آت‌اکولوژی گونه دارویی و نادر پنیرباد Withania coagulans (Stocks) Dunal در استان سیستان و بلوچستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه بیوتکنولوژی و به‌نژادی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

2 استاد، گروه بیوتکنولوژی و به‌نژادی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانشیار، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان

4 استادیار، پژوهشکده گیاهان دارویی و مواد اولیه، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

5 استادیار، گروه بیوتکنولوژی و به‌نژادی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

تدوین و اجرای برنامه‌های مؤثر در راستای احیاء، حفاظت و بهره‌برداری کارآمد از گونه‌های گیاهی تنها با شناخت ویژگی‌ها و خواهش‌های اکولوژیکی آنها امکان‌پذیر می‌باشد. گیاه پنیرباد (Withania coagulans (Stocks) Dunal)، از خانواده سولاناسه (Solanaceae)، گونه‌ای دارویی است که از نظر دارا بودن ترکیب‌هایی موسوم به ویتانولید، با ویژگی بازدارندگی رشد سلول‌ها و تومورهای سرطانی، در صنایع دارویی از ارزش بالایی برخوردار است. در این بررسی، نقشه پراکنش جغرافیایی این گونه با استفاده از منابع و گزارش‌های موجود تهیه گردید. سپس مشخصات اقلیمی، تجزیه فیزیکی و شیمیایی خاک، مراحل مختلف فنولوژیکی و گیاهان همراه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در ایران، این گیاه منحصراً در مناطق محدودی از استان سیستان و بلوچستان پراکنش دارد. پهنه‌بندی اقلیمی مناطق رویشگاهی براساس ضریب خشکی دومارتن از نوع اقلیم خشک می‌باشد. متوسط میزان بارندگی سالیانه این رویشگاه‌ها 8/124 میلی‌متر، رطوبت نسبی 32% و دمای متوسط آن C°2/24 است. این گونه به‌طور عمده (45%) در ارتفاع 1200 تا 1400 متر از سطح دریا، در دامنه‌ها، دره، حاشیه جاده و عمدتاً در آبراهه‌ها وبستر رودخانه‌های فصلی و در تمامی جهات به‌ویژه جهت جنوبی و شیب صفر تا 74% پراکنش دارد. خاک رویشگاه‌ها عمدتاً دارای بافت لوم شنی با اسیدیته 5/7 تا 8/7، هدایت الکتریکی ds/m5/0-2/5 و مقدار آهک 1/23-4/8% می‌باشد. پنیرباد گونه‌ای مقاوم به خشکی است و در شرایط اقلیمی خشک با متوسط بارندگی سالیانه کمتر از 150 میلی‌متر قادر به رویش است. در مجموع لازم است که در جهت حفظ و گسترش این گونه نادر و با ارزش اقدامات لازم انجام شود.

کلیدواژه‌ها


- زرگری، ع.، 1375. گیاهان دارویی (جلد 3). انتشارات دانشگاه تهران، 930 صفحه.

- سلیقه، م. و بریمانی، ف.، 1387. پهنه‌بندی اقلیمی استان سیستان و بلوچستان. جغرافیا و توسعه، 6(12): 116-101.

- قهرمان، ا.، 1378. فلور رنگی ایران (جلد 19). انتشارات مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، تهران.

- میرحیدر، ح.، 1375. معارف گیاهی: کاربرد گیاهان در پیشگیری و درمان بیماری‌ها (جلد 4). چاپ دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 547 صفحه.

- Anonymus, 1998. Technology to Maintain Biological Diversity. OTA (Office of Technology Assessment) Commissioned paper, 348p.

- Arora, S., Dhillon, S., Rani, G. and Nagpal, A., 2004. The in vitro antibacterial/synergistic activities of Withania somnifera extracts. Fitoterapia, 75(3-4): 385-388.

- Baldi, A., Singh, D. and Dixit, V.K., 2008. Dual Elicitation for improved production of withaferin A by cell suspension cultures of Withania somnifera. Applied biochemistry and biotechnology, 151(2-3): 556-564.

- Gilani S.A., Kikuchi, A. and Watanabe, K.N., 2009. Genetic variation within and among fragmented populations of endangered medicinal plant, Withania coagulans (Solanaceae) from Pakistan and its implications for conservation. African Journal of Biotechnology, 8(13): 2948-2958.

- Hunziker, A.T., 2001. Genera Solanacearum: The Genera of the Solanaceae Illustrated, Arranged According to a New System. A. R. G. Gantner Verlag K.-G., Ruggell, Liechtenstein, 500p.

- Jain, R., Kachhwaha, S. and Kothari, S.L., 2012. Phytochemistry, pharmacology, and biotechnology of Withania somnifera and Withania coagulans: a review. Journal of Medicinal Plants Research, 6(41): 5388-5399.

- Mathur, R., Gupta, S.K., Singh, N., Mathur, S., Kochupillai, V. and Velpandian, T., 2006. Evaluation of the effect of Withania somnifera root extracts on cell cycle and angiogenesis. Journal of Ethnopharmacology, 105(3): 336-341.

- Negi, M.S., Singh, A. and Lakshmikumaran, M., 2000. Genetic variation and relationship among and within Withania species as revealed by AFLP markers. Genome, 43(6): 975-980.

- Panwar, J. and Tarafdar, J.C., 2006. Distribution of three endangered medicinal plant species and their colonization with arbuscular mycorrhizal fungi. Journal of Arid Environments, 65(3): 337-350.

- Sangwan, R.S., Chaurasiya, N.D., Lal, P., Misra, L., Uniyal, G.C., Tuli, R. and Sangwan, N.S., 2007. Withanolide A Biogeneration in in vitro shoot cultures of ashwagandha (Withania somnifera Dunal), a main medicinal plant in Ayurveda. Chemical and Pharmaceutical Bulletin, 55(9):
1371-1375.

- Valizadeh, J. and Valizadeh, M., 2009. In vitro callus induction and plant regeneration from Withania coagulans: a valuable medicinal plant. Pakistan Journal of Biological Sciences, 12(2): 1415-1419.

- Yang, H., Shi, G. and Dou, Q.P., 2007. The tumor proteasome is a primary target for the natural anticancer compound withaferin A isolated from ‘‘Indian Winter Cherry’’. Molecular Pharmacology, 71(2): 426-437.

- Zhang, X., Samadi, A.K., Roby, K.F., Timmermann, B. and Cohen, M.S., 2012. Inhibition of cell growth and induction of apoptosis in ovarian carcinoma cell lines CaOV3 and SKOV3 by natural withanolide Withaferin A. Gynecologic Oncology, 124(3): 606-612.