اندازه‌گیری کمّی آلکالوئیدها در گیاه مامیران (Chelidonium majus L.) در شمال ایران با ارتفاع متفاوت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج

2 دانشجوی دکترا، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

3 استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

4 استاد، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

چکیده

مامیران (Chelidonium majus L.) گیاهی متعلق به خانواده Papaveraceae است که در مناطق شمالی ایران رویش دارد و به علت داشتن ایزوکینولین آلکالوئیدها دارای خواص ضدسرطان و ضدایدز می‌باشد که ازجمله این ایزوکینولین آلکالوئیدها می‌توان به مورفین، کدئین، تبائین، پاپاورین و نوسکاپین اشاره کرد. هدف این مقاله، اندازه‌گیری کمّی ایزوکینولین آلکالوئیدهای ذکر شده در بالا در نمونه‌های جمع‌آوری شده از نواحی شمال ایران با ارتفاع‌های متفاوت و بررسی عوامل محیطی در میزان این ترکیب‌ها می‌باشد. از این‌رو 5 منطقه از نواحی مختلف شمال، شامل شهرهای مازندران، فیروزکوه و گلستان انتخاب شدند و پس از اندازه‌گیری کمّی، عامل ارتفاع نیز مورد توجه قرار گرفت تا نقش این عامل در میزان ترکیب‌ها مورد ارزیابی قرار گیرد. نتایج نشان داد که بیشینه مقدار آلکالوئیدهای ذکر شده در بالا به‌ترتیب برابر با 25/0، 18/0، 02/0، 14/2 و 27/0 درصد وزنی/وزنی و کمینه مقدار به‌ترتیب 11/0، 00/0، 00/0، 11/0 و 00/0 درصد وزنی/وزنی می‌باشد وارتفاع از سطح دریا ارتباط معکوس و معنی‌داری در سطح 99% دارد و با افزایش این عامل، میزان این ترکیب‌ها کاهش می‌یابد.

کلیدواژه‌ها


امیدبیگی، ر.، 1374. رهیافت‌های تولید و فراوری گیاهان دارویی (جلد اول). انتشارات طراحان نشر، 286 صفحه.

- صمصام شریعت، ه.، 1371. عصاره‌گیری و استخراج مواد مؤثره گیاهان دارویی و روشهای شناسایی و ارزشیابی آنها. انتشارات مانی، اصفهان، 293 صفحه.

- Abourashed, E.A. and Khan, I.A., 2001. High-performance liquid chromatography determination of hydrastine and berberine in dietary supplements containing goldenseal. Journal of Pharmaceutical Sciences, 90(7):817-822.

- Adams, J.M., Rehill, B., Zhang, Y. and Gower, J., 2009. A test of the latitudinal defense hypothesis: herbivory, tannins and total phenolics in four North American tree species. Ecological Research, 24(3): 697-704.

- Ali, M., 1998. Text Book of Pharmacognosy. CBS Publishers, New Delhi, 518p.

- Andola, H., Gaira, K.S., Rawal, R.S., Rawat, M.S.M. and Bhatt, I.D., 2011. Influence of environmental factors on production of berberine content in Berberis asiatica Roxb. ex DC in Kumaun West Himalaya, India. Journal of Herbs, Spices & Medicinal Plants, 17(4): 329-338.

- Bozhadze, A., Mshvildadze, V., Vachnadze, V., Tsitsishvili, V. and Bakuridze, A., 2011. Analytical studies of (+)-chelidonine, protopine, and l-stylopine in Chelidonium majus growing in georgia using high-performance liquid chromatography. Chemistry of Natural Compounds, 47(3):477-480.

- Clapham, A.R., Tutin, T.G. and Moore, D.M., 1989. Flora of the British Isles. Third edition, Cambridge University Press, 705p.

- Gu, Y., Qian, D., Duan, J., Wang, Z., Guo, J., Tang, Y. and Guo, S., 2010. Simultaneous determination of seven main alkaloids of Chelidonium majus L. by ultra-performance LC with photodiode-array detection. Journal of Separation Science, 33(8): 1004-1009.

- Kursinszki, L., Sarkozi, A., Kery, A. and Szoke, E., 2006. Improved RP-HPLC method for analysis of isoquinolinealkaloids in extracts of Chelidonium majus. Chromatographia, 63(13): S131-S135.

- Rechinger, K.H., 1960. Flora Iranica. Akademish Druk. University Verlay Sanstal. Graz-Austrai.

- Rickett, H.W., 1965. Wild Flowers of the United States (Volume 1). Mcgraw Hill Book Company, New York, 230p.

- Tome, F. and Colombo, M.L., 1995. Distribution of alkaloids in Chelidonium majus and factors affecting their accumulation. Phytochemistry, 40(1): 37-39.

- Weber, H.A., Zart, M.K., Ferguson, S.L., Greaves, J.G., Clark, A.P., Harris, R.K., Overstreet, D. and Smith, C., 2001. Separation and quantitation of isoquinoline alkaloids occurring in goldenseal. Journal of
Liquid Chromatography and Relative Technology, 24(1): 87-95.

- Zidorn, C., 2010. Altitudinal variation of secondary metabolites in flowering heads of the Asteraceae: trends and causes. Phytochemistry Reviews, 9(2): 197-203.