بررسی تأثیر کودهای آلی و شیمیایی بر خواص خاک و غلظت عناصر معدنی در گیاه دارویی همیشه‌بهار (Calendula officinalis L.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائمشهر

2 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پژوهشکده ژنتیک و زیست‌فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 دانشیار، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

4 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

چکیده

به‌منظور بررسی اثر کودهای آلی و شیمیایی بر ویژگی‌های شیمیایی خاک و برخی عناصر معدنی در گیاه دارویی همیشه‌بهار (Calendula officinalis L.) آزمایشی در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 11 تیمار در 3 تکرار در سال 1389 به‌صورت گلدانی اجرا گردید. تیمارها شامل شاهد (بدون کود آلی یا شیمیایی)، کود شیمیایی (80 کیلوگرم در هکتار اوره، 100 کیلوگرم در هکتار سوپرفسفات تریپل و 80 کیلوگرم در هکتار سولفات پتاسیم)، کود آلی کمپوست، کود پاستوریزه (کمپوست باگاس + پرلیت)، کود گوسفندی (10 تن در هکتار به‌صورت جداگانه یا تلفیق با ½ و ¼ کود شیمیایی) بود. بررسی نتایج نشان داد که تیمارهای کودی بر تمامی صفات جز بر میزان پتاسیم موجود در برگ تأثیر معنی‌داری داشته‌است. به‌طوری که در تیمارهای 10 تن در هکتار کود آلی پاستوریزه و 10 تن در هکتار کود دامی به همراه ½ و ¼ کود شیمیایی وزن خشک گل و برگ به‌ترتیب از بیشترین میزان برخوردار بود. بالاترین محتوی فسفر موجود در گل و برگ (به‌ترتیب با میانگین 46/0% و 17/0%) در تیمار کمپوست 10 تن در هکتار به همراه ¼ کود شیمیایی مشاهده گردید. بیشترین میزان عنصر مس در گل و برگ گیاه (به‌ترتیب با میانگین 60/32 و 25/26 میلی‌گرم بر کیلوگرم) مربوط به تیمارهای کودی 10 تن در هکتار کمپوست به همراه ½ کود شیمیایی و 10 تن در هکتار کود دامی بود. در حالی‌که تیمار 10 تن در هکتار کود دامی به‌همراه ½ کود شیمیایی تأثیر قابل ملاحظه‌ای در افزایش میزان عنصر منگنز موجود در گل و برگ گیاه داشت. همچنین بیشترین میزان روی در برگ در تیمار 10 تن در هکتار کود کمپوست با افزایش 2/1 برابری نسبت به شاهد مشاهده شد.

کلیدواژه‌ها


- اکبری‌نیا، ا.، قلاوند، ا.، طهماسبی سروستانی، ز.، شریفی عاشورآبادی، ا. و بانج شفیعی، ش.، 1383. تأثیر سیستم‌های مختلف تغذیه بر خواص خاک، جذب و غلظت عناصر توسط گیاه دارویی زنیان و عملکرد آن. پژوهش و سازندگی (در منابع طبیعی)، 62: 19-11.

- امامی، ع.، 1375. روش‌های تجزیه گیاه. انتشارات سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی مؤسسه تحقیقات خاک و آب، شماره 1، 128 صفحه.

- امیدبیگی، ر.، 1384. تولید و فرآوری گیاهان دارویی (جلد اول). به‌نشر (انتشارات آستان قدس رضوی)، 348 صفحه.

- توسلی، ا.، قنبری، ا.، احمدی، م. م.، حیدری. م. و احمدیان، ا.، 1388. اثر کودهای دامی و شیمیایی بر خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک در کشت مخلوط ارزن و لوبیا. مجموعه مقالات یازدهمین کنگره علوم خاک ایران، گرگان، 23-21 تیر: 1439-1437.

- خندان، ا. و آستارایی، ع.ر.، 1384. تأثیر کودهای آلی (کمپوست زباله شهری، کود گاوی) و شیمیایی بر برخی خصوصیات فیزیکی خاک. بیابان، 10(2): 368-361.

- داوری‌نژاد، غ.، حق‌نیا، غ. و لکزیان، ا.، 1383. تأثیر کودهای دامی و کمپوست غنی شده بر عملکرد گندم. علوم و صنایع کشاورزی، 18(1): 56-48.

- رضایی‌نژاد، ی. و افیونی، م.، 1379. اثر مواد آلی بر خواص شیمیایی خاک، جذب عناصر به وسیله ذرت و عملکرد آن. علوم آب و خاک (علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی)، 4(4): 28-19.

- شریفی عاشورآبادی، ا.، 1378. بررسی تأثیر حاصلخیزی خاک در اکوسیستم‌های زراعی. رساله دکترای زراعت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، 252 صفحه.

- فلاحی، ج.، کوچکی، ع.ر. و رضوانی مقدم، پ.، 1388. بررسی تأثیر کودهای بیولوژیک بر عملکرد کمی و کیفی گیاه دارویی بابونه آلمانی (Matricaria chamomilla). پژوهشهای زراعی ایران، 7(1): 135-127.

- کاظمینی، س.ع. و عدالت، م.، 1388. اثر کاربرد کمپوست ضایعات شهری و نیتروژن بر برخی خصوصیات خاک و عملکرد دانه گندم آبی. مجموعه مقالات یازدهمین کنگره علوم خاک ایران، گرگان، 23-21 تیر: 2227-2226.

- Belde, M., Mattheis, A., Sprengle, B. and Albrecht, B., 2000. Long-term development of yield affecting weeds after the change from conventional to integrated and organic farming. Zeitschrift für Pflanzenkrankheiten und Pflanzenschutz, 17: 291-301.

- Cheng, H., Xu, W., Liu, J., Zhao, Q., He, Y. and Chen, G., 2007. Application of composted sewage sludge (CSS) as a soil amendment for Turfgrass growth. Ecological Engineering, 29: 96-104.

- Copper, J.M. and Warman, P.R., 1997. Effects of three fertility amendments on soil dehydrogenase activity, organic C and pH. Candian Journal of Soil Science, 77(2): 281-287.

- Eghball, B., Ginting, D. and Gilley, J.E., 2004. Residual effects of manure and compost application on corn production and soil properties. Agronomy Journal, 96(2): 442-447.

- Gaskell, M., 1999. Efficient use of organic nitrogen fertilizer sources. Organic Farming Research Foundation Project Report, 98(04): 17p.

- Hecl, J. and Sustrikova, A., 2006. Determination of heavy metals in chamomile flower drug-an assurance of quality control. Program and Abstract Book of the 1st International Symposium on Chamomile Research, Development and Production, 7-10 June: 69.

- Herrera, F., Castillo, J.E., Chica, A.F. and Lpez Bellido, L., 2008. Use of municipal solid waste compost (MSWC) as a growing medium in the nursery production of tomato plants. Bioresource Technology, 99(2): 287-296.

- Kalvatchev, Z., Walder, R. and Garzaro, D., 1997. Anti-HIV activity of extracts from Calendula officinalis flowers. Biomedicine and Pharmacotherapy, 51(4): 176-180.

- Khalilian, A., Sullivan, M.J., Mueller, J.D., Sharalipour, A., Wolak, F.J., Williamson R.E. and Lippert, R.M., 2002. Effect of surface application of MSW compost on cotton production-soil properties, plant responses and nematode management. Compost Science and Utilization, 10(3): 270-279.

- Kramer, A.W., Doane, T.A., Horwath, W.R. and van Kessel, C., 2002. Combining fertilizer and organic inputs to synchronize N supply in alternative cropping system in California. Agriculture Ecosystem and Environment, 91:
233-243.

- Mallanagouda, B., 1995. Effects of NPK and FYM on growth parameters of onion, garlic and coriander. Journal of Medic and Aromatic Plant Science, 4: 916-918.

- Martin, R.J. and Deo, B., 2000. Effects of plant population on Calendula officinalis flower production. New Zealand Journal of Crop and Horticultural Science, 28: 37-47.

- Mkhabelaa, M.S. and Warman, P.R., 2005. The influence of municipal solid waste compost on yield, soil phosphorus availability and uptake by two vegetable crops grown in a Pugwash sandy loam soil in Nova Scotia. Agriculture, Ecosystem and Environment, 106: 57-67.

- Sandeen, A. and Gamroth, M., 2003. Composting, an alternative for livestock manure management and disposal of dead animals. Available from: http://eesc.oregonstate.edu.

- Toor, R.K., Savage, G.P. and Heeb, A., 2006. Influence of different types of fertilizers on the major antioxidant components of tomatoes. Journal of Food Composition Analysis, 19: 20-27.

- Warman, P.R. and Termeer, W.C., 2005. Evaluation of sewage sludge, septic waste and sludge compost applications to corn and forage: Ca, Mg, S, Fe, Mn, Cu, Zn and B content of crops and soils. Bioresource Technology, 96(9): 1029-1038.

- Zinati, G.M., Li, Y.C. and Bryan, H.H., 2001. Accumulation and fractionation of copper, iron, manganese, and zinc in calcareous soils amended with compost. Journal of Environmental Health Science, Part B: Pesticides, Food Contaminants, and Agricultural Wastes, 36(2): 229-243.

- Zinati, G.M., Li, Y.C., Bryan, H.H., Mylavarpu, R.S. and Cadallo, M., 2004. Distribution and fractionation of phosphorus, cadmium, nickel, and lead in calcareous soils amended with composts. Journal of Environmental Health Science, Part B: Pesticides, Food Contaminants and Agricultural Wastes, 39: 209-223.