیطی گیاه از قبیل بارندگی، کودها و نور قرار می‌گیرد. نور از متغیرهای محیطی است که به‌عنوان منبع انرژی برای تنظیم رشد گیاه، مهمترین فاکتور برای رنگ گیاه است. چای گیاهی سایه‌دوست است که کمبود نور می‌تواند با کاهش یا کندی تولید بازدارنده‌های فتوسنتزی، باعث بهبود کیفیت نوشیدنی چای شود. استفاده از روش‌های مختلف سایه‌دهی بوته چای به‌منظور تولید چای سبز باکیفیت و قیمت بالا در مناطق چای‌کاری دنیا در حال افزایش است. مواد و روش‌ها: این پژوهش باهدف بررسی آثار شدت روشنایی و کود اوره بر کیفیت برگ سبز چای، به‌صورت کرت‌های خردشده در زمان در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در باغی با سن بوته حدود 70 سال با تیمارهای: 1- عدم پوشش بوته+ 250 کیلوگرم در هکتار اوره، 2- عدم پوشش بوته+ 500 کیلوگرم در هکتار اوره، 3- پوشش بوته با سایبان با تراکم 50% + 250 کیلوگرم در هکتار اوره، 4- پوشش بوته با سایبان با تراکم 50% + 500 کیلوگرم در هکتار اوره، 5- پوشش بوته با سایبان با تراکم 90% + 250 کیلوگرم در هکتار اوره، 6- پوشش بوته با سایبان با تراکم 90% + 500 کیلوگرم در هکتار اوره در سه تکرار اجرا شد. ابعاد هریک از تکرارها 0.7×6 متر بود و پوشش‌دهی در دو برداشت بهاره و تابستانه انجام شد. برای پوشش‌دهی از توری سایبان گلخانه‌ای 50 و 90% استفاده شد. پوشش‌ها به مدت سه هفته به نحوی روی بوته‌ها قرار گرفت که کنار بوته‌ها نیز پوشانده شود و با استفاده از طناب محکم و ثابت شد. پس از گذشت زمان مورد نظر، پوشش‌ها برداشت شده و برگ‌چینی انجام شد. در هر برداشت، عملکرد (یک غنچه و دو برگ) و اجزاء عملکرد شامل تراکم و وزن شاخساره، میزان کلروفیل، غلظت عناصر غذایی اصلی و برخی ویژگی‌های بیوشیمیایی در برگ سبز تولیدی اندازه‌گیری گردید. نتایج: استفاده از سایبان 50% و 500 کیلوگرم اوره در مقایسه با شرایط بدون سایبان باعث افزایش 14.8% عملکرد برگ سبز شد. کمترین عملکرد نیز در تیمار 1 مشاهده شد. استفاده از توری سایبانی 50% در مقایسه با شرایط آفتابی تأثیر مثبت معنی‌داری بر عملکرد برگ سبز داشت؛ اما توری سایبانی 90% تأثیر مثبتی نداشت. استفاده از توری سایبانی 50% در مقایسه با شرایط بدون سایبان باعث افزایش تقریباً 3/35 درصدی تعداد شاخساره قابل‌برداشت شد، کمترین تعداد شاخساره نیز در شرایط بدون سایبان با مصرف 250 کیلوگرم کود اوره مشاهده شد. تیمارهای مورد استفاده تأثیر معنی‌داری بر غلظت نیتروژن برگ سبز چای داشت. با مقایسه میانگین‌ها مشخص شد که بیشترین غلظت نیتروژن در تیمار 4 است که با تیمارهای بدون سایه و سایه 90% و مصرف 500 کیلوگرم کود اوره تفاوت معنی‌داری دارد. کمترین غلظت نیتروژن نیز در شرایط سایه 90% و مصرف 500 کیلوگرم کود اوره مشاهده شد که با تیمارهای بدون سایه تفاوت معنی‌داری نداشت. بیشترین مقدار کلروفیل و عصاره آبی (0.68 و 37%) به‌ترتیب با 37.2 و 29.27 درصد افزایش نسبت به تیمار بدون سایبان با مصرف کود برابر، در تیمار 6 مشاهده شد. درمجموع با درنظرگرفتن نتایج حاصل می‌توان نتیجه‌گیری کرد که سایه‌دهی به میزان 50% همراه با اوره تأثیر مثبت بیشتری بر عملکرد برگ سبز داشته است، در حالی ‌که سایه‌دهی 90% و مصرف اوره اثر بهتری بر ویژگی‌های کیفی برگ سبز به‌ویژه مقدار کلروفیل برگ دارد. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که با تغییر میزان نور شاخص‌های کمی و کیفی برگ سبز چای تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد. به‌دلیل سرعت و راحتی نصب توری سایبان گلخانه‌ای در مقایسه با استقرار درختان سایبانی مختلف در باغ‌های چای موجود و نتایج حاصل از این پژوهش، می‌توان نتیجه‌گیری کرد که کاربرد توری سایبان 50% و کود اوره تأثیر مثبت بیشتری بر عملکرد برگ سبز داشته ولی توری سایبان 90% درصد و کود اوره اثر بهتری بر ویژگی‌های کیفی برگ سبز به‌ویژه مقدار کلروفیل دارد. ازاین‌رو، باتوجه به هدف از تولید نوع چای، می‌توان بیان کرد که توری سایبان 50% و 90% به‌ترتیب برای تولید چای سیاه و چای سبز مناسبتر است.

https://ijmapr.areeo.ac.ir/article_134879_dd221efe4c9ea39193b16dcd7f5b8292.pdf