اثرات بیولوژیک اسانسها و عصارهها
زهرا حقانی؛ شهرام پورسیدی؛ آزاده لهراسبی نژاد؛ سپیده خراسانی؛ سارا عابدینی
چکیده
زمینه و هدف: گیاهان دارویی به دلیل اهمیت اقتصادی، کاربردهای دارویی و درمانی و داشتن ترکیبات زیستی ارزشمند، بسیار حایز اهمیت میباشند. داروهای با منشا گیاهی میتوانند بیخطر و مؤثر علیه طیف وسیعی از بیماریها مورد استفاده قرار گیرند. آنغوزه (Ferula assa-fuetida)و درمنه (Artemidia siebbr) گیاهان دارویی رایج هستند که به عنوان ضد عفونی کننده و ضد میکروب ...
بیشتر
زمینه و هدف: گیاهان دارویی به دلیل اهمیت اقتصادی، کاربردهای دارویی و درمانی و داشتن ترکیبات زیستی ارزشمند، بسیار حایز اهمیت میباشند. داروهای با منشا گیاهی میتوانند بیخطر و مؤثر علیه طیف وسیعی از بیماریها مورد استفاده قرار گیرند. آنغوزه (Ferula assa-fuetida)و درمنه (Artemidia siebbr) گیاهان دارویی رایج هستند که به عنوان ضد عفونی کننده و ضد میکروب به خوبی شناخته شدهاند. اما بیشتر ترکیبات زیستی عصارههای گیاهی ناپایدارند و میتوانند به راحتی توسط شرایط محیطی تجزیه شوند. محصور کردن مواد زیست فعال در پوششها یا پلیمرها با تولید ذرات نانو میتواند این محدودیت را جبران کند. بنابراین هدف از این مطالعه تولید نانو کپسولهای آلبومینی حاوی عصاره اتانولی آنغوزه (تلخ) و درمنه و بررسی فعالیت ضد میکروبی آنها میباشد. مواد و روش: به منظور تهیه مواد گیاهی صمغ آنغوزه در فصل بهار از گیاهان شهرستان راور واقع در شمال استان کرمان جمع آوری شد. برگ گیاه درمنه نیز در فصل پاییز از روستای سیرچ واقع در شمال شرق استان کرمان جمعآوری شدند. عصاره اتانولی پودر صمغ آنغوزه و پودر برگ خشک درمنه استخراج شد. برای تهیه عصاره اتانولی آنغوزه، صمغ آن به صورت پودر درآمده و به اتانول 50% اضافه شد. مخلوط حاصل در دمای 50 درجه سانتیگراد به مدت دو ساعت به طور مداوم هم زده شد سپس توسط کاغذ صافی واتمن فیلتر شد. برای خروج اتانول از دستگاه روتاری تحت شرایط خلا استفاده شد تا زمانیکه ماده جامد قهوهای رنگ باقی بماند. برای تهیه عصاره اتانولی درمنه از برگ خشک استفاده شد و عصارهگیری مشابه عصارهگیری آنغوزه انجام شد. سپس به منظور تعیین ترکیبات سازنده عصاره گیاهی آنالیز کروماتوگرافی گازی (GC-MS) انجام شد. در مرحله بعد پودر عصاره به محلول حاوی آلبومین اضافه شد و تحت همزدن مداوم قرار گرفت. از گلوتارآلدهید نیز به عنوان اتصال دهنده استفاده شد. سپس ویژگیهای نانوذرات توسط آنالیزهای میکروسکوپ الکترونی عبوری (TEM)، روش تفرق نور لیزر (DLS) و طیف سنجی تبدیل فوریه مادون قرمز (FTIR) تعیین شدند. در نهایت خاصیت ضدباکتریایی نانوذرات پروتئینی حاوی عصاره آنغوزه و درمنه در مقایسه با عصاره خالص بر باکتریهای گرم مثبت، گرم منفی و مخمر مورد ارزیابی قرار گرفت.یافتهها: نتایج حاصل از پژوهش حاضر نشان داد که نانوذره پروتئینی حاوی عصاره اتانولی آنغوزه و درمنه به ترتیب با میانگین اندازه 75/50 و 24/122 نانومتر و نانوذرات به شکل کروی هستند. نتایج GC-MS برای هر دو عصاره آنغوزه و درمنه ترکیبات با خاصیت ضدباکتری را نشان داد. مقایسه انجام شده در مورد نتایج FTIR مربوط به نانوذرات پروتئینی نشان داد که نانو ذرات پروتئینی حاوی عصاره درمنه دارای مقادیر قابل توجهی ترکیبات فنلی، آلکانها، ترکیبات استخلافدار و ترکیبات آلدئیدی میباشد. علاوه براین نانو ذرات پروتئینی حاوی عصاره آنغوزه دارای ترکیبات فنلی، آلکانها و آلکنها میباشد. نتایج حاصل از آزمایش میکروبی نیز نشان داد عصاره خام آنغوزه و درمنه به طور معنیداری فعالیتهای ضد میکروبی کمتری داشتند. در حالی که نانوذرات پروتئینی حاوی عصاره آنغوزه و درمنه سطح بالایی از اثرات ضد میکروبی را نشان دادند.نتیجه گیری: نانوذرات پروتئینی حاوی عصاره آنغوزه و درمنه علاوه بر داشتن شکل فیزیکی پایدار یک عامل ضدمیکروبی مناسب هستند که میتوانند در تولید داروهای آنتیبیوتیک مورد توجه قرار گیرند.
بهزراعی و بهنژادی
سمیه رهدار؛ صدیقه اسمعیل زاده بهابادی؛ زینب محکمی
چکیده
سابقه و هدف: گیاه داروئی نیل (Indigofera tinctoria L.) متعلق به خانواده بقولات (Fabaceae) ) است. این گیاه به طور گسترده در مناطق گرمسیری جهان پراکنده شده است و قرنها به عنوان منبع اصلی رنگ نیلی مورد کشت قرار گرفته و ارزش داروئی بالایی داشته است. نیل دارای خواص درمانی بیشماری از جمله ضدالتهاب، کاهش دهنده چربی خون، محافظت کننده عصبی، ضدآلرژی، محافظ ...
بیشتر
سابقه و هدف: گیاه داروئی نیل (Indigofera tinctoria L.) متعلق به خانواده بقولات (Fabaceae) ) است. این گیاه به طور گسترده در مناطق گرمسیری جهان پراکنده شده است و قرنها به عنوان منبع اصلی رنگ نیلی مورد کشت قرار گرفته و ارزش داروئی بالایی داشته است. نیل دارای خواص درمانی بیشماری از جمله ضدالتهاب، کاهش دهنده چربی خون، محافظت کننده عصبی، ضدآلرژی، محافظ کبد، ضداسپاسم و آنتیاکسیدانی میباشد. غربالگری فیتوشیمیایی گیاه نیل وجود چندین ماده شیمیایی فعال زیستی از جمله؛ تاننها، ساپونینها، فنلها، فلاونوئیدها، ترپنوئیدها، آلکالوئیدها، استروئید و مواد معدنی (کلسیم، فسفر، پتاسیم، آهن، منیزیم، روی، سدیم و غیره) را نشان میدهد. همچنین دارای مس، منگنز، کبالت، مولیبدن، ویتامینها و اسیدهای چرب هست. کاربرد محرکهای زیستی در راستای تولید فرآوردههای زیستی سازگار با محیط زیست و در پیوند با کشاورزی نوین میتواند سبب افزایش رشد کیفی و کمی گیاهان داروئی و کاهش اثرات تنشهای محیطی بر آنها شود. از آنجا که الیسیتورهای کیتوزان و کاراگینان بر خواص مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی برخی از گیاهان اثر مثبت دارد؛ هدف از این مطالعه بررسی تأثیر سطوح مختلف کاراگینان و کیتوزان بر شاخصهای مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی گیاه نیل بود.
مواد و روشها: این آزمایش به صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی در 3 تکرار درشرایط گلدانی در آزمایشگاه پژوهشی دانشکده علوم دانشگاه زابل در سال 1400 اجرا گردید. درادامه اثر سطوح مختلف کاراگینان (در چهار سطح 0، 100، 200 و 300 پیپیام) و کیتوزان (در سه سطح 0، 200 و 400پیپیام ) برصفات مورفولوژیک از جمله وزن تر، وزن خشک، شاخص های برگ و برخی شاخصهای فیتوشیمیایی شامل رنگیزههای فتوسنتزی، فنل کل (به روش معرف فولین سیوکاتیو)، فلاونوئید کل (به روش رنگسنجی کلرید آلومینیوم)، فعالیت آنتیاکسیدانی (به روش DPPH) و فعالیت آنزیمهای فنیلآلانینآمونیالیاز(PAL) و پلیفنول اکسیداز (PPO) ( به روش عصاره آنزیمی) سنجش شد. تجزیه واریانس دادهها با استفاده از نرمافزار آماری SAS نسخه 9.1 انجام شد. جهت مقایسه میانگینها از روش چند دامنهای دانکن در سطح احتمال 5 درصد استفاده شد.
نتایج: نتایج آنالیز واریانس دادهها نشان داد شاخصهای مختلف از جمله: وزنتر، شاخصهای برگ، میزان کلروفیل a وb، کارتنوئید، محتوای فنل کل، فلاونوئید، فعالیت آنتیاکسیدانی، میزان آنزیمهای PAL و PPO تحت اثر محلولپاشی با محرک زیستی کاراگینان و کیتوزان قرار گرفت. بهطوریکه بیشترین میزان طول برگ (5/2 سانتیمتر)، عرض برگ (35/1 سانتیمتر) و سطح برگ (89/1 سانتیمتر مربع) و تعداد برگ (3/7) در تیمار محلولپاشی توأم با کاراگینان 200 پیپیام + کیتوزان 400 پیپیام مشاهده گردید. بلندترین ارتفاع ساقه (1/6 سانتیمتر) از تیمار کاراگینان 300 پیپیام + کیتوزان 400 پیپیام سنجش شد. بیشترین وزن تر و خشک به ترتیب با مقادیر 34/7 و 133/0 گرم از تیمار کاراگینان 100 پیپیام + کیتوزان 200پیپیام اندازه گیری شد. بیشترین میزان کلروفیل a، کلروفیل b و کلروفیل کل در تیمار محلولپاشی توأم با کاراگینان 200 پیپیام + کیتوزان 200 پیپیام سنجش شد. گیاهان تیمارشده با کاراگینان 300 پیپیام + کیتوزان 400 پیپیام، بالاترین میزان فنل کل (mg Gallic acid. g FW 43/109)، میزان فلاونوئید ( mg Quercetin. g FW73/1)، فعالیت آنتیاکسیدانی (83/88 درصد)، آنزیم PAL ( µmolcinamicacid.mg protein.h57/2) و آنزیم PPO (89/6 mgprotein) را داشتند.
نتیجهگیری: به طور کلی اثر الیسیتورها بسته به نوع و غلظت الیسیتور و نوع گونه گیاهی متفاوت است. براساس نتایج این مطالعه الیستورهای کاراگینان و کیتوزان در غلظتهای بالاترازppm 200 به عنوان محرکی مناسب جهت افزایش رشد و تولید متابولیت-های ثانوی پیشنهاد میشود. تیمار کاربرد همزمان کاراگینان (300 پیپیام) و کیتوزان (400 پیپیام) موجب بهبود خصوصیات فیتوشیمیایی گیاه داروئی نیل میگردد.
