مقایسه بازده و ترکیب‌های اسانس اندام‌های مختلف (برگ، گل، ساقه و سرشاخه‌گلدار) Anthemis pseudocotula Boiss.

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه فیتوشیمی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم دارویی، تهران، ایران

2 استاد، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 استادیار، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

4 دانشیار، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

آنتمیس متعلق به تیره کاسنی و دارای 23 گونه بومی و یک‌ساله در ایران است که گل‌ها و دیگر اندام هوایی آنها حاوی اسانس و دارای ارزش دارویی می‌باشد. برای بررسی بازده و تعیین نوع ترکیب‌های اسانس اندام‌های هوایی بابونه شیرازی (Anthemis pseudocotula Boiss.)، بذر آن از مراوه‌تپه گلستان جمع‌آوری و در مزرعه گیاهان دارویی ایستگاه تحقیقاتی البرز در شرایط آبی کشت شد. در مرحله گلدهی کامل، نمونه‌های لازم از اندام‌های گل، برگ، ساقه و سرشاخه گلدار تهیه شد. نمونه‌ها پس از خشک شدن با جریان هوا با استفاده از روش تقطیر با آب اسانس‌گیری شدند. به‌منظور شناسایی و جداسازی ترکیب‌های تشکیل‌دهنده اسانس از دستگاه کروماتوگرافی گازی و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی استفاده شد. نتایج نشان داد که بازده اسانس گل، برگ، ساقه و سرشاخه‌گلدار بر حسب وزن خشک گیاه به‌ترتیب 06/0، 02/0، 06/0 و 06/0 می‌باشد. نتایج تجزیه اسانس برگ حضور 23 ترکیب را نشان داد که چهار ترکیب عمده اسانس بتا-توجون (3/27%)، کادین-4-ان-ال-(سیس) (11%)، کاریوفیلن اکساید (10%) و بتا-اودسمول (7/6%) بودند. 14 ترکیب در اسانس ساقه شناسایی شد که اجزای عمده آن سیس-بتا-فارنزن (4/62%) و لاواندولیل 2-متیل بوتانوات (4/12%) بودند. از 25 ترکیب شیمیایی شناسایی شده در اسانس گل، ترکیب‌های بتا-توجون (6/33%)، اسپاتولنول (3/20%) و سیس-بتا-فارنزن (5/9%) سه ترکیب اصلی بودند. از 23 ترکیب شناسایی شده در سرشاخه‌گلدار، ترکیب‌های بتا-توجون (34%)، سیس-بتا-فارنزن (3/12%) و کاریوفیلن اکساید (3/12%) سه ترکیب عمده اسانس بودند. نتایج نشان داد که بتا-توجون به‌عنوان جزء اصلی اسانس از 3% تا 34% در اندام‌های مختلف متغیر بود که کمترین و بیشترین مقدار به‌ترتیب مربوط به برگ و سرشاخه گلدار بود. بنا بر نتایج این تحقیق نه تنها می‌توان با اسانس‌گیری از سرشاخه گلدار یا کل اندام هوایی این آنتمیس در مرحله گلدهی کامل، عملکرد بیشتری از اسانس را بدست آورد، بلکه برای اهداف خاص و دستیابی به برخی اجزا به میزان بالاتر در اسانس، می‌توان از اندام دلخواه به‌صورت جداگانه اسانس‌گیری بعمل آید.

کلیدواژه‌ها


- Ayoughi, F., Barzegar, M. and Sahari, A.S., 2008. A study on antiradical properties and chemical composition of essential oil of Matricaria chamomilla Boiss. 18th National Congress on Food Technology, Meshhad, Iran 15-16 October, 2008: 1-6.

- Bulatovic, V.M., Menkovic, N.R., Vajs, V.E., Milosavljevic, S.M. and Djokovic, D.D., 1997. Essential oil of Anthemis carpatica. Journal Essential Oil Research, 9(4): 397-400.

- Bulatovic, V.M., Menkovic, N.R., Vajs, V.E., Milosavljevic, S.M. and Djokovic, D.D., 1998. Essential oil of Anthemis montana. Journal Essential Oil Research, 10(2): 223-226.

- Jaimand, K., Rezaee, M.B., Askarie, F. and Meshkizadeh, S., 1998. A study on chemical constituents of essential oil of Matricaria chamomilla L. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 11-24.

- Jaimand, K. and Rezaee, M.B., 2002. A study on chemical constituents of essential oil of Matricaria chamomilla L. from Tehran, Hammadan and Kazeroon. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 13: 10-24.

- Rezaee, M.B., Jaimand, K. and Assareh, M.H. 2006. Chemical constituents of the leaf and flower oils from Anthemis altissima L. var. altissima from Iran. Journal of Essential Oil Research, 18(2): 152-153.

- Rezaee, M.B., Jaimand, K. and Mozaffarian, V., 2008. Essential oil composition Anthemis coelopoda Boiss. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 24(3): 271-279.

- Rezaee, M.B. and Jaimand, K., 2008. Chemical constituents of the leaf and flower oils from Anthemis triumfettii (L.) All. subsp. triumfettii from Iran. Journal of Essential Oil Research, 20(2): 172-173.

- Sashidhara, K.V., Verma, R.S. and Ram, P., 2006. Essential oil composition of Matricaria recutita L. from the lower region of the Himalayas. Flavour and Fragrance Journal, 21(2): 274-276